Кыргызстанда интернет-коучтардын билимин ачыкка чыгаруу талап кылынышы мүмкүн

18.11.2026 | 12:55
Кыргызстанда интернет-коучтардын билимин ачыкка чыгаруу талап кылынышы мүмкүн — Новости Кыргызстана

Кыргызстанда интернет аркылуу окутуу курстарын, кеңештерди жана насаатчылык кызматтарын саткан адистерге (коучтарга) карата жаңы талаптарды киргизүү сунушталууда. Мыйзам долбоорун депутат Улан Примов иштеп чыгып, коомдук талкууга чыгарды.

Негиздеме-маалымкатта айтылгандай, акыркы жылдары өлкөдө акы төлөнүүчү онлайн-кызматтар рыногу жигердүү өнүгүп жатат. Социалдык тармактар, мессенджерлер жана интернет-платформалар аркылуу жарандарга психология, инвестиция, каржылык сабаттуулук, ишкердик, маркетинг жана жеке өнүгүү боюнча окутуулар менен консультациялар сунушталууда.

Ошол эле учурда курстардын авторлору жана консультанттар өздөрүнүн билимине, сертификаттарына жана кесиптик тажрыйбасына таянып, көбүнчө өздөрүн эксперт катары көрсөтүшөт. Бирок кардарлар акча төлөгөнгө чейин бул маалыматтарды дайыма эле текшере алышпайт.

Демилгечинин пикиринде, адистин социалдык тармактардагы популярдуулугу жана анын кызматтарынын жигердүү жарнамаланышы эле анда зарыл билимдин жана квалификациянын бар экенин тастыктай албайт. Бул өзгөчө кеңештер адамдын каржылык чечимдерине, кесиптик ишмердигине же психологиялык абалына таасир этиши мүмкүн болгон чөйрөлөрдө өтө маанилүү.

Учурда мыйзамдарда кызмат көрсөтүүчүлөр жөнүндө маалыматтын аныктыгына карата жалпы талаптар каралган, бирок онлайн-эксперттердин билимин жана тажрыйбасын ачыкка чыгаруунун өзүнчө эрежелери жок.

Эмнени өзгөртүү сунушталууда?

Мыйзам долбоорунда акы төлөнүүчү онлайн-курстарды жана кеңештерди саткандар келишим түзгөнгө жана акысын алганга чейин түздөн-түз окуткан же консультация берген адистер тууралуу так маалыматтарды кардарларга берүүгө милдеттүү болору каралган.

Атап айтканда, төмөнкүлөрдү көрсөтүү зарыл болот:

  • жогорку кесиптик билиминин бар же жоктугу, адистиги жана даярдоо багыты;
  • кошумча билими, кайра даярдоодон өткөндүгү жана квалификациясын жогорулаткандыгы тууралуу маалыматтар;
  • окуудан өткөндүгү жөнүндө сертификаттар жана башка документтер (аларды берген уюмдарды көрсөтүү менен);
  • тиешелүү тармактагы иш жүзүндөгү иш стажы, анын ичинде ишмердүүлүктүн мезгили жана мүнөзү;
  • эгер мыйзам боюнча талап кылынса, лицензиясынын же башка уруксат берүүчү документинин бар экендиги.
Бул маалыматты кызматтар сатылып жаткан сайтта, интернет-платформада же башка санариптик ресурста жайгаштыруу сунушталууда. Ал кардарга акча төлөнгөнгө чейин жеткиликтүү болушу керек.

Эгерде адистин тиешелүү билими, квалификациясы же практикалык тажрыйбасы жок болсо, бул тууралуу да маалымдоого туура келет.

Мындан тышкары, кыска мөөнөттүү курстардын, семинарлардын жана автордук программалардын сертификаттарын жогорку кесиптик билим жөнүндө диплом же мамлекеттик кесиптик квалификацияны тастыктаган документтер катары көрсөтүүгө тыюу салуу сунушталууда.

Кызматтарды саткандар адистердин билими жана даярдыгы жөнүндө жарыяланган маалыматтарды тастыктаган документтерге ээ болушу жана мыйзамда каралган учурларда аларды ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга бериши керек болот.

Эгер курстарды же консультацияларды компания же жеке ишкер сатса, түздөн-түз окуткан же кеңеш берген адамдар тууралуу маалыматтарды ачыкка чыгаруу талап кылынат.

Жарнамада эмне өзгөрөт?

«Жарнама жөнүндө» мыйзамга да өзүнчө өзгөртүүлөрдү киргизүү сунушталууда.

Онлайн-эксперттердин билими, квалификациясы, сертификаттары, лицензиялары, илимий даражалары, кесиптик наамдары жана тажрыйбасы жөнүндөгү билдирүүлөр, эгер алар чындыкка дал келбесе же керектөөчүлөрдү адаштырса, жалган жарнама деп эсептелет.

Ошол эле учурда мыйзам долбоору бардык онлайн-консультанттар үчүн сөзсүз түрдө атайын профилдик билимдин болушун, жалпы лицензиялоону киргизүүнү, милдеттүү аттестациялоону же интернет-эксперттердин мамлекеттик реестрин түзүүнү талап кылбайт.

Жаңы талаптар акы төлөнүүчү кызматтардын бир бөлүгү болуп саналбаган акысыз маалыматтык жана билим берүүчү материалдарга да жайылтылбайт.

Анара Мамытова

Scroll to Top