2025-жылы Кыргызстанга чет элдик инвестициялардын агымы 8,4 млрд долларды түздү (капиталдын сыртка агылып чыгышын эсепке албаганда). Бул бир жыл мурдагыга караганда 21,9%га көп. Инвестор өлкөлөрдүн арасында Кытай 47,5% үлүшү менен алдыда, ошол эле учурда КМШ өлкөлөрүнөн түз чет элдик инвестициялардын агымы төрттөн бирине кыскарды. Түз чет элдик инвестициялар 27,3%га өсүп, 1,3 млрд долларга жетти: пайдалуу кендерди казып алуу тармагына инвестициялар 2,2 эсеге, кайра иштетүү өндүрүшүнө 1,8 эсеге көбөйдү. Ошондой эле финансылык эмес активдерге инвестиция салууда республикалык бюджеттин каражаттарынын үлүшү кыйла өстү: 2021-жылдагы 8,3%дан 2025-жылы 33,2%га чейин жетти. Бул жана башка маалыматтар Улуттук статистика комитетинин «Кыргыз Республикасындагы инвестициялар 2021–2025» аттуу жылдык статистикалык жыйнагында камтылган.

Жалпы көрүнүш: 8,4 млрд доллар жана 22% өсүш

2025-жылы Кыргызстанга чет элдик инвестициялардын агымы 8,4 млрд долларды түздү (капиталдын сыртка агылып чыгышын эсепке албаганда). Бул 2024-жылга салыштырмалуу 21,9%га, ал эми 2021-жылга салыштырмалуу 33,3%га көп.

Беш жыл аралыгында келип түшкөн чет элдик инвестициялардын көлөмүндө эң чоң үлүштү — 84%дан 87%га чейин — «башка инвестициялар» түзгөн. Түз чет элдик инвестициялардын (ТЧИ) динамикасы да көңүл бурууга арзыйт.

Түз чет элдик инвестициялар: 27% өсүш

2025-жылы түз чет элдик инвестициялардын (капиталдын сыртка агылып чыгышын эсепке албаганда) көлөмү 1 млрд 310,8 млн долларды түздү. Бул 2024-жылга караганда 27,3%га, ал эми 2021-жылга салыштырмалуу 1,3 эсеге көп.

ТЧИнин негизги көлөмү — 85,7% — кайра иштетүү өндүрүшүнө, пайдалуу кендерди казып алууга, дүң жана чекене соодага, ошондой эле финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу тармактарына багытталган. 2024-жылы бул көрсөткүч 86,3%, 2021-жылы 58,3% болгон.

2024-жылга салыштырмалуу пайдалуу кендерди казып алууга салынган инвестициялар 2,2 эсеге, кайра иштетүү өндүрүшүнө салынган инвестициялар 1,8 эсеге өскөн. Ал эми финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу тармагында инвестициялар 21,3%га, дүң жана чекене соодада 2,2 эсеге кыскарган.

Инвестор өлкөлөр: Кытай алдыда, КМШдан ТЧИнин агымы азайды

2025-жылы негизги инвестор өлкөлөр Кытай (келип түшкөн инвестициялардын жалпы көлөмүнүн 47,5%), Орусия (13,9%), Казакстан (9,3%), Түркия (9,1%) жана Нидерланддар (5,4%) болду.

ТЧИнин агымы өлкөлөрдүн топтору боюнча ар түрдүү өзгөргөн. КМШга кирбеген өлкөлөрдөн келген инвестициялар 1,7 эсеге өскөн. Бул негизинен Индия, Улуу Британия, Нидерланддар, Түркия жана Кытайдан келген инвестициялардын көбөйүшүнүн эсебинен болду. КМШ өлкөлөрүнөн ТЧИнин агымы 25,2%га азайган. Буга негизинен Орусия, Азербайжан жана Өзбекстандан келген инвестициялардын кыскарышы себеп болгон.

Өлкө ичиндеги география: Бишкек жана үч облуска ТЧИнин 86%ы туура келген

2025-жылы экономикага келип түшкөн ТЧИнин дээрлик бардык көлөмү — 86,4% — Бишкек шаарынын, Чүй, Жалал-Абад жана Нарын облустарынын ишканаларына багытталган.

2024-жылга салыштырмалуу ТЧИнин агымы Жалал-Абад, Нарын, Ысык-Көл, Ош жана Чүй облустарында өскөн. Ал эми 2021-жылга салыштырмалуу Талас облусунан башка бардык аймактарда өсүш катталган.

Жалпы инвестициялык фон: республикалык бюджеттин үлүшү өсүүдө

2025-жылы финансылык эмес активдерге инвестициялар 355,9 млрд сомду түздү. Бул 2024-жылга салыштырмалуу 10,8%га, ал эми 2021-жылга караганда 2,1 эсеге көп.

Бул инвестициялардын негизги бөлүгү беш жыл аралыгында ички булактардын эсебинен каржыланган. Алар жалпы көлөмдүн 73%дан 84%га чейинки бөлүгүн түзгөн. 2025-жылы ички инвестициялардын түзүмүндө ишканалардын жана уюмдардын, ошондой эле калктын каражаттарынын үлүшү эң чоң болуп, 70,1%ды түзгөн. Ошол эле учурда республикалык бюджеттин каражаттарынын үлүшү 2021-жылдагы 8,3%дан 2025-жылы 33,2%га чейин өскөн.

