Кыргызстандын Улуттук банкы өлкөнүн коммерциялык банктарында накталай орус рублинин жүгүртүүсүнө карата көзөмөлдү күчөтүүдө. Регулятордун Башкармалыгы 2026-жылдын 4-мартында «Накталай чет өлкө валютасы менен операцияларды жүргүзүү боюнча айрым маселелер жөнүндө» № 2026-П-12/15-4-(БС) токтомун кабыл алды.

Жаңы чаралар банк тутумунун коопсуздугун жана акчаны адалдоого каршы күрөшүү боюнча мыйзамдардын сакталышын камсыздоого багытталган.

Документке ылайык, Кыргызстандын коммерциялык банктары накталай орус рублдары менен жүргүзүлгөн операцияларды көзөмөлдөөнү күчөтүүгө милдеттүү. Негизги жаңылык болуп ири транзакциялар боюнча күндөлүк отчеттуулук талабы саналат.

Эми банктар ар бир эртең менен (Бишкек убактысы боюнча саат 11:00гө чейин кечиктирбестен) Улуттук банкка бир операциялык күндө 5 миллион рублдан ашкан бардык операциялар тууралуу толук маалымат жөнөтүүгө тийиш.

Регулятор атайын отчеттук форманы бекитти, ага ылайык банктар келишимдин деталдарын толугу менен ачып берүүгө милдеттүү. Мониторингге жарандардын да, юридикалык жактардын да (Кыргызстандын резиденттери болобу же жокпу, айырмасы жок) бардык түрлөрү кирет.

5 миллион рублдан ашкан операциялар боюнча отчетто банк төмөнкүлөрдү көрсөтүүгө милдеттүү:

• Кардардын маалыматтары: Уюмдун аталышы же жарандын толук аты-жөнү, ИНН/ПИН, ошондой эле иштин түрү же кесиби.
• Операцияны аткаруучу: Накталай каражатты түздөн-түз салган же алган адамдын толук аты-жөнү.
• Каражаттын кыймылы: Накталай каражатты салуунун же эсептен алуунун так суммасы.
• Транзакциянын максаты: Операция эмне үчүн жүргүзүлгөндүгүн банк так аныкташы керек. Мүмкүн болгон максаттардын тизмесинде эсептешүү же депозиттик эсептерди толуктоо, которуулар, конвертация (акчаны алуу же которуу менен), кредиттерди жабуу же жөн гана алмашуу операциялары көрсөтүлгөн.

Бул талап бардык эсеп түрлөрүн, анын ичинде мөөнөттүү салымдардан баштап, талап кылынганга чейинки эсептерди камтыйт.

Токтомдун текстинде контролду күчөтүү кылмыштуу кирешелерди каржылоого жана адалдоого (легализациялоого) каршы күрөшүү боюнча мыйзамдарды сактоо үчүн зарыл экендиги баса белгиленет (ПФТ/ОД).

Улуттук банк бул токтомдун аткарылышы үчүн жеке жоопкерчиликти түздөн-түз коммерциялык банктардын башкармалыктарына жүктөдү.

Жаңы эрежелер бир жылга эсептелген убактылуу чара катары киргизилүүдө. Токтом расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет жана 2027-жылдын 1-мартына чейин колдонулат. Документ Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине каттоодон өткөрүүгө берилген жана жакынкы күндөрдө бардык коммерциялык банктарга жана Кыргызстан банктар союзуна маалымдалат.