Бишкекте «Royal Pure Gold» брокердик компаниясы менен «ITS» эл аралык соода аянтчасынын стратегиялык өнөктөштүгүнө арналган пресс-эртең мененки тамак (пресс-завтрак) өттү. Эми кыргызстандык инвесторлор дүйнөдөгү эң ири NASDAQ жана NYSE биржаларындагы соодага, ошондой эле исламдык каржылоо инструменттерине түз, тез жана технологиялык жеткиликтүүлүк алышат.

Буга чейин Кыргызстандын жарандары үчүн чет элдик активдерге инвестиция салуу бир топ кыйынчылыктар менен коштолуп келген: чет элдик брокерлерден эсеп ачуунун татаал жол-жоболору, транзакциялардын узактыгы жана соода сессияларынын убактысынын ыңгайсыздыгы тоскоолдук жаратып келсе, жаңы өнөктөштүк бул бөгөттөрдү жоюуга багытталган.

«Акция сатып алуу маркетплейстен товар алгандай эле оңой болушу керек»

Иш-чараны «Royal Pure Gold» компаниясынын башкы директорунун орун басары Руслан Идыров ачты. Ал белгилегендей, «ITS» чет элдик капитал рыногуна жол ачуучу соода хабы катары чыгат, ал эми кыргызстандык брокер эми бул мүмкүнчүлүктү өз кардарларына сунуштайт.

«Royal Pure Gold» компаниясынын башкы директору Асланбек Абдыкапаров өз сөзүндө жергиликтүү инвестиция рыногунун электрондук коммерция чөйрөсүнөн технологиялык жактан артта калып жаткан көйгөйүнө токтолду.

«Мен бул рынокто 10 жылдан ашык убакыттан бери иштейм жана ар дайым бир суроо мени ойлондуруп келген: эмне үчүн Кыргызстанда биз Amazon же Wildberries’тен каалаган товарды 5–10 мүнөттө сатып ала алабыз да, баалуу кагаздарды сатып алуу бир суткага чейин созулат? Биз изилдөө жүргүзүп, калктын инвестиция салууга болгон муктаждыгы чоң экенин аныктадык. «ITS» менен интеграциянын аркасында бизде бул процессти болушунча жөнөкөйлөтүү мүмкүнчүлүгү пайда болду», — деди Абдыкапаров.

Анын айтымында, «Royal Pure Gold» Астана эл аралык каржы борборунун (АЭКБ/AIFC) катышуучусу статусун алган алгачкы кыргыз компаниясы болду. Кардарлар үчүн америкалык жана европалык баалуу кагаздарды сатып алууга жана сатууга мүмкүндүк берүүчү «Kagan Invest» платформасы иштелип чыккан. Толук техникалык интеграция 2026-жылдын апрель айына чейин аяктап, ал эми мобилдик тиркемени ишке киргизүү июль айына пландаштырылууда.

Уйкусуз түндөрсүз соода кылуу

«ITS» соода аянтчасынын жетекчиси Чыңгыз Канапьянов Кыргызстандын рыногу үчүн түзүлгөн артыкчылыктар тууралуу айтып берди. «ITS» — бул АЭКБда MTF (Multilateral Trading Facility) лицензиясына ээ болгон алгачкы компания.

Аянтчанын негизги өзгөчөлүктөрү:

• Жеткиликтүүлүк: 3000ден ашык баалуу кагаздар (АКШ акциялары, Европа жана Азиянын депозитардык тил каттары) соодаланат.
• Ыңгайлуу убакыт: Соода сессиясы 18 саатка созулат — Бишкек убактысы боюнча эртең мененки 09:00дөн түнкү 03:00гө чейин. Бул буга чейин америкалык кагаздар менен түн ортосунда соода кылууга мажбур болгон жергиликтүү трейдерлердин башкы көйгөйүн чечет.
• Ликвиддүүлүк: Аянтчанын күнүмдүк жүгүртүүсү 100 млн долларга жакындайт.

Спикерлер өзгөчө көңүлдү биржалык фонддорго (ETF) бурушту. «ITS» компаниясынын башкаруучу директору Александр Диаковский аларды башталгыч инвесторлор үчүн идеалдуу инструмент деп атады (пайдын баасы 10-13 доллардан башталат).

Аянтчада төмөнкү алдыңкы өнүмдөр сунушталган:

• ITS World: АКШ, Европа, Азия жана Казакстандын («КазМунайГаз», «Казатомпром» ж.б.) 50 глобалдык компаниясынын акцияларын камтыйт. Фонддун өткөн жылдагы кирешелүүлүгү доллар менен алганда 26%ды түздү.
• ITS Yield (Dollar Liquidity): АКШнын казыналык облигацияларына (Treasuries) байланган инструмент. Бул жылына болжол менен 3,4% кирешелүүлүгү бар, бирок акчаны пайыздарын жоготпостон каалаган күнү чыгарып алуу мүмкүнчүлүгү бар валюталык депозиттин аналогу.

Ошондой эле Single Stocks — кымбат баалуу кагаздын 1/100 бөлүгүн сатып алууга мүмкүндүк берүүчү дробдук (үлүштүк) акцияларды ишке киргизүү жарыяланды (мисалы, баасы 300 доллар турган акцияны 3 долларга сатып алууга болот).

