2026-жылдагы физиология же медицина боюнча Нобель сыйлыгына америкалык нейробиолог жана психиатр Карл Дейссерот, ошондой эле германиялык биофизиктер Петер Хегеман менен Георг Нагель татыды. Лауреаттарды 5-октябрда Каролин институтунун Нобель ассамблеясы жарыялады. Алар сыйлыкты жарык аркылуу башкарылуучу ион каналдары жана оптогенетика, башкача айтканда, жарыктын жардамы менен айрым клеткалардын, анын ичинде нейрондордун активдүүлүгүн башкарууга мүмкүндүк берген ыкма боюнча ачылыштары үчүн алышты.

Дейссерот Стэнфорд университетинде, Хегеман Берлиндеги Гумбольдт университетинде, ал эми Нагель Вюрцбург университетинде эмгектенет. Нобель комитетинин маалыматына караганда, Хегеман менен Нагель бир клеткалуу балырларда кездешүүчү каналородопсин аттуу белокту ачышкан. Ал эми Дейссерот аны нерв клеткаларын жарыктын жардамы менен башкарууга мүмкүндүк берген өчүрүп-күйгүзгүчкө айландырган. «Лауреаттар нейробиологиянын жаңы доорунун пайдубалын түптөштү», — деп айтылат комитеттин сайтында.

Физиология же медицина боюнча Нобель комитетинин төрагасы Пер Свеннингссон: «Оптогенетика мээни картага түшүрүүдө мурда биз кыялдана гана алган мүмкүнчүлүктөрдү берет», — деп белгиледи.

2026-жылы ар бир категория боюнча сыйлыктын көлөмү 12 млн швед кронун, башкача айтканда, болжол менен 1,2 млн долларды түзөт. Лауреаттарды жарыялоо 5-октябрдан 12-октябрга чейин өтөт, ал эми сыйлыктарды тапшыруу аземи 10-декабрда болот. Нобель сыйлыгы салттуу түрдө беш номинация боюнча ыйгарылат: физиология же медицина, физика, химия, адабият жана тынчтыкты бекемдөө.

Эске салсак, 2025-жылы физиология же медицина боюнча Нобель сыйлыгына америкалыктар Мэри Брункоу менен Фред Рамсделл жана япониялык Шимон Сакагучи татыган. Алар перифериялык иммундук толеранттуулук жана иммундук системанын организмдин өзүнө кол салуусуна жол бербеген жөнгө салуучу Т-клеткалар боюнча ачылыштары үчүн сыйлык алышкан.