Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров өлкө түштүгүндө шайлоо алдында кыргыздар менен өзбектердин ортосунда улуттар аралык жаңжал чыгаруу боюнча мүмкүн болгон пландар тууралуу билдирди. Мамлекет башчысы өз кайрылуусун социалдык тармактарга жарыялады.

Анын айтымында, айрым саясатчылар добуш берүүнү үзгүлтүккө учуратуу максатында башаламандыктарды уюштуруу мүмкүнчүлүгүн талкуулап жатышат. Жапаров жарандарды чагымчылдыкка алдырбоого чакырып, бийлик кырдаалды туруксуздаштырууга болгон ар кандай аракеттердин мизин катаал түрдө кайтарарын эскертти.

Президенттин айтымында, мындай ниеттер тууралуу маалымат жакында ага бир нече булактардан түшкөн. Ал өз кызыкчылыгын гана көздөп, саясий максаттарына жетүү үчүн улуттар аралык келишпестиктерди пайдаланууну көздөгөн саясатчылар тууралуу сөз болуп жатканын белгиледи.

«Ичине арам ой сактап, “койнуна таш катып” жүргөн кара ниет саясатчылар шайлоого чейин өлкөнүн түштүгүндө өзбектер менен кыргыздардын ортосунда улут аралык чыр-чатак чыгарып, башаламандык жаратып, добуш берүүнү үзгүлтүккө учуратуу пландарын талкуулап жатышат», — деп билдирди мамлекет башчысы.

Ошону менен бирге ал азырынча мындай пландарды талкуулоо жөнүндө гана сөз болуп жатканын, бирок алардын ишке ашырылуу ыктымалдуулугу бар экенин тактады.

Президенттин пикиринде, улуттар аралык чыңалууну жаратуу үчүн адамдардын улуттук сезимдерине жана намысына тийген жалган ушак-айыңдарды таратуу эле жетиштүү. Мындай аракеттер, анын баамында, эч кандай реалдуу себеп жок болсо да жаңжал тутантып жибериши мүмкүн.

«Өзбек менен кыргыздын ортосунда чыр чыгаруу үчүн адамдардын сезимдери менен ойноп, улуттук намысына тийген ар кандай жалган ушактарды таратса эле жетиштүү, жоктон бар кылып, куру жерден жаңжал чыгарып коюшат», — деп баса белгиледи Жапаров.

Президент 1990 жана 2010-жылдардагы окуяларды эске салды

Өз кайрылуусунда мамлекет башчысы тынч жарандардын арасында көптөгөн курмандыктарга алып келген 1990 жана 2010-жылдардагы улут аралык кагылышууларды эске салды.

Ал эки кагылышуунун натыйжасында кыргыздар да, өзбектер да каза болгонун жана бул окуялардын оор залакасы биринчи кезекте карапайым үй-бүлөлөргө тийгенин баса белгиледи.

Жапаровдун айтымында, мындай кагылышууларды уюштургандар көбүнчө четте калып, ал эми чагымга алданган адамдар болгон окуя үчүн өз өмүрү жана эркиндиги менен жооп берип калышат.

Президент ошондой эле мурунку кагылышууларды уюштурган деп шектелгендердин жакындары да эч кандай жаза тартпаганын, ал эми карапайым үй-бүлөлөрдүн жаш жигиттери өмүр бою эркинен ажыратылганын билдирди.

«Алар элди бири-бирине тукуруп, бири-бирине каршы кайрап коюп, өздөрү четке чыгып, болуп жаткан окуяга ыраазы болуп карап турушат. Аларга бийлик гана керек. Жыйынтыгында алданып жана жапа чеккендер дайыма жөнөкөй адамдар болот», — деп белгиледи мамлекет башчысы.

Анын айтымында, өткөн жылдардын кайгылуу тажрыйбасы бүтүндөй коом үчүн эскертүү болушу керек, анткени баш аламандыктын өзү токтотулган күндө да, улут аралык кагылышуулардын кесепеттерин тез арада жоюу мүмкүн эмес.

