Ар бир дипломдун артында келечектеги кесип, кээде адам өмүрү үчүн жоопкерчилик турат. 25-июлда өтө турган КРСУнун масштабдуу бүтүрүү кечесинин алдында Reporter.kg сайты Кыргызстандын куткаруучулары бүгүнкү күндө кандайча даярдалып жатканы тууралуу КР ӨКМге караштуу Окуу-изилдөө борборунун жетекчисинин орун басары Илияс Ибраимов менен маектешти.

— Илияс Оруналыевич, КР Өзгөчө кырдаалдар министрлиги (КР ӨКМ) жана Кыргыз-Орусия Славян университети (КРСУ) кадрларды даярдоо, жарандык коргонуу жана техносфералык коопсуздук жаатында тыгыз кызматташып келет. Эмне үчүн дал ушул окуу жай келечектеги адистерди даярдоодо ӨКМдин негизги өнөктөштөрүнүн бири болуп калды?

— Тарыхка кайрылсак, 2006-жылы КРСУнун базасында өзгөчө кырдаалдардан коргоо боюнча кафедра ачуу чечими кабыл алынган. Башкача айтканда, КРСУ менен тыгыз кызматташып келе жатканыбызга туура 20 жылга чукулдап калды жана мен бул кызматташтыктын оң натыйжаларын гана көрүп жатам.

Белгилей кетүүчү нерсе, КРСУда даярдалган кадрлар КР ӨКМдин талаптарына жана компетенцияларына толук жооп берет.

Бүгүнкү күндө Кыргызстандын ӨКМи үчүн адистерди Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Аскердик институту, Орусия Федерациясындагы кесиптештерибиз — Мамлекеттик өрткө каршы кызматынын академиясы (МӨККА) жана Орусия ӨКМдин Жарандык коргонуу академиясы (ЖКА), ошондой эле Казакстан Республикасынын Жарандык коргонуу академиясы даярдайт.

Бирок жарандык жогорку окуу жайлар жөнүндө айта турган болсок, Кыргызстандын ӨКМ системасы үчүн адистерди КРСУ гана даярдап келет.

— КРСУ менен ӨКМдин 2028-жылга чейинки биргелешкен иш планы кандай милдеттерди чечет? Бул убакыт ичинде эмнелер өзгөрүшү керек?

— 2025-жылы Кыргыз-Орусия Славян университети (КРСУ) менен КР ӨКМ ортосунда «Жол картасы» кабыл алынган, анын алкагында биздин практикалык, илимий жана билим берүү тармагындагы кызматташтыгыбызды өнүктүрүү каралган.

Бул жерде кадрларды даярдоо гана эмес, биргелешкен илимий конференцияларды, изилдөөлөрдү өткөрүү, ошондой эле КРСУнун архитектура, дизайн жана курулуш факультетинин базасында окуу-өрткө каршы куткаруу бөлүмүн куруу сыяктуу иш-чараларды ишке ашыруу жөнүндө сөз болуп жатат.

Эгерде бардыгы ушул Жол картасынын алкагында ишке ашса, биз жакшы жыйынтыктарга жетишебиз деп ойлойм. Учурда КРСУда эки билим берүү программасы боюнча адистер даярдалууда: «Өзгөчө кырдаалдарда коргоо» жана «Өрт коопсуздугу».

Жакын арада ал жерден Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин катарында кызмат өтөй турган жана өздөрүнө жүктөлгөн кызматтык милдеттерди оңой аткара алган, ар тараптуу, сапаттуу окутулган, физикалык жактан даярдалган адистер чыгат деп ишенем.

— Сиз «физикалык жактан жакшы даярдалган» деп айттыңыз. Куткаруучу үчүн кайсынысы маанилүүрөөк: жакшы физикалык даярдыкпы же олуттуу инженердик базабы?

— Булар ӨКМ кызматкери ээ болушу керек болгон эки ажырагыс бөлүк. Билимсиз физикалык даярдык эч нерсеге арзыбайт. Ошо сыяктуу эле, физикалык даярдыксыз билим да натыйжа бербейт. Алар бирин-бири толуктап турушу керек.

