Бишкек шаарында Улуу Ата Мекендик согуштун баатырларынын атынан коюлган бир нече көчө бар. Алардын ысымдары Ата Мекендик согушта жан аябастыктын символуна айланган. Николай Гастелло жана Александр Матросов жасаган эрдиктерди фронттогу жүздөгөн жоокерлер кайталашкан. Алардын арасында советтик Кыргызстандын жарандары да болгон.

Николай Гастелло көчөсү шаардын борборунан бир нече квартал алыстыкта жайгашкан. 1941-жылы 26-июнда эскадрилья командири күйүп жаткан DB-3F бомбалоочу учагын Беларустун Молодечно-Радошковичи жолундагы немис техникалары жыш жайгашкан жерге багыттаган. Экипаж мүчөлөрү командири менен кошо курман болуп, душмандын ондогон аскердик техникасын жок кылышкан. Бул «жалындуу чабуул» чыныгы феноменге ат берди: согуш жылдарында советтик жоокерлер аны асманда, сууда жана кургакта 1000ден ашык жолу жасашкан.

Бишкекте Александр Матросов атындагы көчө да бар. 1943-жылдын 27-февралында 19 жаштагы катардагы жоокер Псков облусундагы Чернушки айылынын жанында немис дзотунун амбразурасын өз тулку бою менен жаап калган. Ал өз өмүрү менен утуп алган саналуу мүнөттөр батальондун алга жылышын камсыз кылган. Ошол эле жылы Матросовго каза болгондон кийин Советтер Союзунун Баатыры наамы берилген.

Бирок советтик Кыргызстанда өзүнүн «кыргыз Матросову» — Чолпонбай Түлөбердиев болгон. 1942-жылдын 6-августунда Воронеж облусунда 20 жаштагы жоокер 11 эр жүрөктөн турган топтун курамында Дон дарыясынан өткөн. Ал жарадар болгонуна карабай, немис дзотуна жакындап, ага граната ыргытып, андан кийин амбразураны өз денеси менен жапкан. Түлөбердиев курман болгон, бирок дзот талкаланган, бул советтик бөлүктөргө плацдармга бекемделүүгө мүмкүндүк берген. Ал Кыргыз ССРинен чыккан биринчи Советтер Союзунун Баатыры болгон. Бүгүнкү күндө анын бюсту Жаш Гвардия проспектисиндеги Баатырлар аллеясында орнотулган.

Елена Короткова