Reporter.kg редакциясына Кыргызстандын эң белгилүү спортчуларынын бири — жеңил атлетика боюнча спорттун эмгек сиңирген чебери Дарья Маслова келип кетти. 5 000 жана 10 000 метр аралыкка чуркоодо Азия оюндарынын жана Азия чемпионатынын жеңүүчүсү өзүн кантип калыптандырганы, аткаминерлердин аткарылбаган убадалары, системанын басымы жана эмне үчүн бүгүнкү күндө жаңы Олимпке умтулбай, сүйүүчүлөрдү машыктырып жатканы тууралуу ачык айтып берди.

Пристань-Пржевальск айылынан Азиянын пьедесталына чейин

Дарья Маслова — кыргыз спортунун феномени. Анын жолу Ысык-Көл облусунун Пристань айылынан башталган. Балалыгында балдар менен топ кубалап, үй тиричилигине жардам берип чоңойгон. Алгачкы спорттук медалын 9-классында мектеп аралык мелдеште 1500 метрге чуркап, экинчи болуп келгенде алган. «Ага чейин башкалар машыгып жүрүшчү, ал эми жөн эле футбол ойноп жүргөн мен барып, медаль тагынып келдим. Бул мен үчүн чоң сыймык болчу», — деп эскерет спортчу.

Анын талантын байкап калышты. Алгач Караколдогу машыктыруучу, андан кийин Бишкекке көчүп келүү. Бирок башында ага эч ким ишенген эмес. «Мен көйгөйлүү бала элем, дайыма балдар менен мушташчумун. Ата-энем мектептеги чогулуштарда мени деп уялышчу», — дейт Маслова. Бирок дал ушул өжөр мүнөзү, өзү айткандай «эрктүүлүгү» анын башкы капиталына айланды.

Анын чуркоо философиясы жөнөкөй жана катаал: «Муздак акыл, мүнөз, күч, чыдамкайлык, ылдамдык. Жана бир гана спорт. Баардык нерседен: үй-бүлөлүк иштерден, жумуштан четтеш керек. Эгер жыйынтык кааласаң, атүгүл сүйүү да эң акыркы орунда болушу шарт». Бул тартип аны туу чокуга — 2017-жылдагы Азия оюндарынын жеңишине алып келди. «Азияда бул Олимпиада оюндары сыяктуу эле бааланат. Мен анда эки медаль алып келгем. Кыргызстандын тарыхында мындай ийгиликке саналуу гана адамдар жеткен», — деп белгиледи ал.

«Батир беришкен жок. Миллион болсо акча эмес»

Бул жеңиштери үчүн ага батир убада кылышкан. Бирок убада сөз бойдон калды. «Батир берилген жок. Бир миллион сом беришти. Бирок 2017-2018-жылдары бир миллионго батир сатып алуу мүмкүн эмес эле. Анын үстүнө ал сумманын 30 пайызын машыктыруучума бердим. Колумда 700 миң калды. Ага эмне сатып алмак элем?» — деп ачуу ирония менен суроо салат чемпион.

Ал таарынычын жашырбайт: ошол эле Оюндарда экинчи же үчүнчү орунду алган боксчу же балбандар турак жай алышкан. Ал эми эки алтын медаль алып келген Дарьяга берилген эмес. «Мени жөн эле колдонуп коюшту. Спортто эле эмес, шайлоо учурунда да мени тизмелерге кошуп, депутаттык орун убада кылышкан. Андан эч нерсе алган жокмун, тескерисинче, Караколго барып үгүт иштерин жүргүзүү үчүн өз чөнтөгүмдөн бензинге акча короттум».

