2026-жылдын 12-июну тарыхта калды. SpaceX компаниясынын акциялары биринчи жолу Nasdaq биржасына чыккан күнү Илон Маск тарыхта байлыгы 1 триллион доллардан ашкан алгачкы адам болду. Forbes жана Reuters агенттиктеринин маалыматына ылайык, анын Tesla жана SpaceX акцияларынан куралган жалпы байлыгы болжол менен 1,26 триллион долларга жетти. Бул ушунчалык эбегейсиз чоң сан, эгерде саатына 1 миллион доллардан коротсо да, аны коротуп бүтүрүү үчүн жүз жылдан ашык убакыт талап кылынат.

Бирок ИДП же NASA менен болгон абстракттуу салыштыруулар көпчүлүк адамдарга анчейин түшүнүктүү эмес. Ошондуктан биз бул масштабды башкача, шаурма аркылуу, түшүндүрүп көрүүгө аракет кылабыз.

1 триллион долларга канча шаурма сатып алууга болот?

Кыргыз сомунун курсун алалы: бир доллар болжол менен 87,45 сом.

Анда:
1 000 000 000 000 $ × 87,45 = 87,45 триллион сом болот.

Бишкекте шаурма болжол менен орточо 250 сом турат. Бөлөбүз:
87,45 трлн сом ÷ 250 = 349,8 миллиард шаурма.

Бул дээрлик 350 миллиард даана шаурма дегенди билдирет. Жер жүзүндө 8 миллиардга жакын адам жашайт, демек, Масктын байлыгы менен планетанын ар бир тургунун болжол менен 44 шаурма менен сыйлоого болот.

Алар канча орунду ээлейт?

Орточо өлчөмдөгү шаурманы алып, анын формасын цилиндрге окшош деп эсептейли:
Узундугу: 25 см
Диаметри: 6 см (радиусу — 3 см)

Цилиндрдин формуласы боюнча бир шаурманын көлөмү:
V = π × r² × h = 3,14 × 3² × 25 ≈ 707 см³ (0,000707 м³)

Эми муну 349,8 миллиардга көбөйтөбүз:
349,8 × 10⁹ × 0,000707 ≈ 247 миллион куб метр (кубометр).

Элестетүү үчүн: Мындай көлөмдөгү кубдун бир тарабы болжол менен 628 метрди түзмөк. Бул Бурдж-Халифадан (828 м) бир аз жапызыраак, бирок чоңдугу баары бир таң калтырат.

Бул болжол менен 99 миң олимпиадалык бассейнге барабар (ар бири 2 500 м³).

А эгер бир катарга тизип чыксакчы?

• Эгерде бардык шаурмаларды бир узун катарга тизип чыксак:
  349,8 млрд × 0,25 м = 87,45 млрд метр = 87,45 млн чакырым (км).
• Жерден Айга чейинки орточо аралык — 384 400 км.
  87 450 000 км ÷ 384 400 км ≈ Айга чейинки аралыкты 228 жолу басып өткөнгө барабар.

Контекст: бул эмне үчүн маанилүү?

Масктын байлыгы — бул Forbes таблицасындагы жөн гана рекорд эмес. Боккони университетинин экономикалык тарых боюнча профессору Гвидо Альфанинин айтымында, эгерде реалдуу сатып алуу жөндөмдүүлүгү менен эсептесек, Маск адамзат тарыхындагы эң бай адам болушу толук ыктымал. Салыштыруу үчүн: 2025-жылы ал 557 800 адамдын эмгегине акы төлөй алмак, ал эми Рокфеллер 1937-жылы болгону 116 000 адамга гана төлөй алган.

Анын 1,26 триллион доллар байлыгы планетадагы андан кийинки үч эң бай адамдын — Ларри Пейдж (292,7 млрд доллар), Сергей Брин (270 млрд доллар) жана Жефф Безостун (251,5 млрд доллар) жалпы капиталын кошкондогу суммадан да ашып түшөт.

Бардык эсептөөлөр ~87,45 KGS/USD курсуна, шаурманын 250 сомдук орточо баасына жана шаурманын стандарттуу параметрлерине (узундугу 25 см, диаметри 6 см) негизделген. Илон Масктын байлыгы SpaceXтин IPO өткөргөн учуруна (2026-жылдын июнь айына) карата Forbes/Reuters”тин маалыматтары боюнча берилди.