Бишкек менен Ошто муниципалдык жерлерди ижарага берүү эрежелерин өзгөртүү сунушталууда

21.11.2026 | 14:30
Бишкек менен Ошто муниципалдык жерлерди ижарага берүү эрежелерин өзгөртүү сунушталууда — Новости Кыргызстана

Кыргызстанда республикалык маанидеги шаарлардагы муниципалдык жер тилкелери үчүн ижара акысын эсептөөнүн бирдиктүү эрежелерин белгилөө сунушталууда. Министрлер кабинетинин тиешелүү токтом долбоорун Бишкек мэриясы иштеп чыкты. Документ коомдук талкууга коюлду.

Жаңы эрежелер Бишкек жана Ош шаарларына жайылтылып, жердин ижара акысын кантип эсептөө керектигин, кайсы факторлорду эске алуу зарылдыгын жана ижарачылар кайсы мөөнөттө акы төлөшү керектигин аныктайт.

Негиздеме-маалымкатта айтылгандай, документти кабыл алуу зарылчылыгы Жер кодексинин жана Салыктык эмес кирешелер жөнүндө кодекстин талаптарына байланыштуу.

Колдонуудагы мыйзамдарга ылайык, республикалык маанидеги шаарлардын муниципалдык жерлери үчүн ижара акысын аныктоо тартибин, аны төлөө шарттарын жана мөөнөттөрүн Министрлер кабинети белгилөөгө тийиш.

Иштеп чыгуучулар эсептөөлөргө бирдиктүү мамилени камсыз кылуу, колдонулган көрсөткүчтөрдү ачык-айкын кылуу жана ижара келишимдери боюнча милдеттенмелерди аткаруунун түшүнүктүү шарттарын белгилөө зарыл экенин белгилешет.

Жаңы эрежелер жер тилкесинин мүнөздөмөлөрүн жана экономикалык жактан негизделген көрсөткүчтөрдү эске алуу менен ижара акысын бирдиктүү методика боюнча эсептөөгө мүмкүндүк берет деп болжолдонууда.

Ижара акысы кантип эсептелет

Долбоор ижара акысын эсептөө методикасын жана аны аныктоонун, ошондой эле төлөөнүн өзүнчө тартибин бекитүүнү карайт.

Сунушталып жаткан методикага ылайык, жылдык ижара акысы тилкенин аянтынан, чарчы метри үчүн базалык ченден, анын жайгашкан жеринен, багытынан жана социалдык коэффициентинен көз каранды болот.

Базалык ченди окшош жер тилкелерин ижарага берүүнүн рыноктук бааларын талдоонун негизинде аныктоо сунушталууда. Мында түзүлгөн келишимдер, рыноктогу сунуштар жана баалоонун жыйынтыктары эске алынат.

Эсептөө үчүн төмөнкү формула каралган:

Ижара акысы = тилкенин аянты × базалык чен × аймактык коэффициент × багытынын коэффициенти × социалдык коэффициент.

Аймактык коэффициент тилкенин жайгашуусун, транспорттук жеткиликтүүлүгүн, инженердик инфраструктуранын болушун жана аймактын коммерциялык жагымдуулугун эске алат.

Базалык чендерди жана аймактык коэффициенттерди экономикалык негиздеменин негизинде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары бекитет.

Кандай коэффициенттерди белгилөө сунушталууда

Ижаранын өлчөмү жер тилкеси кандай максаттарда пайдаланылып жатканына да жараша болот. Долбоордо функционалдык багыттын төмөнкү коэффициенттери каралган:

• Өнөр жай жана тоо-кен казып алуу ишканалары — 3.
• Балдардын оюн-зоок аянтчалары — 4.
• Кампалар жана кампа ишканалары — 5.
• Убактылуу автоунаа токтотуучу жайлар — 10.
• Соода бастырмалары — 12.
• Чач тарачтар жана бут кийим оңдоочу жайлар — 14.
• Борбордук жана мини-базарлар — 15.
• Аянты 100 чарчы метрге чейинки соода объектилери, коомдук тамактануу жайлары, мейманканалар жана кеңселер — 30.
• Аянты 101ден 200 чарчы метрге чейинки ушундай эле объектилер — 26.
• Аянты 201 чарчы метрден жогору ушундай эле объектилер — 24.

