Москвада өткөн Евразия экономикалык комиссиясынын (ЕЭК) Кеңешинин жыйынында Орусия Федерациясындагы электрондук соода аянтчалары (негизинен Wildberries) аркылуу сатылуучу кыргызстандык сатуучулардын товарларын тоскоолдуксуз алып өтүү маселеси чечилди. Бул маселени кароону 2025-жылдын 5-декабрында КР Министрлер кабинетинин төрагасынын биринчи орун басары Данияр Амангелдиев демилгелеген.

ЕЭК аянтчасындагы иштин алкагында ЕАЭБ өлкөлөрүнүн ыйгарым укуктуу органдары жана бизнес өкүлдөрү менен биргеликте жүктөрдү алып өтүү модели макулдашылды. Негизги өзгөрүү төмөнкүдө: эми кыргыз өндүрүүчүлөрүнүн товарлары биримдиктин башка өлкөлөрүндөгү маркетплейстердин кампаларына менчик укугу акыркы керектөөчүгө — жеке жакка иш жүзүндө сатылганга чейин өтпөстөн жеткириле алат.

Аталган механизм Орусия Федерациясынын көзөмөлдөөчү органдары тарабынан расмий тастыктоо алды, бул продукцияны ташууда мурда жаралган тоскоолдуктарды жоюуга мүмкүндүк берет.

Жаңы моделди ишке ашыруу үчүн товарларды алып өтүүдө ишкерлер эки негизги коштоочу документти: эл аралык транспорттук жүк кагазын (CMR) жана товардык-транспорттук жүк кагазын (ТТН) жол-жоболоштурушу керек.

Документтерди толтуруу эрежелерин түшүндүрүү максатында КР Экономика жана коммерция министрлиги Wildberries компаниясынын эксперттерин тартуу менен маалыматтык семинар өткөрүүнү пландап жатат. Иш-чаранын өтө турган күнү жана орду кошумча жарыяланат. ЕЭК Кеңеши мүмкүн болуучу кыйынчылыктарга ыкчам чара көрүү үчүн өз ара электрондук соода чөйрөсүндөгү кырдаалга мониторинг жүргүзүүнү улантууну тапшырды.

Эске салсак, 2025-жылдын күзүнөн тарта ата мекендик экспорттоочулар орус-казак чек арасында болуп көрбөгөндөй кыйынчылыктарга туш болушкан. Буга Орусиянын бажы органдары тарабынан көзөмөлдүн күчөтүлүшү, тактап айтканда, мурдагыдай дайындалган кампада эмес, түздөн-түз чек арадан өтүүдө КНСти (кошумча нарк салыгын) төлөө талабы себеп болгон. Бул укуктук коллизияны жараткан: маркетплейстерде жеке жак же жеке ишкер катары соода кылган кыргызстандык ишкерлер товарды алуучу орусиялык юридикалык жакты каттатпай туруп, алып келүү КНСин төлөй алышпайт. Натыйжада миңдеген тонна жүктөр бөгөттөлүп, бул кассалык ажырымга, цехтердин токтоп калышына жана сезондук коллекцияларды жеткирүүнүн үзгүлтүккө учурашына алып келген.