Кыргызстанда крематорийлердин курулушуна жана иштешине уруксат берген мыйзамдык ченемдин аракетте болушун расмий түрдө токтото туруу (тоңдуруу) пландалууда. Тийиштүү мыйзам долбоору 2026-жылдын 26-мартында коомдук талкууга коюлду. Документтин демилгечиси — Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттиги. Алар сөөктү өрттөө тажрыйбасын киргизүүнү дээрлик 14 жылга — 2040-жылдын 1-январына чейин жылдырууну сунуштап жатышат.

Эмне үчүн крематорийлерди ачуу келечекке калтырылууда?

Мыйзам долбоорунун негиздеме-маалымкатында Кыргызстанда крематорийлердин пайда болушун азыркы тапта эрте деп таануунун бир катар себептери келтирилген.

Биринчиден, республикада алардын иштеши үчүн тийиштүү инфратүзүм такыр жок. Экинчиден, каржылык маселе ачык бойдон калууда: мамлекетке курулуш иштери жана андан кийинки пайдалануу үчүн каржылоо булактарын аныктоого кошумча убакыт керек.

Мындан тышкары, бийлик бир катар техникалык жана социалдык милдеттердин чечилбегендигине көңүл бурат:

• Экология жана санитария: мындай объекттерге карата катуу экологиялык жана санитардык-эпидемиологиялык талаптарды деталдуу иштеп чыгуу, ошондой эле аларды жайгаштыруу тартибин так аныктоо зарыл.
• Коомдун мамилеси: аткаминерлер өлкө үчүн салттуу эмес болгон кремация тажрыйбасын киргизүүгө байланыштуу социалдык-маданий аспектилерди кошумча жана терең талдоо зарылдыгын баса белгилешет.
• Мыйзамдык база: аталган чөйрөнү укуктук жөнгө салуунун комплекстүү механизмин иштеп чыгуу талап кылынат, ал бүгүнкү күндө жок.

Дал ушул уюштуруучулук, укуктук жана инфратүзүмдүк шарттарды кылдат иштеп чыгуу үчүн бийлик 2040-жылга чейин мөөнөт сурап жатат.

Демилгенин маңызы

Жаңы мыйзам долбоорунун таасирине «Сөөк коюу жана көмүү иши жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 24-беренеси кирет. Дал ушул ченем тийиштүү сөөк коюу каада-салттарын сактоо менен крематорийлерди курууга юридикалык жактан жол берет, ошондой эле мындай объекттердин иштөө тартиби Министрлер Кабинети тарабынан аныктала турганын белгилейт.

Бирок долбоорду иштеп чыгуучулар бул беренени иш жүзүндө ишке ашыруу үчүн өлкөдө азырынча тийиштүү шарттар түзүлө элек деген жыйынтыкка келишти. Буга байланыштуу аталган ченемдин ишин токтото туруу сунушталууда.