Тышкы инвестициялардын түзүмүндө каралып жаткан мезгилде негизги көлөм чет элдик кредиттердин жана түз чет элдик инвестициялардын эсебинен өздөштүрүлгөн. 2025-жылы алардын үлүшү 88,4%ды түзгөн. 2024-жылы бул көрсөткүч 75,5%, 2023-жылы 70,5% болгон. Чет элдик гранттардын жана гуманитардык жардамдын үлүшү 2021-жылдагы 21,2%дан 2023-жылы 29,5%га, 2024-жылы 24,5%га өскөн. Ал эми 2025-жылы мурунку жылга салыштырмалуу 1,8 эсеге азайган.

Негизги капиталга инвестициялар: беш жылда 2,2 эсеге өстү

2025-жылы негизги капиталга инвестициялар 336,5 млрд сомду түздү. Бул 2024-жылга салыштырмалуу 12,0%га, ал эми 2021-жылга караганда 2,2 эсеге көп. Алар беш жыл аралыгында финансылык эмес активдерге инвестициялардын негизги бөлүгүн түзүп, үлүшү 92%дан 95%га чейин болгон.

Инвестициялардын түрлөрү боюнча беш жыл аралыгында олуттуу үлүштү — 41%дан 48%га чейин — турак жай эмес имараттарды жана курулмаларды курууга багытталган инвестициялар түзгөн. Жыйнактагы маалыматка ылайык, 2025-жылы 2024-жылга салыштырмалуу турак жай эмес имараттар жана курулмалар боюнча көрсөткүч 32,6%га, турак жай имараттары боюнча 16,4%га өскөн.

2025-жылы киши башына эсептегенде негизги капиталга инвестициялар 53,0 миң сомду түздү. 2024-жылы бул көрсөткүч 38,0 миң сом болгон.

Негизги капиталга инвестициялардын эң чоң көлөмү Бишкекке (32,1%), Жалал-Абад облусуна (20,8%), Ысык-Көл облусуна (14,7%) жана Чүй облусуна (10,0%) туура келген. Алардын жалпы үлүшү 77,6%ды түздү.

2025-жылы өздөштүрүлгөн инвестициялардын негизги бөлүгү транспорттук ишмердик жана жүктөрдү сактоо объекттерин курууга (жалпы көлөмдүн 17,0%), пайдалуу кендерди казып алууга (7,9%), кайра иштетүү өндүрүшүнө (5,9%), электр энергиясы, газ, буу жана кондицияланган аба менен камсыздоого (5,7%) жана билим берүүгө (3,4%) багытталган.

Курулуш тармагы: мектептерди жана бала бакчаларды пайдаланууга берүү боюнча рекорд

2025-жылы жалпы мамлекеттик жана республикалык маанидеги 494,0 чакырым автомобиль жолдору, облустук жана жергиликтүү маанидеги 119,3 чакырым жол, 46 көпүрө, жалпы узундугу 637,3 чакырым болгон электр берүү линиялары (0,4 кВ — 231,2 чакырым, 6–20 кВ — 291,9 чакырым, 35 кВ жана андан жогору — 114,2 чакырым), ошондой эле кубаттуулугу 21,2 МВА болгон гидроэлектр станциялары жана чакан ГЭСтер пайдаланууга берилди.

2025-жылы жалпы аянты 1,9 млн чарчы метр болгон 15,4 миңге жакын батир жана үй пайдаланууга берилди. Бул 2024-жылга салыштырмалуу 17,8%га, ал эми 2021-жылга караганда 1,4 эсеге көп. Пайдаланууга берилген турак жайдын 33,3%ы Бишкекке туура келген — 617,0 миң чарчы метр. Жеке турак үйлөрдүн бир чарчы метрин куруунун орточо иш жүзүндөгү наркы (баалоо боюнча) 2024-жылдагы 23,8 миң сомдон 2025-жылы 27,2 миң сомго өскөн.

Талдоого алынган мезгилде жалпы билим берүүчү мектептерди пайдаланууга берүү боюнча эң жогорку көрсөткүч 2025-жылы катталган. Анда 21,5 миң окуучуга ылайыкталган 78 мектеп пайдаланууга берилген. Бул 2024-жылга салыштырмалуу 17,7%га, ал эми 2021-жылга караганда 2,7 эсеге көп.

Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынан 6,1 миң орунга ылайыкталган 57 мекеме пайдаланууга берилген. Бул 2024-жылга салыштырмалуу 19,3%га көп жана акыркы беш жылдагы эң жогорку көрсөткүч болду.

Менчиктин бардык түрүндөгү курулуш уюмдары 294,5 млрд сомдук подряддык иштерди аткарды. Бул 2024-жылга салыштырмалуу 23%га, ал эми 2021-жылга караганда 2,3 эсеге көп. Иштердин жарымынан көбү — 52,1% — Бишкектеги уюмдар тарабынан аткарылган.