Жогорку Кеңештин депутаты Дастан Бекешев Бишкекте жаңы соода павильондорун орнотууга жана иштеп жаткан чакан дүкөндөрдүн уруксат кагаздарын узартууга салынган тыюуну сынга алды.

Анын айтымында, чектөөлөр курулуш министринин буйругунун негизинде 2026-жылдын апрель айынан тарта күчүнө кирип, чакан ишкерликке зыянын тийгизүүдө.

Парламентарий ишкерлер мындан ары жаңы павильон орнотууга уруксат ала албай калышканын, ал эми иштеп жаткан соода түйүндөрүнүн ээлерине мурда берилген документтердин мөөнөтүн узартуудан баш тартып жатышканын айтып берди.

Ошол эле учурда Бекешев сооданы тартипке келтирүү зарылдыгы бар экенин моюнга алды.

Анын айтымында, белгилүү бир мезгилде борбор калаада чакан дүкөндөр менен күркөлөрдүн саны кескин көбөйүп кеткен, андыктан айрым жерлерде чектөөлөрдүн киргизилиши негиздүү болушу мүмкүн.

«Бир убакта алар чын эле өтө-өтө көбөйүп кеткен. Бирок бул чакан дүкөнчөлөр үй-бүлөлөрдү багууга мүмкүнчүлүк берип келгенин моюнга алышыбыз керек. Андан кийин бизде соода түйүндөрү пайда болду, бардык жерде соода түйүндөрү каптады. Бул жакшы, бирок соода түйүндөрү — бул жөнөкөй үй-бүлөлөр эмес экенин түшүнүү зарыл. Соода түйүндөрү — бул олигархтардын баюусу, алардын артында ири компаниялар же буга чейин эле акчасы бар таасирдүү адамдар турат. Ал эми бул күркөлөр айрым үй-бүлөлөрдүн жашоосуна шарт түзүп келген жана дагы эле жан багууга мүмкүнчүлүк берип жатат, бул жакшы көрүнүш», — деди депутат.

Бекешевдин пикиринде, чакан жана орто бизнес экономикада маанилүү ролду ойнойт, ал эми чакан соода түйүндөрүнө жапырт тыюу салуу ишкерлик менен алектенген үй-бүлөлөрдүн кирешесинин азайышына алып келиши мүмкүн.

Депутат чектөөлөр ири соода түйүндөрү үчүн артыкчылыктарды жаратышы мүмкүн деп божомолдоду. Ошол эле учурда ал тыюу салуу түздөн-түз алардын кызыкчылыгы үчүн киргизилген деп так кесе айткан жок, бирок мындай ыктымалдуулукту жокко чыгарбайт.

«Тескерисинче, чакан жана орто ишкерликтин аркасында өлкө өнүгө алат. Эгерде ири бизнес гана жашай турган болсо, анда экономиканын абалы жакшы болбой калат. Бул тартипке келтирүү чоң, ири соода түйүндөрүнүн пайдасы үчүн жасалып жаткандай сезим калтырат. Бул толук мүмкүн жана мен эмнегедир мындай ойду четке какпайм. Адамдар павильон эч кимге эч кандай тоскоолдук жаратпаган жерлерде да уруксатты узарта албай жатышат», — деп белгиледи парламентарий.

Бекешевдин айтымында, чакан дүкөндөр эч кандай тоскоолдук жаратпаган жана жергиликтүү тургундар алардын калышын колдогон учурларда да ишкерлерге уруксатты узартуудан баш тартышууда.

«Тескерисинче, тургундар: “Бизге калтырып бергиле, биз чоң гипермаркеттерге барууну каалабайбыз” деп жатышат. Бирок эмнегедир мындай учурларда да баары бир уруксат алууга тыюу салынган. Чынын айтсам, мен бул саясатты түшүнбөйм. Биринчиден, бул экономикалык жактан алганда акылга сыйбаган нерсе. Экинчиден, бул мыйзамсыз», — деди депутат.

Бекешев Бишкекте соода павильондорун орнотууга чектөө киргизүү чечими Курулуш министрлиги тарабынан эмес, шаар бийлигинин деңгээлинде кабыл алынышы керек деп эсептейт.

Ал буйруктун мыйзамдуулугун текшерүү өтүнүчү менен Башкы прокуратурага кайрылганын билдирди. Бирок, анын айтымында, көзөмөл органы эч кандай мыйзам бузууну тапкан эмес жана документтин үстүнөн сотко даттанууну сунуштаган.

«Бишкек шаарында мындай буйрукту биринчи кезекте курулуш министри эмес, Бишкек шаарынын мэри чыгарышы керек болчу. Бирок эми эмне болсо, ошол болду. Мен бул буйрукту анализдеп көрүү үчүн Башкы прокуратурага бергем. Тилекке каршы, Башкы прокуратура да баары мыйзамдуу экенин билдирди. Кааласаңар — даттангыла дешти. Башкы прокурор ал жакка кийлигишип, павильондор, күркөлөр сыяктуу иштерди териштирүүнү каалаган жок», — деди парламентарий.

Бекешев мындай мамилеге нааразычылыгын билдирип, чектөөлөрдүн кесепетин биринчи кезекте чакан үй-бүлөлүк ишканалар тартып жатканын баса белгиледи.

Депутаттын айтымында, соода павильондорун жайгаштыруу ишкерлерге гана эмес, турак жай ээлеринин айрым шериктештиктерине да киреше алып келип турган. Түшкөн каражаттар короолорду көрктөндүрүүгө жана подъезддерди оңдоого жумшалчу.

«Андан ким жапа чегип жатат? Карапайым үй-бүлөлөр. Ал эми пайданы ири соода түйүндөрү көрүүдө. Мындан ким утушка ээ болду? Жөнөкөй жарандарбы? Андай деп ойлобойм. Жөнөкөй жарандар: “Тескерисинче сонун болду, айрым жерлерди тартипке келтирсе болот” деп айтышы мүмкүн. Ооба, мен кошулам, тартипке келтирүү керек. Бирок эмнеге жапырт баарына тыюу салыш керек? Тоскоолдук кылбаган жерлерде эмнеге уруксат берүүгө болбосун? Турак жай ээлеринин айрымдары үчүн бул киреше булактарынын бири болуп, ага өздөрүнө керектүү иштерди жасап алышчу. Ал жактан короолорун көрктөндүрүп, подъезддерин оңдоп дегендей», — деди ал.

Депутат ошондой эле Кыргызстанда ишкерлердин кызыкчылыгын коргоого жана соттордо мындай чечимдерди талашууга даяр уюмдардын аздыгына көңүл бурду.

«Бирок эми ал ишке такыр кийлигишүүгө укугу жок Курулуш министрлигинин “аркасы” менен чакан ишкерликти жок кылуу жүрүп жатат. Бизде, тилекке каршы, мындай чечимдер боюнча сотко кайрылып, талаша турган адамдардын катмары жок жана калыптана элек. Анткени бул үчүн убакыт керек, ооба, убакыт коротуу кажет. Бирок бизде, мисалы, кесиптик кошуундар, укук коргоо уюмдары аз. Бул да бекеринен эмес. Эмне үчүн алардын саны бир нече эсе азайып кеткени түшүнүктүү. Алар мындан ары да азая берет. Ошондуктан өкүнүчтүү, абдан өкүнүчтүү», — деп белгиледи Бекешев.

Сөзүнүн аягында депутат Жогорку Кеңештин жыйынында соода павильондорун орнотууга жана иштетүүгө коюлган чектөөлөр боюнча маселе көтөрүү ниетинде экенин билдирди.