Кыргызстандын экономикасы 2025-жылды 2 триллион сомдук чекке жакындоо менен жыйынтыктады. Улуттук статистика комитети жылдын алдын ала жыйынтыктарын чыгарды: өлкө ИДПнын ишенимдүү эки орундуу өсүшүн көрсөтүүдө. Бирок, мурдагыдай эле, экономикалык ийгиликтер карапайым калктын чөнтөгүнө байкаларлык сокку урган баалардын өсүшү менен катар жүрүүдө.

Алдын ала баалоо боюнча, 2025-жылдын январь-декабрь айларында Кыргызстандын ички дүң продукциясынын (ИДП) көлөмү 1 трлн 976,4 млрд сомду түздү. Экономиканын реалдуу өсүшү 2024-жылга салыштырмалуу 11,1%ды түздү.

ИДПнын түзүмүндө кызмат көрсөтүү чөйрөсү басымдуулук кылып, анын үлүшүнө 51,2% туура келет. Товар өндүрүү тармактары 34,4%ды ээлесе, продуктуларга таза салыктар 14,4%ды түзөт.

Өнөр жай жана айыл чарбасы

Өнөр жай өндүрүшүнүн өсүшү бир нече сектордогу көрсөткүчтөрдүн жогорулашы менен камсыздалды. Эң чоң өсүш фармацевтика тармагында катталды — продукция чыгаруунун көлөмү 1,7 эсеге көбөйгөн. Резина, пластмасса буюмдарын жана курулуш материалдарын өндүрүү 35,7%га, жыгач жана кагаз буюмдарын өндүрүү, ошондой эле полиграфия — 30,5%га өстү. Тамак-аш өнөр жайы (суусундуктарды жана тамекини кошо алганда) 30,1%га, химиялык тармак — 19,8%га, кен байлыктарды казуу — 14,2%га өсүштү көрсөттү.

Энергетика секторунда электр энергиясын өндүрүү, берүү жана бөлүштүрүү көлөмү 12%га көбөйдү. Суу менен камсыздоо, тазалоо жана калдыктарды иштетүү чөйрөсү, негизинен сууну чогултуу жана бөлүштүрүүнүн эсебинен 21,4%га өстү.

Айыл чарбасынын дүң продукциясынын көлөмү 2024-жылга салыштырмалуу 4%га жогорулады, негизги салымды мал чарбачылыгы кошту. Курулуштун дүң продукциясы республиканын көпчүлүк аймактарында өстү, көлөмдүн азайышы Баткен, Нарын жана Ош облустарында катталды.

Соода жана инвестициялар

Чекене сооданын жүгүртүлүшү 20,3%га, дүң сооданыкы 10,4%га көбөйдү.

Негизги капиталга инвестициялардын көлөмү ички (+9%) жана тышкы (+3,8%) каржылоо булактарынын эсебинен өсүштү көрсөттү. Инвестициялардын жалпы көлөмүнүн 85%га жакыны төмөнкү тармактарга багытталган: транспорт жана жүктөрдү сактоо, кен байлыктарды казуу, энергетика, иштетүү өнөр жайы, билим берүү жана турак жай курулушу.

Баалардын өсүшү: мөмө-жемиш жана балык — кымбатчылык

2025-жыл ичинде (декабрь мурунку жылдын декабрына карата) өлкөдө инфляциянын деңгээли 9,4%га жетти. Үй-бүлөлүк бюджетке баарынан катуу калк үчүн кызмат көрсөтүүлөргө болгон тарифтердин өсүшү сокку урду, алар 11,2%га секирип, ал тургай азык-түлүк инфляциясынан да ашып түштү. Тамак-аш жана алкоголсуз суусундуктардын баасы 9,9%га, алкоголь жана тамеки 8%га, ал эми азык-түлүк эмес товарлар 7,8%га кымбаттады.

Эгер конкреттүү товарларды карай турган болсок, баасы дээрлик бир жарым эсеге (+42,6%) кымбаттаган жаңы мөмө-жемиштер абсолюттук антирекордсмен болду. Кыргызстандыктар үчүн балык да кыйла кымбаттады — жаңы продукциянын баасы чейрекке (+25,1%) өстү. Кымбаттоо боюнча лидерлердин катарында биринчи кезектеги зарыл продуктулар да бар: өсүмдүк майлары 18,4%га, ал эми «экинчи нан» — картошка — 17,4%га кымбаттады.

Этке болгон чыгымдар олуттуу өстү: орточо эсеп менен баа 14,6%га жогорулады. Мында деликатес сүйүүчүлөрүнө баарынан кыйын болду: жылкы эти 20,6%га, кой эти 18,6%га, ал эми уй эти 14,1%га кымбаттады. Башка категориялар да артта калган жок: жаңы жашылчалар (+12,5%), бал (+11,4%), сары май (+8,9%) жана сүт азыктары (+5,5%). Нан азыктары жана ун 5% чегинде кымбаттады. Баалардын жалпы өсүшүнүн фонунда эки гана категория төмөндөөнү көрсөттү: тоок жумурткасы 3,6%га, ал эми орто дандагы күрүч 3,2%га арзандады.

Декабрдагы секирик жана баалардын географиясы

Жылдын аягы салттуу түрдө чыгымдуу болду. Декабрда гана (ноябрга салыштырмалуу) баалар 1%га өстү. Майрам алдындагы инфляцияга негизги салымды кызмат көрсөтүүлөрдүн (+2%) жана тамак-аш азыктарынын (+1%) кымбатташы кошту. Жаңы жыл алдында картошканын (+8,6%), жумуртканын (+7,3%) жана куюп сатылуучу сүттүн (+7%) баасы байкаларлык өстү. Ошондой эле балык, күрүч, макарон жана жашылчалар кымбаттады. Аймактык алкакта декабрь Жалал-Абад облусунун тургундарына эң катуу сокку урду, ал жакта баалардын айлык өсүшү максималдуу 2,1%ды түздү.

Эгер бүткүл жыл үчүн жыйынтык чыгара турган болсок, жалпы инфляциясы 11,6%ды түзгөн Ош жашоо үчүн эң кымбат шаар болду. Түштүк борбор азык-түлүк эмес товарлардын (+12%) жана кызмат көрсөтүүлөрдүн (+13,5%) баасынын өсүшү боюнча алдыда. Азык-түлүк корзинасына келсек, мында Чүй облусу антилидер болду, ал жакта тамак-аш 13,1%га кымбаттаган. Ысык-Көл облусунда алкоголь жана тамеки буюмдарына баанын эң жогорку өсүшү (+14,4%) катталды.

Айлык акы жарышы

Расмий статистика калктын кирешесинин өсүшүн белгилөөдө (2025-жылдын январь-ноябрь айлары үчүн маалыматтар). Айлык акы экономиканын бардык секторлорунда өсүүдө.

Айлык акынын өсүшү боюнча алдыңкы тармактар:

1. Кыймылсыз мүлк менен операциялар — +32,2%.
2. Мамлекеттик башкаруу жана коргоо, социалдык камсыздоо — +31,6%.
3. Курулуш — +30,8%.
4. Илимий жана техникалык ишмердүүлүк — +29,6%.
5. Административдик ишмердүүлүк — +28,5%.
6. Саламаттыкты сактоо — +22,8%.