Борбор Азия (БА) өлкөлөрүндө энергетикалык инфраструктуранын абалы критикалык чекке жетти: тармактардын эскириши 80%га, ал эми тармактардагы электр энергиясынын жоготуулары 20%га чейин жетүүдө. Мындай маалыматты Евразия өнүктүрүү банкынын (ЕӨБ) улук аналитиги Демир Кабылбаев аймактын энергетикалык секторун талдоонун жүрүшүндө келтирди.

ЕӨБдүн баалоосу боюнча, дал ушул тармактардын абалы аймактын энергетикалык коопсуздугун чектеген негизги факторлордун бири болуп саналат. Негизги чакырыктарга төмөнкүлөр кирет:

• Инфраструктуранын өтө эскириши (80%га чейин) — жабдуулар жана тармактар өз ресурсун иштеп бүткөн, бул авариялардын жана үзгүлтүккө учуроолордун тобокелдигин жогорулатат;
• Берүү жана бөлүштүрүү процессиндеги электр энергиясынын олуттуу жоготуулары (20%га чейин) — бул системанын натыйжалуулугун төмөндөтүп, кошумча чыгымдарга алып келет;
• Электр энергиясына суроо-талаптын өсүшү — экономиканын өнүгүшүнүн жана жашоо деңгээлинин жогорулашынын фонунда керектөө өсүүдө, бирок энергосистемалар ыңгайлашууга үлгүрбөй жатат;
• Резервдик кубаттуулуктардын тартыштыгы — жетиштүү резервдердин жоктугу эң жогорку жүктөмдөргө жана авариялык кырдаалдарга ыкчам чара көрүү мүмкүнчүлүгүн чектейт;
• Генерациянын начар диверсификацияланышы — электр станцияларынын айрым типтеринин басымдуулук кылышы энергосистеманын тышкы соккуларга туруктуулугун төмөндөтөт.

ЕӨБдүн анализи башка да системалык көйгөйлөрдү аныктады: натыйжасыз тарифтик саясат — электр энергиясынын баасы өздүк нарктан төмөн бойдон калууда, бул тармакты модернизациялоо мүмкүнчүлүгүн чектеп, кайчылаш субсидиялоону (керектөөчүлөрдүн бир категориясы иш жүзүндө башкалардын чыгымдарын төлөгөндө) жаратат; энергетиканын жогорку көмүртектүүлүгү — генерациянын олуттуу бөлүгү көмүргө жана башка көмүртектүү булактарга туура келет, бул декарбонизациялоо боюнча глобалдык тренддерге карама-каршы келет; гидроресурстарга көз карандылык — иштеп чыгуунун олуттуу бөлүгү ГЭСтерге туура келет, мындан улам энергосистема климаттык өзгөрүүлөргө (кургакчылыкка, суунун аздыгына ж.б.) аялуу болуп калат.

ЕӨБдөн баса белгилешкендей, инфраструктураны масштабдуу жаңылоосуз жана инвестицияларды тартуусуз кырдаал начарлай берет. Эскирүүнүн жана жоготуулардын учурдагы көрсөткүчтөрү аймактын энергосистемасына басымды күчөтөт.