Кыргызстанда күйүүчү-майлоочу майлар (КММ) рыногундагы кырдаал дүйнөлүк баалардын өзгөрүлмөлүүлүгүнө жана татаал геосаясий абалга карабастан мамлекеттин көзөмөлүндө калууда. Бензин жана дизель майынын баасын ооздуктоо боюнча кандай чаралар көрүлүп жаткандыгы жана айдоочуларды жакынкы арада эмнелер күтөөрү тууралуу Антимонополдук жөнгө салуу мамлекеттик агенттигинин товардык рынокторду талдоо бөлүмүнүн башчысы Лариса Шустикова Reporter.kg басылмасына берген эксклюзивдүү маегинде айтып берди.

Баалардын динамикасы: төмөндөөдөн акырындык менен өсүүгө чейин

Лариса Шустикованын айтымында, 2026-жылдын биринчи чейреги отундун арзандашы менен өттү. Январдан марттын аягына чейин бензин жана дизель майынын баасы орточо эсеп менен литрине 3 сомго арзандаган.

Бирок апрелдин башында өсүү тенденциясы байкалды: баалар акырындап жыл башындагы деңгээлге кайтып келүүдө. Учурда Бишкекте КММдин орточо баасы төмөнкүдөй:

• АИ-92 маркасындагы бензин — литрине 74,4 сом;
• Дизель майы — литрине 79,8 сом.

Баалар эмне үчүн өсүүдө?

Кыргызстан иш жүзүндө толугу менен (97–98%) Россия Федерациясынан келген жеткирүүлөргө көз каранды. Эксперт россиялык мунай иштетүүчү заводдордогу (МИЗ) учурдагы кымбаттоонун эки негизги себебин бөлүп көрсөттү:

1. Геосаясат: Жакынкы Чыгыштагы жана Украинадагы чыр-чатактар биржалык котировкаларга түз таасирин тийгизүүдө.
2. Сезондуулук: Россияда жазгы талаа иштери башталды, бул салттуу түрдө жеткирүүчүнүн ички рыногунда суроо-талапты жана бааларды жогорулатат.

Ошол эле учурда Шустикова интеграциянын маанилүү артыкчылыгын белгиледи: Россия өз рыногун камсыздоо үчүн отунду экспорттоого чектөөлөрдү киргизип жатканы менен, бул тыюулар Кыргызстанга тиешелүү эмес. Республика жылдык бажысыз индикативдик баланстын алкагында КММ алууну улантууда.

Мамлекеттик таасир этүү рычагдары

Жарандардын капчыгына сокку ура турган баалардын «шоктон» улам кескин көтөрүлүшүнө жол бербөө үчүн өкмөт коргоо чараларынын комплексин иштеп чыгууда:

• Запастарды пайдалануу: Мунай трейдерлери мурда арзан баада сатылып алынган отундун калдыктарын колдонуп жатышат, бул чекене бааны акырындык менен (бир учурда 1 сомдон ашык эмес) көтөрүүгө мүмкүндүк берет.
• Бааларды бекитүү: Россиянын МИЗдери менен келишимдердин баасын жогорку мамлекеттер аралык деңгээлде бекитүү боюнча сүйлөшүүлөр жүрүүдө.
• Салыктык жеңилдиктер: КММ импорттоочулары үчүн фискалдык жүктү (КНС жана акциздерди) убактылуу төмөндөтүү мүмкүнчүлүгү талкууланууда.

«Дүйнөдөгү кырдаал туруксуз, атүгүл мунай трейдерлери да эртең келишимдер кандай болорун дайыма эле биле беришпейт. Бирок Министрлер Кабинети туруктуу баа саясатын камсыз кылуу жана тартыштыкка жол бербөө үчүн колдон келгендин баарын жасап жатат», — деп жыйынтыктады Лариса Шустикова.