Кыргызстанда мамлекеттик чек арадагы өткөрүү пункттарында радиациялык көзөмөл жүргүзүү тартибин өзгөртүү сунушталууда. Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги ведомствонун текшерүүлөргө катышуусун кеңейтүүнү жана бажы менен чек ара органдарынын милдеттүү отчеттуулугун киргизүүнү караган Министрлер кабинетинин токтом долбоорун иштеп чыкты. Документ коомдук талкууга коюлду.

Негиздеме-маалымкатта айтылгандай, колдонуудагы эрежелер чек арадагы радиациялык кырдаалды толук көзөмөлдөөгө жана мүмкүн болгон тобокелдиктерге өз убагында баа берүүгө толук мүмкүнчүлүк бербейт.

Учурда тереңдетилген радиациялык изилдөөлөрдү жана экспертизаларды ӨКМ менен Саламаттык сактоо министрлигинин кызматкерлери жүргүзүшөт. Ошол эле учурда радиациялык коопсуздук чөйрөсүн жөнгө салууга жооптуу болгон Жаратылыш ресурстары министрлиги мындай текшерүүлөрдүн катышуучуларынын катарына кирбей калган.

Дагы бир көйгөй — маалымат чогултуунун бирдиктүү тутумунун жоктугу. Бажы жана чек ара органдары радиациялык көзөмөлдүн жыйынтыктарын ички журналдарга гана катташат, бирок Жаратылыш ресурстары министрлигине үзгүлтүксүз жыйынды отчетторду жөнөтүшпөйт.

Мындан улам ведомстводо радиациялык көзөмөл системаларынын иши жөнүндө, анын ичинде стационардык жабдуулар менен жабдылган жана жабдылбаган өткөрүү пункттары тууралуу толук маалымат жок.

Иштеп чыгуучулардын пикиринде, мындай маалыматтардын жоктугу радиациялык тобокелдиктерди баалоону, потенциалдуу коркунучтарды аныктоону жана өз убагында чараларды көрүүнү кыйындатат.

Эмнелерди өзгөртүү сунушталууда

Токтом долбоорунда Жаратылыш ресурстары министрлигин тереңдетилген радиациялык изилдөөлөргө жана экспертизаларга катышкан мекемелердин катарына кошуу каралган. Мындай текшерүүлөрдү ӨКМ жана Саламаттык сактоо министрлиги менен биргеликте жүргүзүү пландаштырылууда.

Мындан тышкары, бажы жана чек ара органдарын радиациялык көзөмөлдүн жыйынтыктары жөнүндө жыйынды маалыматты квартал сайын Жаратылыш ресурстары министрлигине жөнөтүп турууга милдеттендирүү сунушталууда.

Отчеттордо төмөнкүлөр көрсөтүлүшү керек:
• текшерилген транспорт каражаттарынын, товарлардын, жүктөрдүн жана жеке жактардын саны;
• радиациялык көзөмөл тутумдарынын иштеп кеткен (сигнал берген) учурларынын саны;
• тереңдетилген текшерүүгө жөнөтүлгөн объектилердин саны;
• аныкталган фактылар боюнча көрүлгөн чаралар;
• стационардык радиациялык көзөмөл тутумдарынын техникалык абалы.

Бул маалыматтар көйгөйлүү өткөрүү пункттарын аныктоого, жабдуулардын натыйжалуулугун баалоого жана аларды жаңылоо же көзөмөлдү күчөтүү боюнча чечимдерди кабыл алууга шарт түзөрү күтүлүүдө.

Анара Мамытова