Бул көрсөткүчтөр ижара акысын эсептөөдө базалык чен жана башка коэффициенттер менен бирге колдонулат.

Кайсы объектилерге жеңилдиктер каралган

Долбоор калкка акысыз же жеңилдетилген кызматтарды көрсөтүү үчүн пайдаланылуучу жер тилкелерине төмөндөтүүчү социалдык коэффициенттерди карайт.

Тактап айтканда:

• 0,5 — акысыз же жеңилдетилген билим берүү кызматтарын көрсөткөн жеке менчик билим берүү уюмдары үчүн.
• 0,5 — акысыз же жеңилдетилген медициналык жардам көрсөткөн жеке менчик медициналык уюмдар үчүн.
• 0,5 — калкка түздөн-түз акысыз же жеңилдетилген социалдык кызматтарды көрсөткөн коммерциялык эмес уюмдар үчүн.
• 0,7 — акысыз же жеңилдетилген кирүүнү камсыз кылган дене тарбия жана спорт объектилери үчүн.

Жер тилкелерин пайдалануунун калган түрлөрү үчүн социалдык коэффициент 1,0 болот.

Төмөндөтүүчү коэффициентти колдонуу үчүн ижарачы тиешелүү кызматтардын көрсөтүлүп жатканын жана тилкенин максаттуу багыты боюнча пайдаланылып жатканын документ түрүндө ырасташы керек болот.

Ижара акысын качан төлөө керек болот

Долбоорго ылайык, эгер мыйзамдарда башка тартип каралбаса, ижара акысын квартал сайын бирдей үлүштөр менен төлөө сунушталууда.

Ар бир квартал үчүн төлөмдү отчеттук кварталдан кийинки айдын 15-күнүнөн кечиктирбестен которуу зарыл болот. Эгер жер тилкеси бир жылдан аз мөөнөткө ижарага берилсе, төлөмдүн өлчөмү пайдалануу мезгилине пропорционалдуу эсептелет.

Төлөмдөрдүн так суммасы, шарттары жана мөөнөттөрү ижара келишиминде бекитилет.

Ижара акысын кайра карап чыгууга болобу

Долбоор ошондой эле ижара акысын кайра карап чыгуунун негиздерин аныктайт.

Тактап айтканда, төмөнкүлөр өзгөргөндө кайра эсептөө жүргүзүүгө болот:

• ижаранын базалык чени;
• колдонулуучу коэффициенттер;
• жер тилкесинин аянты;
• анын функционалдык багыты;
• аймактык зонасы;
• ижара акысынын бекитилген чектүү өлчөмү.

Акыны өзгөртүүгө негиздер болгон учурда ыйгарым укуктуу муниципалдык орган ижарачыга себептерин түшүндүрүү жана жаңы сумманын эсеби менен билдирүү жөнөтүүгө тийиш.

Ошол эле учурда колдонуудагы келишимдер боюнча акыны өзгөртүү мыйзамдарга жана ошол келишимдердин шарттарына ылайык жүргүзүлүшү керек.

Чектүү бааны ким белгилейт

Ижара акысынын чектүү өлчөмдөрүн сунушталып жаткан методиканын жана экономикалык эсептөөлөрдүн негизинде Бишкек жана Ош шаарларынын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары бекитет.

Муниципалдык тилкени тооруксуз берүүдө ижара акысы белгиленген чектүү өлчөмдөн ашпоого тийиш. Эгер тилке аукцион аркылуу берилсе, ижаранын акыркы баасы тооруктун жыйынтыгын эске алуу менен аныкталат.

Токтом кабыл алынгандан кийин муниципалитеттер өздөрүнүн ченемдик укуктук актыларын жаңы эрежелерге ылайык келтириши керек болот.

Документти расмий жарыялангандан 10 күн өткөндөн кийин күчүнө киргизүү сунушталууда.

Анара Мамытова

Scroll to Top