Бүгүнкү күндө, баарыбызга белгилүү болгондой, дүйнөдө технологиялар өтө тез өнүгүп, инфраструктура өзгөрүп, жаңы жабдуулар пайда болууда. Өзгөчө кырдаалдарга карабастан, жаңы технологияларды колдонуп, жарандарыбыздын өмүрүн сактап калуу үчүн мунун баары менен тез, так жана сабаттуу иштөөнү билүү зарыл.

— Ал эми бүгүнкү келечектеги куткаруучуларды окутуу мурунку даярдыктан эмнеси менен айырмаланат?

— Маалыматтык технологиялардын өнүгүшүн эске алганда, айырма абдан чоң деп ойлойм. Азыр биздин кызматта учкучсуз учуучу аппараттар, компьютердик технологиялар жана ар кандай программалык камсыздоолор колдонулат. Ошондуктан студенттер үчүн аудиторияда гана отурбастан, так ӨКМдин бөлүмдөрүндө практикадан өтүү абдан маанилүү.

— Мындан 10–15 жыл мурун талап кылынбаган, бирок азыркы ӨКМ кызматкерине керек болгон кандай компетенциялар бар?

— Менимче, ар бир адам бул кесипке аң-сезимдүү түрдө келиши керек. Жогоруда айткандай, физикалык даярдык менен билим, көндүмдөр — бул эки ажырагыс нерсе.

Кызматкер дайыма физикалык жактан өнүгүп, ошол эле учурда дүйнөдө болуп жаткан бардык жаңылыктарды, биринчи кезекте маалыматтык технологиялар чөйрөсүндөгү өзгөрүүлөрдү терең изилдеп, жаңы агрегаттарды, жабдууларды, каражаттарды өздөштүрүп, аларды кантип колдонууну билиши керек.

— Практика учурунда студенттер кандай реалдуу кырдаалдарга туш болушат? Алар ӨКМ куткаруучулары менен бирге окуя болгон жерлерге чыгышабы?

— Мындай чакырууларга чыгуу үчүн алар биринчи кезекте атайын даярдыктан өтүп, өрт болгон жерлерде иштөөгө уруксат алышы керек. Ошондон кийин гана алардын мындай чыгууларга катышууга укугу пайда болот.

ӨКМде бөлүмдөр абдан көп: өрткө каршы куткаруу бөлүмдөрү, куткаруу иштерин аткаруучу бөлүмдөр, ошондой эле Окуу-изилдөө борборунун бөлүмдөрү бар. Башкача айтканда, студенттер кызматтын ишин ичинен реалдуу шартта көрө алышат. Эгерде өрткө каршы куткаруу машыгуулары өткөрүлсө, алар практикада бардыгы кандай болорун, ӨКМ кызматкерлери кайсы операцияларга тартыларын байкап турушат.

Атайын уруксат талап кылынбаган жерлерде студенттер түздөн-түз ишке катышышат. Мисалы, лабораториялардагы сыноолорду айтсам болот, анда алар ар кандай материалдардын, анын ичинде курулуш материалдарынын күйүүгө туруктуулугун изилдешет. Алар сыноолор кандай жүргүзүлөрүн, корутундулар кандай даярдаларын жана протоколдор кандай түзүлөрүн көрүшөт. Студенттер дал ушундай практикалык иштерди аткарышат.

— Бир нече күн мурун КРСУ жана ӨКМ биргелешип окуу-өрткө каршы куткаруу бөлүмүн түзөрү тууралуу маалымат чыкты. Бул жөн гана окуу классы болобу же толук кандуу машыгуу аянтчасыбы?

— Мен айтып өткөн Жол картасынын пункттарынын биринде архитектура, дизайн жана курулуш факультетинин базасында күнүмдүк функционалдык милдеттерди аткара турган окуу-күжүрмөн өрткө каршы куткаруу бөлүмүн түзүү каралган.

Бирок анын базасында ошондой эле сыноо-өрт лабораториясы, окуу аудиториялары жана виртуалдык реалдуулук класстары иштейт. Ал жерде атайын көз айнектерди тагынып, өрттүн кантип өрчүшүн жана аны кандай каражаттар менен өчүрүү керектигин сезүүгө болот.

Ал жерде КРСУнун студенттери гана эмес, биздин кызматкерлер да квалификациясын жогорулата алышат. Теорияны үйрөнгөндөн кийин студенттер практикалык сабактар үчүн депого түшүшөт.