Исламдык инвестициялар

Бет ачардын маанилүү бөлүгү шарият принциптери боюнча инвестициялоо темасы болду. ITS Sharia ETF — бул аймактагы исламдык ченемдерге жооп берген алгачкы биржалык фонд.

Фонддун Шарият кеңешинин мүчөсү Акжигит Кокоев ар бир актив «Sahih» көз карандысыз компаниясы жана «AAOIFI» эл аралык ассоциациясы тарабынан кылдат текшерүүдөн өтөрүн баса белгиледи.

• Тандоонун биринчи деңгээли: Алкоголь, чочко эти, кумар оюндары, тамеки менен байланышкан компаниялар четтетилет.
• Экинчи деңгээл: Каржылык талдоо — жогорку кредиттик жүккө жана пайыздык кирешелерге (риба) жол берилбейт.

Фонддун курамына Microsoft, Nvidia сыяктуу гиганттар, фармацевтикалык жана мунай-газ компаниялары кирет. Өткөн жылы фонддун кирешелүүлүгү доллар менен алганда 24%ды түздү.

«Исламдык каржылоо динине карабастан бардыгы үчүн ачык. Бул — адилеттүүлүккө жана реалдуу экономикага негизделген тутум. Бүгүн Кыргызстанда рыноктун жаңы сегменти калыптанууда», — деди Кокоев.

Трейдингди кантип баштоо керек?

Бет ачар учурунда «Royal Pure Gold» өкүлдөрү маселенин техникалык жагын деталдуу түшүндүрүп беришти. Негизги басым ылдамдыкка жана бюрократиядан баш тартууга жасалган: Кыргызстандын жарандары үчүн рынокко кирүү процесси болушунча автоматташтырылган.

Башталгыч инвестор үчүн иш-аракеттердин алгоритми:

Брокердик эсеп ачуу
Кардар ыңгайлуу форматты тандай алат:

• Офлайн: брокердин кеңсесине жеке өзү баруу.
• Онлайн: «Royal Invest» платформасы аркылуу аралыктан каттоодон өтүү.

Инсандыкты тастыктоо (KYC)
Онлайн-каттоону тандаганда бул жол-жобо 5 мүнөттөн 15 мүнөткө чейин убакытты алат:

• Паспорттун сүрөтүн же сканерин жүктөө.
• Аралыктан идентификациялоо (смартфондун камерасы аркылуу жүздү верификациялоо).
• Маанилүү: Кыргызстандын жарандары үчүн тутум күнү-түнү автоматтык режимде иштейт. Чет элдик уюмдар үчүн текшерүү кол менен жүргүзүлүп, 3 суткага чейин созулушу мүмкүн.

Эсепти толуктоо
Инсандыгы тастыкталгандан кийин инвестор депозитке каражат салат. Эки жол бар:

• Өлкө ичиндеги каалаган банк аркылуу банктык которуу.
• ELQR аркылуу толуктоо — QR-коддун жардамы менен тез которуу.

Соода кылуу

Каражат брокердик эсепке түшөрү менен кардар каалаган финансылык инструменттерди (акцияларды, облигацияларды, ETF пайларын) сатып алууга буйрутма бере алат.

Пайданы чыгарып алуу

• Инвестор соода сессиясы учурунда позициясын жабат (активдерин сатат).
• Брокерге каражатты чыгаруу боюнча буйрутма берет.
• Акчаны алуу: Каражаттарды банктык которуу (КР ичинде же SWIFT) аркылуу брокердин жумушчу сааттарында алууга болот.
• Ыкчам чыгаруу: Кыргызстандын жарандары үчүн QR-төлөмдөрдү колдогон каалаган банктын мобилдик тиркемеси аркылуу акчаны көз ирмемде чыгарып алуу мүмкүнчүлүгү ишке ашырылган.

Глобалдык тренддер: Жасалма интеллекттин (ЖИ) популярдуулугу басаңдайбы?

«ITS» аналитика департаментинин директору Павел Пахомов дүйнөлүк рыноктордогу кырдаалга сереп салды. Анын айтымында, 2025-жыл өсүү жылы болду, буга АКШнын ФРСинин саясатынын жумшарышы жана жасалма интеллекттин (ЖИ) дүркүрөп өсүшү түрткү берди.

Бирок азыр рынокто кайра баалоо жүрүп жатат. Инвесторлор «Кереметтүү жетиликке» кирген ири технологиялык компаниялардын акцияларынан пайдасын чыгарып, каражаттарын тынчыраак, «коргонуучу» активдерге сала башташты:

• Медицина;
• Керектөө сектору;
• Коммуналдык кызматтар жана телекоммуникация.

«Инвесторлор рыноктон көңүлү калган жок, акча бар. Бирок алар ишенимдүү активдерди издеп жатышат, анткени ЖИни киргизүүдөн күтүлгөн ашыкча пайдалар боюнча үмүттөр өтө жогору болуп калган», — деп жыйынтыктады аналитик.

Пресс-эртең мененки тамактын жыйынтыктоочу бөлүгү келишимге кол коюу аземи болду.

Чогулгандардын кол чабуулары астында «Royal Pure Gold» компаниясы «ITS» соода аянтчасына кошулган алгачкы кыргызстандык брокер статусун бекемдеди. Катышуучулар бул окуяны Кыргызстандын каржы рыногун глобалдык экономикага интеграциялоодогу тарыхый кадам деп аташты.