Орусиянын Президенти Владимир Путин Бишкекте өткөн Шанхай кызматташтык уюмуна (ШКУ) мүчө мамлекеттердин башчыларынын Кеңешинин жыйынында сооданы кеңейтүү, өз ара эсептешүүлөрдө улуттук валюталардын үлүшүн көбөйтүү жана уюмдун көз карандысыз Өнүктүрүү банкын түзүү демилгесин колдоп чыкты.

Орусиялык лидер ошондой эле ШКУ өлкөлөрүн куралдуу кагылышуулардын тутанышына жол бербөө үчүн колдон келгендин баарын жасоого чакырды.

Орусия президентинин сөзүнүн негизги учурлары:

Путиндин айтымында, ШКУ бүгүнкү күндө Евразияда эле эмес, бүткүл дүйнөдөгү эң ири аймактык бирикме болуп саналат.

«ШКУ бүгүнкү күндө иш жүзүндө биздин жалпы евразиялык континентте эле эмес, жалпы дүйнөдөгү эң ири аймактык бирикме болуп саналат», — деди ал, уюмга мүчө мамлекеттерде дүйнө калкынын дээрлик жарымы жашаарын белгилеп.

Орусия Президенти ошондой эле ШКУ өлкөлөрүнүн саясий, экономикалык жана гуманитардык чөйрөлөрдөгү өз ара аракеттенүүсүнө көңүл бурду.

«Мындай кызматташтык биздин ар бир мамлекетибиздин пландуу жана туруктуу өнүгүүсүн камсыз кылууга жардам берет, биздин жалпы евразиялык континентте тынчтыктын жана туруктуулуктун, ишенимдин жана кызматташтыктын атмосферасын калыптандырууга өбөлгө түзөт», — деп билдирди ал.

Товар жүгүртүү 400 миллиард доллардан ашты

Путин уюмдун ичиндеги экономикалык байланыштарды өнүктүрүүгө өзгөчө көңүл бурду.

Анын айтымында, өткөн жылдын жыйынтыгы боюнча Орусиянын ШКУ өлкөлөрү менен товар жүгүртүүсү 400 миллиард доллардан ашкан.

Орусиялык лидер уюмга мүчө мамлекеттердин ортосундагы коммерциялык байланыштарды андан ары чыңдоо зарылдыгын белгиледи.

«Шанхай уюмунун алдында турган актуалдуу практикалык милдеттердин ичинен мүчө мамлекеттердин ортосундагы коммерциялык байланыштарды андан ары чыңдоону өзгөчө белгилейм. Бул баарыбызга айкын дивиденддерди алып келет, социалдык-экономикалык өсүштүн ырааттуу динамикасына, калктын бакубаттуулугун жогорулатууга реалдуу салым кошот», — деди Путин.

Ал ошондой эле ШКУ мамлекеттери өз ара эсептешүүлөрдө улуттук валюталарды барган сайын активдүү колдонуп жатканын билдирди.

Орусиянын уюмга мүчө өлкөлөр менен болгон операцияларында алардын үлүшү, орусиялык президенттин айтымында, 98%дан ашат.

Путин ШКУнун Өнүктүрүү банкы тууралуу пикирин билдирди

Орусия Президенти ошондой эле ШКУнун Өнүктүрүү банкын түзүү маселесине токтолду. Анын айтымында, биргелешкен экономикалык долбоорлорду ишке ашырууга бүгүнкү күндө ШКУнун Ишкерлер кеңеши жана Банктар аралык бирикмеси олуттуу салым кошуп жатат.

Келечекте бул ишке жаңыдан түзүлүп жаткан уюмдун Өнүктүрүү банкы кошулушу мүмкүн.

«Өнүктүрүү банкы, менин көз карашымда, эл аралык иштерде бир тараптуу артыкчылыктарга ээ болуу үчүн экономикалык куралдарды курал катары колдонгон мамлекеттердин финансылык системаларынан болушунча көз карандысыз болушу керек», — деп билдирди Путин.

Энергетика тармагындагы кызматташтык

Өз ара аракеттенүүнүн дагы бир багыты катары Орусия Президенти энергетиканы атады.

Ал ШКУ өлкөлөрүн бул тармакта уюмдун 2030-жылга чейинки энергетикалык кызматташтыкты өнүктүрүү стратегиясына ылайык координацияланган жана тең салмактуу саясатты улантууга чакырды.

Мындан тышкары, Орусия ШКУнун ишин андан ары өркүндөтүүнү жана анын жумушчу механизмдеринин натыйжалуулугун жогорулатууну колдойт.

«Биз уюмдун ишин өркүндөтүү жана жумушчу механизмдердин натыйжалуулугун жогорулатуу боюнча аракеттерди колдойбуз», — деди Путин.

Билим берүү, медицина жана илим

Орусиялык лидер ШКУ өлкөлөрүнүн ортосундагы маданий жана гуманитардык кызматташтыктын өнүгүшүн өзүнчө белгиледи.

Анын айтымында, уюмдун мамлекеттери билим берүү, саламаттыкты сактоо, айлана-чөйрөнү коргоо тармактарында өз ара аракеттенүүнү кеңейтип, ошондой эле илимий жана жаштар долбоорлорун ишке ашырууда.

«ШКУ багыты боюнча маданий жана гуманитардык өз ара аракеттенүүнүн абдан динамикалуу жана мазмундуу мүнөзү канааттанууну жаратат», — деди Орусия Президенти.

«Куралдуу кагылышуулардын тутанышына жол бербөө»

Өз сөзүндө Путин эл аралык коопсуздук маселелерине токтолду.

Ал 1-сентябрь Экинчи дүйнөлүк согуштун башталган күнү экенин эске салып, ШКУ мамлекеттерин куралдуу кагылышуулардын алдын алуу үчүн күч-аракет жумшоого чакырды.

«Урматтуу достор, бүгүн 1-сентябрь — Экинчи дүйнөлүк согуш башталган күн экенин эске салгым келет. Биз дүйнөлүк практикадан куралдуу кагылышууларды ар кандай тутантууну жок кылуу үчүн баарын жасашыбыз керек», — деди Путин.

Орусия президенти ошондой эле Бишкектеги саммиттин жыйынтыгы боюнча даярдалган документтердин пакети уюмга мүчө өлкөлөрдүн өз ара аракеттенүүсүн кеңейтүүгө мүмкүндүк берерине ишеним билдирди.

«Бул жолку жыйындын жыйынтыгы боюнча жактырууга даярдалган чечимдердин олуттуу пакети биздин ШКУдагы өнөктөштүгүбүзгө жаңы дем берерине ишенем», — деп билдирди ал.