243 млрд сом кайдан? Бекешев Кыргызстандын 2026-жылкы бюджетин кайра кароо тууралуу

Кыргызстандын 2026-жылга республикалык бюджетинин кирешелерин 243 миллиард сомго — баштапкы бекитилген 551 миллиард сомдон 794 миллиард сомго чейин көбөйтүү сунушталууда. Ошол эле учурда чыгымдар 234 миллиард сомго өсөт. Бул тууралуу КР ЖК депутаты Дастан Бекешев алдыдагы бюджеттик мыйзам долбоорлорун кароо тууралуу комментарий берип жатып билдирди.
Анын айтымында, 17-ноябрда парламенттин бюджет боюнча комитети мамлекеттик финансыга байланыштуу алты мыйзам долбоорун карайт.
Сөз 2026-жылга республикалык бюджетти тактоо, 2027-жылга бюджеттин долбоору, ошондой эле Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондунун (ММКФ) жана Соцфонддун бюджеттери тууралуу болуп жатат.
Депутат бюджетти «финансылык конституция» деп атап, мамлекет канча каражат алууну пландап жатканын жана аларды кайсы максаттарга багыттай турганын дал ушул документ аныктай турганына карабастан, ага жетиштүү көңүл бурулбай жатканын белгиледи.
Бекешев айтып бергендей, башында 2026-жылга республикалык бюджеттин кирешелери менен чыгымдары болжол менен бир деңгээлде — 551 миллиард сом өлчөмүндө бекитилген. Бирок бюджетти тактоодо финансылык көрсөткүчтөр олуттуу өзгөрдү.
«2026-жылы республикалык бюджет 551 миллиард сом өлчөмүндө бекитилген. Бирок капыстан эле кайдандыр 243 миллиард сом табылып, эми бюджет 794 миллиард сомду түзүп калды. Ал эми чыгымдар 785 миллиард сом болот, башкача айтканда, 234 миллиард сомго көбөйдү. Чыгымдар да кыйла өсүп, 785 миллиард сомго жетет», — деди парламентарий.
Бекешевдин айтымында, мамлекеттик чыгымдардын көбөйүшү анын ичинде VI Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарын өткөрүүгө, объектилерди курууга жана мамлекеттик долбоорлорду ишке ашырууга байланыштуу.
Мында депутат чыгымдарды көбөйтүүгө мүмкүндүк берген кошумча кирешелердин булактарына өзүнчө көңүл бурду.
Парламентарий түшүндүргөндөй, кошумча каражаттар салыктык жана салыктык эмес түшүүлөрдүн, мамлекеттик ишканалардын жана мамлекеттик компаниялардын дивиденддеринин, ошондой эле Улуттук банк которгон каражаттардын эсебинен келип түшкөн.
Бекешев 2027-жылга республикалык бюджеттин долбоорунун негизги параметрлери жөнүндө да айтып берди. Анын сөзүнө караганда, чыгымдар 696 миллиард сом өлчөмүндө каралган, бул 2026-жылга такталган бюджетке караганда 89 миллиардга аз.
Ошол эле учурда депутат кийинки жылы 2026-жылдын такталган көрсөткүчтөрүнө салыштырмалуу кирешелердин да азайышы күтүлүп жатканын белгиледи.
Буга карабастан, бюджеттин долбоорунда профицит — кирешелердин чыгымдардан ашып кетиши — болжол менен 32 миллиард сом өлчөмүндө каралган.
Бирок Бекешев бул сандар дагы өзгөрүшү мүмкүн деп эсептейт.
«Менимче, минкаб дагы сөзсүз тактайт, кайра тактайт. Анан дагы, балким, кайдандыр акча табат», — деп белгиледи ал.
Кирешелер менен чыгымдардын жалпы көрсөткүчтөрүнөн тышкары, депутат айрым социалдык багыттарды каржылоого көңүл бурууга ниеттенүүдө.
Атап айтканда, Бекешев мектептеги тамак-ашка каралган каражаттар боюнча, ошондой эле жеке ассистенттердин кызмат көрсөтүүлөрү үчүн төлөмдөр боюнча суроолору бар экенин билдирди.