КЭР Төрагасы Си Цзиньпиндин Кыргызстанга жасаган мамлекеттик сапары 32 эки тараптуу документке кол коюу менен аяктады. Тараптар транспорт, энергетика, соода-экономика, санариптик жана билим берүү тармактарында кызматташтыкты тереңдетүүгө макулдашышты.

Президент Садыр Жапаров сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча кыргыз-кытай мамилелерин өнүктүрүүнүн жаңы этабы башталганын билдирди.

Негизги документтердин бири Кыргызстан менен Кытайдын ортосундагы Түбөлүк ынак коңшулук, достук жана кызматташтык жөнүндө келишим болду. Жапаровдун айтымында, ал эки мамлекеттин ар тараптуу стратегиялык өнөктөштүгүн мындан ары өнүктүрүү үчүн бекем негиз түзөт.

Ошондой эле мамлекет башчылары Ар тараптуу стратегиялык өнөктөштүктү өнүктүрүү жөнүндө биргелешкен декларацияга кол коюшту.

Жалпысынан сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгында Кыргызстан менен Кытайдын алакасынын ар кандай багыттарын камтыган 32 документке кол коюлду.

«Бедел» көзөмөл-өткөрүү жайы жана транспорттук коридорлор

Макулдашуулардын өзүнчө бир бөлүгү транспорттук инфраструктурага жана эки өлкө ортосундагы байланыштарды өнүктүрүүгө тиешелүү.

Тараптар кыргыз-кытай чек арасындагы жаңы «Бедел» көзөмөл-өткөрүү жайын мындан ары да өнүктүрүүнү макулдашышты. Анын иши жүк жана жүргүнчүлөрдү ташуу мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтип, ошондой эле өз ара соода үчүн кошумча каттам түзүшү керек.

Транспорттук коридорлорду өнүктүрүү Кыргызстан менен Кытайдын экономикалык кызматташтыгынын негизги багыттарынын бири катары каралууда.

«Кытай — Кыргызстан — Өзбекстан» темир жолу

Дагы бир стратегиялык багыт катары «Кытай — Кыргызстан — Өзбекстан» темир жолун куруу маселеси калууда.

Долбоор Кыргызстандын аймагы аркылуу жаңы транспорттук каттамды калыптандырууга жана республиканын транзиттик мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө тийиш.

Кыргызстан менен Кытай долбоорду ишке ашырууну улантууга жана магистралды куруу үчүн зарыл болгон маселелерди чечүүгө ниеттерин ырасташты.

ГЭС жана жашыл энергетика

Жетишилген макулдашууларда энергетика олуттуу орунду ээлейт. Кытай тарап Кыргызстандын аймагында ири энергетикалык долбоорлорду ишке ашырууга катышууга ниеттенүүдө.

Алсак, сөз гидроэлектр станцияларын куруу жана энергиянын кайра жаралуучу булактарын өнүктүрүү жөнүндө болууда. Бул тармактагы кызматташтык гидроэнергетиканы да, жашыл энергетика жаатындагы долбоорлорду да камтууга тийиш.

Жасалма интеллект жана санариптик соода

Кол коюлган документтердин топтомуна заманбап технологияларга тиешелүү макулдашуулар да кирди.

Кыргызстан менен Кытай жасалма интеллект жана санариптик экономика тармагында кызматташтыкты кеңейтүүнү көздөөдө. Айрым меморандумдар санариптик сооданы өнүктүрүүгө багытталган.

Дагы бир багыт билим берүү болду. Тараптар бул чөйрөдө өз ара алакаларды өнүктүрүүгө жана биргелешкен демилгелерди ишке ашырууга макулдашышты.

Ошентип, Си Цзиньпиндин мамлекеттик сапарынын жыйынтыгы боюнча жетишилген макулдашуулар кыргыз-кытай кызматташтыгынын негизги багыттарын — транспорттук инфраструктура жана энергетикадан тартып санариптик технологиялар, соода жана билим берүүгө чейинки тармактарды камтыды.

«Кытай — Кыргызстан — Өзбекстан» темир жолун жана «Бедел» көзөмөл-өткөрүү жайын өнүктүрүүнү кошо алганда, транспорттук долбоорлорду ишке ашыруу Кыргызстандын Борбор Азиядагы транзиттик ролун күчөтүп, Кытай жана аймактагы башка өлкөлөр менен транспорттук байланыштарын кеңейтүүгө тийиш.

Анара Мамытова