Тышкы иштер министрлиги «Кыргыз Республикасынын мамлекеттик протоколу жөнүндө» мыйзам долбоорун иштеп чыкты. Документ жогорку мамлекеттик жетекчилердин катышуусунда өтүүчү расмий иш-чараларды өткөрүү эрежелерин жаңылоого жана аларды учурдагы Конституцияга шайкеш келтирүүгө багытталган.

Эмне үчүн жаңы мыйзам керек болду

Колдонулуп жаткан мыйзам 2012-жылы кабыл алынган жана мурунку Конституцияга негизделген. 2021-жылы жаңы Конституция кабыл алынгандан кийин ал толук жаңыртылган эмес, мындан улам учурдагы мыйзамдар менен дал келбестиктер пайда болгон.

Мыйзам долбоорунун авторлору өзгөртүүлөр мыйзамдын жарымынан көбүн камтыгандыктан, аны жаңы редакцияда кабыл алууну сунуштоодо.

Мамлекеттик протокол деген эмне

Мамлекеттик (дипломатиялык) протокол — бул расмий иш-чараларда сакталуучу эрежелер жана салттар.
Мисалы:

• чет өлкөлүк делегацияларды тосуп алуу тартиби;
• гимндин аткарылышы;
• мамлекеттик желектин колдонулушу;
• конокторго урмат көрсөтүү.

Дал ушул нормалар өлкөнүн эл аралык аброюн калыптандырат.

Эмне өзгөрөт

1. Конституцияга ылайыкташтыруу
Бардык протоколдук нормалар мамлекеттик органдардын учурдагы түзүмүнө жана ыйгарым укуктарына ылайык келтирилет.

2. Улуттук өзгөчөлүктөрдү киргизүү
Протоколго улуттук салттарды киргизүү сунушталууда. Атап айтканда:

• атчан коштоо;
• этно-баатырлардын катышуусу;
• конокторду тосууда улуттук маданий элементтерди колдонуу.

3. Эл аралык иш-чаралардын так эрежелери
Президент, Жогорку Кеңештин төрагасы, Министрлер Кабинетинин төрагасы жана тышкы иштер министри катышкан жогорку деңгээлдеги жолугушууларды өткөрүүнүн тартиби так жазылат.

4. Чет өлкөлүк элчилер менен иштөө тартиби
Мыйзам төмөнкүлөрдү аныктайт:

• элчилер кызматка кантип киришет;
• ишеним грамоталарын тапшыруу тартиби;
• расмий аземге чейин алардын ыйгарым укуктары.

Мындан тышкары, улуттук майрамдарга карата дипломатиялык кабыл алууларды өткөрүү эрежелери да белгиленет.

5. Протоколдук иерархияны ким аныктайт
«Протоколдук улуулук» — башкача айтканда, иш-чараларда ким кайсы орунду ээлейт — аныктоо тартиби өзгөртүлөт.
Жаңы долбоорго ылайык:

• бул тартип Президенттин жарлыгы менен бекитилет.

Бул сунуш Президент мамлекеттин ички жана тышкы саясатын аныктап, мамлекеттик органдардын ишин координациялаганына байланыштуу.

6. Протокол мыйзамга тиркеме катары берилет
Мамлекеттик протоколдун негизги жоболорун мыйзамга тиркеме катары бекитүү сунушталууда. Бул аларды системалуу жана колдонууга ыңгайлуу кылат.

Бул эмне берет

Эгер мыйзам кабыл алынса:

• мыйзамдардагы карама-каршылыктар жоюлат;
• расмий иш-чараларды өткөрүү тартиби так жана заманбап болот;
• Кыргызстандын эл аралык аброю жогорулайт;
• мамлекеттик аземдерге улуттук салттар кеңири киргизилет.

Жалпысынан, документ мамлекеттик протоколду жөн гана формалдуулук эмес, өлкөнүн тышкы саясатын ишке ашыруунун маанилүү куралына айлантууга багытталган.