Эл аралык энергетика агенттиги (ЭЭА) уюмга мүчө мамлекеттердин кезексиз жыйынын чакыргандыгын жарыялады. Жолугушуунун башкы темасы — тарыхтагы эң ири жеткирүү үзгүлтүгүнө учураган дүйнөлүк энергия ресурстарынын рыногун турукташтыруу болмокчу.

ЭЭАнын башчысы Фатих Бироль күн тартибинде мунайдын өзгөчө кырдаалдар үчүн сакталган запастарын колдонуу маселеси турганын билдирди. Учурда агенттикке мүчө мамлекеттер олуттуу ресурстарга ээ:

• 1,2 млрд баррель — мамлекеттик стратегиялык резервдер;
• 600 млн баррель — өндүрүштүк запастар.

Жыйындын катышуучулары учурдагы жеткирүү коопсуздугун баалап, рынокко интервенция жасоонун көлөмү боюнча чечим кабыл алууну көздөшүүдө. Буга чейин Фатих Бироль G7 өлкөлөрүнүн энергетика министрлери менен консультацияларды өткөрүп, Ормуз кысыгындагы кеме каттамдарынын токтошу жана мунай өндүрүүнүн азайышы «олуттуу жана өсүп жаткан коркунучтарды» жаратып жатканын баса белгилеген.

Эксперттер учурдагы кырдаалды энергетика тарыхындагы эң масштабдуу логистикалык кризис катары мүнөздөшүүдө. Бул үзгүлтүк мунай жеткирүүнүн глобалдык көлөмүнүн болжол менен 20%ына таасирин тийгизди.

Ормуз кысыгынын жабылышына АКШ жана Израилдин Иранга каршы аскердик операциясы себеп болду. Ислам революциясынын сакчылар корпусу (ИРСК) кысыкка мина коюлганын жана бул аймактан өтүүгө аракет кылган бардык кемелерди жок кылууга даяр экендигин билдиргенден кийин абал ого бетер курчуду.

Негизги транспорттук коридордун тосулушунан улам дүйнөлүк котировкалар кескин жогорулады:

• Brent маркасындагы мунай: 9-мартта баасы 28,77%га жогорулап, баррелине $119,36га жетти.
• Табигый газ: Европа биржаларында баасы 2023-жылдын январь айынан бери биринчи жолу миң кубометрине $800дөн ашты.

ЭЭАнын кезексиз жыйыны дүйнөнүн алдыңкы экономикаларынын келип чыккан энергетикалык тартыштыкка карата макулдашылган жообун иштеп чыгууга багытталган.