Анын айтымында, көйгөйдүн тамыры — федерацияны ондогон жылдар бою жетектеп келген адамдарда. «20 жылдан бери жыйынтык жок. Эгер жогорудагы адам кызыкдар болбосо, анда бүтүндөй команданын кызыкчылыгы болбойт», — деп эсептейт Маслова. Ал ошол Азия оюндарынын алдында спортчуларга сапатсыз форма берилгенин эскерет. «Мен аны жууганда шымдын бир буту тиземе чейин жетип, экинчиси согончогума чейин созулуп калды. Бул тууралуу айта баштаганда, мага «жогору жактан» чалып, стипендия жана машыгуу жыйындары боюнча көйгөйлөр жаралбашы үчүн үнүмдү чыгарбоону ишарат кылышты».

«Сүйүүчүлөрдүн машыктыруучусу жана аргасыз ишкер»

Системадан көңүлү калуу, уулдуу болуу жана жеке трагедия — эки жыл мурун жолдошу Александр каза болгон — Маслованы профессионалдык спорттон биротоло алыстатты. «Мен ойлондум: ден соолугумду эмне үчүн коротом жана акырында эмнеге жетем? Жөн гана «рахмат» үчүнбү?»

Бүгүнкү күндө Дарья Маслова — сүйүүчүлөр үчүн машыктыруучу жана ишкер. Ал парктарда жана тоолордо топторду машыктырып, туура чуркоону жана дем алууну үйрөтөт («Мурун менен гана дем алуу керек деген — миф!»). Ошондой эле жолдошу менен бирге баштаган резина-техникалык буюмдарды чыгарган чакан өндүрүштү жетектейт. «Ал мага баа жеткис тажрыйба берди. Спортчулар карьерасынан кийин кантип жашоону көбүнчө билишпейт. Ал эми бул жерде — станоктор, тонналаган товарлар, өндүрүш. Кыйын, бирок мен муну таштагым келбейт. Бул — анын элеси жана спорттон алган, ишке жумшаган ошол 700 миң сомум».

Ал үч жашаар уулун жалгыз тарбиялап жатат жана анын дене бой жактан эле эмес, зээндүү экенин сыймыктануу менен белгилейт. Уулуна бергиси келген эң негизги нерсе — колдоо сезими. «Мен өзүмдү көп учурда жалгыз сезгендей, ал өзүн жалгыз сезбеши керек».

«Стадиондор бар, бирок чуркаганы жер жок»

Кайрадан спортко кайтып келүү тууралуу суроого Маслова «жок» деп айтпайт, бирок мындай шарт койду: «Мен кайрадан биздин федерация менен кез келүүнү каалабайм». Ал жеңил атлетиканы кайра жандандыруу үчүн мамлекеттик деңгээлде мамилени өзгөртүү керек деп эсептейт.

Ал көтөргөн курч көйгөй — стадиондордун жеткиликтүү эместиги. «Аларды куруп жатышат, реконструкция кылып жатышат дешет, бирок баары жабык. Профессионалдар үчүн база жок! Сүйүүчүлөрдү киргизишпейт, профессионалдарды андан бетер».

Маслова азыркы бийликке кайрылды: «Президенттин угушун каалайм. Мурункулар спортчуларды тек гана колдонуп келишкен. Азыр бир нерсени өзгөртүүгө мүмкүнчүлүк бар. Профессионалдар даярдана турган жок дегенде бир стадион бериңиздерчи. Жаңы чемпиондор шыктанып, Кыргызстандын желегин көтөрүшсүн».

«Баары болушу мүмкүн, — деп жыйынтыктады ал өзүнүн дарамети тууралуу сөз кылып. — Азырынча мен сүйүүчүлөрдү үйрөтүп, «күйүп» жатам. Бул, билесизби, булчуңдардын эсинде калган нерсе сыяктуу. Азарт, адреналин… алар эч кайда кеткен жок».

Дарья Маслова өз ысымын тарыхка жазды. Бирок анын окуясы — таланттарды пайдаланууну билип, бирок аларды баалоону унутуп калган системага болгон жабылбаган эсеби. Жана бул эсеп азырынча төлөнө элек.

Маектешкен: Эльвира Сатыбекова