Кыргызстанда атмосфералык абанын булганышын азайтуу боюнча комплекстүү чаралар Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министри Медер Машиев жетектеген мекемелер аралык комиссиянын жетекчилиги астында ишке ашырылууда. Министрликтин басма сөз кызматы билдиргендей, иш бир нече негизги багыттар боюнча жүрүп жатат.

Комиссиянын 2025-жылдын мартында Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген жаңы курамына 25 мамлекеттик органдын өкүлдөрү жана Жогорку Кеңештин депутаттары кирген. Бул айрыкча борбор калаада курч бойдон калган экологиялык абалды жакшыртуу боюнча аракеттерди координациялоого мүмкүндүк берди.

Иштин негизги багыттары:

1. Газдаштыруу.
Калк үчүн газдын жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу программасынын алкагында үйлөрдү газга туташтырууда каржылык жүктөм кыйла азайтылды. Эми жарандар үйдү газга туташтыруу үчүн 150 миң сомго чейинки жеңилдетилген кредитти мурдагы 8%дын ордуна жылдык 3% менен ала алышат. Натыйжада: Бишкекте 51 миңден ашык турак жай газ тармагына туташтырылып, көмүр керектөө болжол менен 100 миң тоннага кыскарган.

2. Көмүр рыногун жөнгө салуу.
2025-жылдын октябрь айынан тарта Чүй облусунун жана Бишкек шаарынын аймагында майда фракциядагы (0-13 мм) чаң көмүрдү алып келүүгө, сатууга, сактоого жана колдонууга тыюу салынган. Өзгөчөлүк жылуулук энергетика ишканалары үчүн гана жасалган. Бул чара сапатсыз жана жакканда абаны өтө булгаган отунду рыноктон чыгарууга багытталган.

3. Экологиялык көзөмөлдү күчөтүү.
Мамлекеттик инспекция курчап турган чөйрөнү коргоо мыйзамдарынын сакталышына көзөмөлдү күчөттү. 2025-жылы автоунаалардан чыккан зыяндуу заттардын ченемден ашып кетиши боюнча 202 административдик протокол түзүлүп, айып пулдун суммасы 3,7 миллион сомдон ашкан. Чарба жүргүзүүчү субъекттерди текшерүүнүн жыйынтыгында 450 ишканага жалпысынан 9,87 миллион сомдук айып салынган. Дагы 3795 субъектке өз ишмердүүлүгүн экологиялык талаптарга ылайык келтирүү зарылдыгы тууралуу расмий билдирмелер берилген.

4. Аймактарды пландоо.
Жаратылыш ресурстары министрлиги Бишкек шаарынын жаратылыш-экологиялык каркасын түзүүгө катышууда. Бул иш тутумдуу жашылдандыруу жана шаардык экосистемаларды коргоо аркылуу экологиялык кырдаалды жана шаардыктардын жашоо сапатын узак мөөнөттүү жакшыртууга багытталган.

Эксперттер бул чаралардын экономикалык стимулдаштыруу, административдик чектөөлөр жана катуу көзөмөлдү айкалыштырган комплекстүү мүнөзүн белгилешет. Бул стратегиянын натыйжалуулугу атмосферага жүктөм жогору болгон учурдагы жылытуу сезону аяктагандан кийин айкын болот.