Бүгүн Бишкек шаарындагы “Ынтымак Ордо” борборунда өлкө тарыхындагы маанилүү жыйындардын бири өттү. Президент Садыр Жапаров өз командасы менен бийлик башына келген беш жыл ичиндеги аткарылган иштердин жыйынтыгын чыгарып, калың журттун алдында ачык отчёт берди. Мамлекет башчысынын сөзү бул жолу өзгөчө курч мүнөздө болуп, экономикалык ийгиликтер менен катар, коррупцияга малынган жана жоопкерчиликсиз жетекчилерге карата катуу эскертүүлөр айтылды.

Экономикадагы тарыхый бурулуш: Казына кантип толду?

Беш жыл мурун Кыргызстандын абалы өтө оор чекитте эле: дүйнөнү пандемия каптап, экономикалык байланыштар үзүлүп, бюджеттин тешиги чоңойгон маал болчу. Садыр Жапаров ошол маалда элге берген “жаркын келечек” убадасы бүгүн реалдуу сандар менен тастыкталганын айтт.

• Бюджеттин өсүшү: 2021-жылы өлкөнүн консолидацияланган бюджети болгону 313 миллиард сом болсо, 2025-жылы бул көрсөткүч 1 триллион 100 миллиард сомдон ашты. Бул — каражаттар мурункудай уурдалбай, “көмүскө схемалар” талкаланып, түз казынага түшүп жатканынын эң башкы далили.
• Ички дүң продукция (ИДП): Өлкө экономикасынын жалпы көлөмү беш жыл ичинде 3 эсеге өстү. Президент муну “Ак илбирс секириги” деп атап, дүйнөлүк практикада мындай ыкчам өнүгүү чанда гана кездешерин белгиледи.

Стратегиялык жеңиштер: Кумтөр жана Чек ара маселеси

Президент эки чоң маселени — Кумтөр кенинин тагдырын жана чек ара көйгөйүн чечүүнү өзүнүн тарыхый миссиясы катары атады:

1. Кумтөр — элдин энчиси: Жылдап чет элдиктердин чөнтөгүнө иштеп келген кен толугу менен мамлекетке өттү. Соңку 5 жылда Кумтөрдөн 440 миллиард сомдон ашык киреше түштү. Салыштыра кетсек, мурунку 27 жылда өлкө болгону 100 миллион доллар дивиденд алган.
2. Такталган чек ара — бейпил турмуш: Өзбекстан жана Тажикстан менен отуз жылдан бери чечилбей келген чек ара маселелерине чекит коюлду. Юридикалык жактан бекемделген чек аралар эми жаңжалдын эмес, достуктун жана сооданын көпүрөсүнө айланды.

Социалдык тармак: Карапайым калктын жашоосундагы өзгөрүүлөр

Экономикалык өсүш кагаз бетинде гана калбастан, карапайым элдин жашоосунда сезиле баштады.

• Инфратүзүмдүк жаңылануу: Беш жылда 936 жаңы социалдык объект (мектептер, бала бакчалар, ооруканалар) пайдаланууга берилди.
• Турак жай революциясы: “Менин үйүм” программасы аркылуу 9 миңден ашык үй-бүлө ипотекага үй алышты. Жыл аягына чейин 20 миңдей үй-бүлөгө ипотекалык батирлер тапшырылат. Мамлекет башчысы ипотекалык каражаттар түндүк-түштүк деп бөлүнбөй, калктын санына жараша теңме-тең (50/50) жумшалып жатканын ачык айтты.
• Заманбап медицина: Бишкекте курула турган 5 миң орундуу медициналык шаарча кыргызстандыктардын чет өлкөгө барып дарылануусун токтотуп, өзүбүздөн жогорку деңгээлдеги жардам алууга шарт түзөт.

Аткаминерлерге жана Күч түзүмдөрүнө катуу эскертүү

Жыйында президент жетекчилерге жана тартип сакчыларына карата өтө курч талаптарды койду. Анын айтымында, мамлекеттик кызмат — бул сыймык эмес, жоопкерчилик. Садыр Жапаров бюджетке кол салгандарга жана коррупцияга малынгандарга эч кандай жеңилдик болбостугун дагы бир ирет эскертти.

“Ак ниет иштеген ишкерди негизсиз текшергенди, кабинетиңерге чакырып отчет алганды токтоткула! Ишкер коркуу чөйрөсүндө иштеген жерде өнүгүү болбойт”, — деп милиция жана прокуратура жетекчилерине түз тапшырма берди.

Жетекчилер кабинетте бекинип отурбай, элдин көйгөйүн жеринде чечүүгө милдеттендирилди.

Садыр Жапаров мамлекеттик кызматка алуудагы тууганчылык маселесине катуу талап койду. Мамлекеттик кызматтарга жумушка алууда өкүл балам, жээним, таякем, кудам же жердешим деген сыяктуу мыйзамга жат, одоно катачылыктар болбошу керектигин так кесе айтты.

“Ар бир жетекчинин башкы милдети элге кызмат кылуу. Бир дагы түзүм саясий оюндар, кысым көрсөтүү же өз көз карашын таңуулоо үчүн түзүлгөн эмес”, – деди мамлекет башчысы.

Келечекке пландар: 2030-жылга чейин эмнелер аткарылышы шарт?

Президенттин максаты — Кыргызстанды чөлкөмдөгү стратегиялык лидерге айлантуу. Максат: 2030-жылга чейин ар бир жарандын кирешесин 4500 долларга жеткирүү жана ИДПнын көлөмүн 30 миллиард долларга чыгаруу.

Ал эми кылым долбоорлору: “Камбар-Ата-1” ГЭСи жана “Кытай — Кыргызстан — Өзбекстан” темир жолу өлкөнү дүйнөлүк логистикалык борборлордун бирине айлантат.

Жыйынтыктап айтканда, узап кеткен беш жыл ичинде Кыргызстандын экономикалык жана саясий пайдубалы бекем түптөлдү. Президенттин айтымында, эми эң башкысы — жетишилген ыргакты жоготпоо жана таза иштөө.

“Биз муну далилдедик, эми мындан да бийик серелерди багындырабыз”, — деп жыйынтыктады Садыр Жапаров.