— Бул Кыргызстандагы ушул профилдеги эң заманбап окуу борборлорунун бири болот деп айтууга болобу?

— Ооба, таптакыр туура. Бул биздин республикадагы эң заманбап окуу борборлорунун бири болот. Бул жерде теория, практика жана окутуунун заманбап технологиялары айкалышат. Эң негизгиси, студенттер аудиториядан билим алып эле койбостон, аны дароо практикада колдоно алышат. Дал ушундай ыкма реалдуу шарттарда иштөөгө даяр адистерди даярдоого мүмкүндүк берет.

— Ал эми КРСУ студенттери менен ӨКМ кызматкерлеринен тышкары кимдер билим ала алат? Мектеп окуучулары экскурсияга келе алышабы?

— Сөзсүз түрдө. Бул билим берүү процессинин ажырагыс бөлүгү. Учурдан пайдаланып, өткөн жылдан бери ӨКМ Билим берүү министрлиги менен биргеликте «Мен жана дүйнө» предметине турмуш-тиричилик коопсуздугунун негиздери (ТКН) боюнча окуу сааттарын киргизгенин баса белгилегим келет. Бул сааттардын алкагында мектеп окуучулары окуу борборуна сабактарга келип турушат. Алар коопсуздук чараларын сактоо менен бардыгын көрүп, кармалап, атүгүл техникаларга чыгып көрө алышат.

— Бүгүнкү күндө жаштар IT, бизнес же финансы тармагындагы кесиптерди көбүрөөк тандап жатышат. Сиздин оюңузча, эмне үчүн жаш адам дал ӨКМдеги кызматты тандашы керек?

— Азыркы учурда ӨКМде КРСУнун көптөгөн бүтүрүүчүлөрү кызмат өтөп жатышат. Так санын айтуу кыйын, ал үчүн статистиканы карап чыгуу керек, бирок алар аскердик жана жарандык кызматтарды ээлеп келишет. ӨКМдин ар бир кызматкери анын ишинен жарандардын өмүрү жана коопсуздугу көз каранды экенин түшүнөт.

Мындан тышкары, бул кесип туруктуу өнүгүүнү талап кылат. Бул жерде токтоп калуу мүмкүн эмес — дайыма окуп, жаңы техниканы, жаңы технологияларды өздөштүрүп, кесиптик көндүмдөрдү өркүндөтүү зарыл.

Жана, албетте, бул өз ишиң үчүн жоопкерчилик жана сыймыктануу сезими. Бирөөгө жардам берип, кимдир бирөөнүн өмүрүн сактап калганыңды же өзгөчө кырдаалдын алдын алганыңды түшүнгөндө, бул баарынан кымбат турат.

— КРСУнун бүтүрүүчүлөрүнө эмне каалайт элеңиз?

— Биринчи кезекте бардык бүтүрүүчүлөргө бекем ден соолук, ийгилик жана өз күчүнө ишеним каалайм.

Кыйынчылыктардан коркпогула. Ар бир кесип эмгекти, чыдамкайлыкты жана туруктуу өнүгүүнү талап кылат. Эгерде сиз өз ишиңизди чындап сүйсөңүз жана өз үстүңүздө иштөөгө даяр болсоңуз, сөзсүз ийгиликке жетесиз.

Куткаруучу кесибин тандагандарга туруктуулукту, кайраттуулукту жана жогорку жоопкерчиликти каалайм. Эсиңерде болсун, ӨКМдеги кызмат бул жөн эле жумуш эмес, бул — чакырык. Сиздин даярдыгыңыздан, билимиңизден жана чечкиндүүлүгүңүздөн бир күнү адам өмүрү көз каранды болушу мүмкүн.

Анара Мамытова

КРСУда даярдалган кадрлар КР ӨКМдин талаптарына жана компетенцияларына толук жооп берерин белгилей кетүү керек.

Ильяс Ибраимов

КР ӨКМдин алдындагы Окуу-изилдөө борборунун башчысынын орун басары

Рубрики: Жаңылыктар, Коом, Макалалар, пикир, эксклюзив

Теги: Ильяс Ибраимов, КРСУ, Кыргызстан, мчс, подготовка