Жакынкы Чыгыш масштабдуу жаңы согуштун кучагында калды. Бүгүн Иран АКШнын жана Израилдин Аскердик аба күчтөрүнүн болуп көрбөгөндөй биргелешкен чабуулуна дуушар болду. «Арстандын айкырыгы» (Львиный рык) деген шарттуу аталыштагы операция Ислам Республикасынын негизги аскердик жана саясий инфраструктурасын жок кылууга багытталган.

Соккулардын хроникасы: буталар жана кыйроолор

Ирандык ММКлардын жана эл аралык маалымат агенттиктеринин билдирүүсүнө караганда, алгачкы жардыруулар Тегерандын борборунда жаңырган. Чабуулдун бутасы ирандык бийликтин символдору: Чалгындоо министрлигинин жана Коргоо министрлигинин имараттары, президенттик сарай, ошондой эле жогорку лидер Али Хаменеинин резиденциясы болду.

Соккулардын географиясы борбор калаа менен чектелген жок. Төмөнкү жайлар чабуулга кабылды:

• Парчин аскердик базасы (өзөктүк дүрмөттөр үчүн жарылуучу заттарды сыноодон өткөрөт деп шектелген);
• Атом энергиясы боюнча уюмдун объекттери;
• Исфахан, Кум, Керманшах жана Тебриз шаарларындагы стратегиялык максаттагы жайлар.

Израилдин коргоо министри Исраэль Кац кол салуулар «алдын алуу мүнөзүнө» ээ экенин жана жөөт мамлекетине карата экзистенциалдык коркунучту жок кылууга багытталганын билдирди. Өз кезегинде АКШ президенти Дональд Трамп америкалык авиациянын түздөн-түз катышканын тастыктап, операцияны «Тегерандын өзөктүк жана ракеталык дымагына карата зарыл жооп» деп атады.

Ирандын жогорку жетекчилиги, анын ичинде президент Масуд Пезешкиан жана аятолла Али Хаменеи корголгон бункерлерге чукул эвакуацияланганы кабарланууда.

Тараптардын реакциясы: өзгөчө кырдаал жана өч алуу коркунучу

Иранда: Өлкөнүн аба мейкиндиги толугу менен жабылды. Расмий Тегеран катуу билдирүү жасап, баскынчыларга «кыйраткыч кесепеттерди» убада кылды. Ислам революциясынын сакчылар корпусунун (ИРСК) өкүлдөрү жооп соккусунан кийин «Тель-Авив мурункудай болбой турганын» билдиришти. Израилди көздөй учкучсуз учактардын жана ракеталардын алгачкы толкундары учурулганы катталды.

Израилде: Өзгөчө кырдаал киргизилди. Мектептердеги сабактар токтотулуп, коомдук бомбадан калкалоочу жайлар ачылды. Тыл командирлиги жарандарды массалык жооп иретиндеги аткылоону күтүү менен корголгон жайларга жакын болууга чакырды.

Курчуунун сценарийлери: Иран кандай жооп берет?

Аскердик аналитиктер Тегерандын айкалышкан жообун божомолдошууда, ал төмөнкүлөрдү камтышы мүмкүн:

• Түз ракеталык соккулар: Ирактагы, Сириядагы жана Перс булуңундагы өлкөлөрдөгү АКШ базаларын талкалоо үчүн баллистикалык ракеталарды колдонуу, ошондой эле Димондогу өзөктүк борборго жана Израилдин авиабазаларына чабуул коюу.
• «Каршылык көрсөтүү огунун» ишке кириши: Израилдин абадан коргонуу тутумдарына («Темир купол», «Давид салмоору») күч келтирүү үчүн прокси-күчтөрдү — Ливандагы «Хезболланы», Йемендеги хуситтерди жана Ирактагы шиит кошуундарын ишке киргизүү. Израиль түндүктө толук кандуу экинчи фронттун ачылышынан кооптонууда.
• Асимметриялык чаралар: Мунай рыногунда коллапска алып келүүчү Ормуз кысыгын жабуу ыктымалдыгы, Өзөктүк куралды жайылтпоо жөнүндө келишимден (ӨКЖК) чыгуу же дүйнө жүзү боюнча АКШ жана Израиль жарандарына каршы теракттарды уюштуруу.

Дүйнөлүк державалардын позициясы

Орусия менен Кытай «Арстандын айкырыгы» операциясын кескин айыптоо менен чыгышты.

Москва соккуларды Ирандын эгемендигин одоно бузуу деп атады. Кремль Тегерандын өзүн-өзү коргоо укугун колдоорун билдирди, бирок түздөн-түз аскердик кийлигишүү убадасынан карманды. РФтин Тегерандагы элчилиги орусиялыктарды эвакуациялоо пландарын даярдоодо.

Бээжин Вашингтон менен Тель-Авивдин аракеттерин «аскердик агрессия» деп мүнөздөдү. КЭР ТИМи глобалдык экономикалык туруксуздашуу тобокелдиктерин эскертип, тараптарды өзөктүк келишим боюнча сүйлөшүү үстөлүнө кайтып келүүгө чакырды жана ШКУ менен БРИКС форматтарынын алкагында өзүнүн ортомчулугун сунуштады.

«Арстандын айкырыгы» операциясы уланууда. Дүйнөлүк коомчулук чыр-чатактын толук масштабдуу ай