Жогорку Кеңештин депутаты Дастан Бекешев «Яндекс Такси» жана «Яндекс Доставка» кызматтарынын ишиндеги үзгүлтүккө учуроолор боюнча пикирин билдирди. Анын айтымында, бул көйгөйгө Кыргызстандагы колдонуучулар да туш болушкан. Ал түзүлгөн кырдаал өлкөнүн жүргүнчү ташуу жана жеткирүү рыногу чет элдик санариптик платформалардан көз каранды экенин көрсөттү деп эсептейт.

Парламентарий сервистердин ишиндеги мүчүлүштүктөр Орусия менен Украинанын ортосундагы жаңжалдын шартында «Яндекстин» дата-борборлоруна жасалган чабуулдарга байланыштуу болушу мүмкүн деп божомолдоду. Бирок ал үзгүлтүккө учуроонун себеби боюнча расмий ырастоолорду келтирген жок.

Депутаттын пикиринде, мындай кырдаал мамлекет үчүн сабак болушу керек.

«Биздин таксилер жана жеткирүү менен алектенгендер сырттагы үзгүлтүккө учуроолорго карабастан иштей бериши үчүн мамлекет өзүнүн санариптик чечимдерин ойлоп табышы зарыл», — деди Бекешев.

Депутат эки багытты карап чыгууну сунуштады: чет элдик компаниялардын дата-борборлорун Кыргызстандын аймагына жайгаштыруу жана такси чакыруу менен жеткирүү боюнча өздүк санариптик платформаларды иштеп чыгуу.

Ал ошондой эле базар бир гана ири сервистен көз каранды болбошу үчүн атаандаштыкты өнүктүрүү зарыл деп эсептейт.

Бекешевдин айтымында, «Яндекс» кыргыз базарына келгенден кийин көптөгөн жергиликтүү такси кызматтары ишин токтоткон. Ошол эле учурда депутат компаниянын технологиялык мүмкүнчүлүктөрүн жогору баалап, мындай чечимдерди өлкөнүн ичинде да өнүктүрүү керектигин белгиледи.

«Бизге дал жүргүнчү ташуу тармагындагы санариптик чечимдер керек», — деп баса белгиледи ал.

Парламентарий башка компаниялардын, анын ичинде ата мекендик ишканалардын өнүгүшүнө шарт түзүү максатында «Яндексти» монополист деп таануу маселесин карап чыгууну сунуштады.

Бекешев ошондой эле колдонуудагы салык системасы айдоочуларга санариптик платформалар аркылуу киреше салыгын төлөөгө жана келечектеги пенсия үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүн чегерүүгө мүмкүндүк берерин эске салды.

Анын айтымында, мындай механизмдин киргизилиши көп жагынан «Яндекстин» технологиялык чечимдеринин аркасында мүмкүн болгон. Бирок чет элдик кызматтардан көз каранды болуу жумуш орундары үчүн тобокелдиктерди жаратат.

«Эгерде сыртта бир нерсе иштебей калса, бизде көбү — көптөгөн таксисттер, жеткирүүчүлөр (курьерлер) жумушсуз калышы мүмкүн», — деп белгиледи депутат.

Ал ошондой эле айдоочулар менен курьерлер үчүн комиссиясы төмөн болгон ата мекендик платформаларды өнүктүрүүнү сунуштады. Бекешевдин пикиринде, жергиликтүү сервистерди түзүү жана чет элдик компаниялардын ишин өлкө ичинде локалдаштыруу процесстерин бир эле учурда жүргүзсө болот.

Сөзүнүн аягында депутат бул үзгүлтүккө учуроодон улам кызы жомок уккан «Алиса» акылдуу колонкасынын иши үчүн да кабатыр болгонун айтып берди. Бирок, анын айтымында, үн жардамчысы ишин уланткан.

Бекешев такси жана жеткирүү кызматтары жакын арада ишин калыбына келтирет деген ишенимин билдирип, бул окуя Кыргызстандын санариптик инфратүзүмүн өнүктүрүүгө болгон мамилени кайра карап чыгууга түрткү болушу керектигин баса белгиледи.

11-октябрда «Яндекс» сервистеринин ишиндеги массалык үзгүлтүккө учуроолор Кыргызстанда гана эмес, башка өлкөлөрдө да катталды.

Такси чакыруу жана жеткирүү кызматтарынын иштебей жатканына Казакстан, Өзбекстан, Беларусь жана Орусиянын бир катар шаарларынын, анын ичинде Москва, Санкт-Петербург, Пермь, Красноярск, Владивосток, Чита жана Волгограддын колдонуучулары даттанышты.

Казакстанда компания техникалык мүчүлүштүктөр болгонун ырастап, анын айынан айрым кызматтар үзгүлтүк менен иштегенин же убактылуу жеткиликсиз болгонун билдирди. «Яндекс Go» өкүлдөрү үзгүлтүккө учуроонун себеби бөлүштүрүлгөн эсептөө инфратүзүмүнүн компоненттеринин ишиндеги бузулуулар менен байланыштуу экенин айтышты.

Адистер сервистерди калыбына келтирүү иштерине киришти.

Бул мүчүлүштүктөр Орусиядагы «Яндекстин» дата-борборлоруна жасалган учкучсуз учуучу аппараттардын (дрондордун) чабуулдары тууралуу кабарлардын шартында орун алды.

Алсак, 8 жана 9-октябрда компаниянын Рязань жана Калуга облустарындагы, ал эми 11-октябрда Владимир шаарындагы объектилери жабыркаганы кабарланган. Бирок чабуулдар менен кызматтардын массалык түрдө үзгүлтүккө учурашынын ортосундагы байланыш расмий түрдө тастыктала элек.