Кыргыздарга, өзбектерге жана улуу муунга кайрылуу

Жапаров улутуна карабастан жарандарды чагымчыл билдирүүлөргө алдырбоого жана өздөрүн саясий максаттарда пайдаланууга жол бербөөгө чакырды.

«Өзбек болобу, кыргыз болобу, эч кандай чагымчыл сөздөргө алданбаңыздар жана өзүңүздөрдү жаңжалга тартууга жол бербеңиздер», — деп кайрылды президент кыргызстандыктарга.

Ал 1990 жана 2010-жылдардагы окуяларды өз көзү менен көргөн аксакалдар менен улуу муундун өкүлдөрүнүн ролуна өзгөчө көңүл бурду.

Мамлекет башчысы аларды жаштар менен сүйлөшүүгө, улут аралык кагылышуулардын кесепеттери жөнүндө айтып берүүгө жана чагымчылдыкка катышуунун кооптуулугу тууралуу эскертүүгө чакырды.

Анын айтымында, азыркы 20–25 жаштагы жаштар ал окуяларга күбө болушкан эмес жана мындай кагылышуулардын кесепети канчалык трагедиялуу болорун аңдап жетпеши мүмкүн.

Президент жаш муун улут аралык кастыкты козутуу аркылуу бийликке жетүүнү көздөгөн саясатчылардын колундагы куралга айланбашы керектигин баса белгиледи.

Ал ошондой эле мындай эскертүү менен мүмкүн болуучу башаламандыктардан корккондуктан эмес, адам өмүрүнүн кыйылышына жол бербөө үчүн чыгып жатканын түшүндүрдү.

«Бүгүн биз мурдагыдай алсыз мамлекет эмеспиз»

Жапаров коопсуздукту камсыз кылуу боюнча мамлекеттин мүмкүнчүлүктөрү Кыргызстандын 1990 жана 2010-жылдардагы абалынан кыйла айырмаланарын билдирди.

Анын айтымында, бүгүнкү күндө укук коргоо органдарында мүмкүн болуучу улут аралык чыр-чатактын мизин тез арада кайтаруу үчүн жетиштүү күч жана ресурстар бар.

«Бүгүн биз 1990 жана 2010-жылдардагыдай алсыз мамлекет эмеспиз. Эгер кокус чыр-чатак чыга турган болсо, мамлекеттин аны бир-эки күндүн ичинде басууга күчү да, мүмкүнчүлүгү да жетет», — деп билдирди президент.

Ошол эле учурда ал башаламандык тез арада токтотулган күндө да, адамдардын курман болушун жокко чыгаруу мүмкүн эместигин баса белгиледи.

«Бирок, тилекке каршы, мындай учурда сөзсүз түрдө жапа чеккендер болот. Ошондуктан мындай трагедиянын эч кимге кереги жок», — деп кошумчалады мамлекет башчысы.

Президент жарандарды чагымчыл билдирүүлөрдү таратуу жана улут аралык кастыкты козутуу аракеттери боюнча бардык учурларды УКМКнын, ИИМдин аймактык бөлүмдөрүнө же жергиликтүү бийлик органдарына кабарлоого чакырды.

Анын айтымында, зордук-зомбулукка жол бербөө жана бейпил тургундарды коргоо үчүн мындай аракеттерди чагымчылардын улутуна карабастан, алгачкы баскычында эле токтотуу зарыл.

Жапаров мүмкүн болгон чагымдарды темир жолдун курулушу менен байланыштырды

Президент кайрылуусунун өзүнчө бир бөлүгүн Кытай — Кыргызстан — Өзбекстан темир жолунун курулушуна арнады.

Анын айтымында, кырдаалды туруксуздаштырууга кызыкдар болушу мүмкүн болгон саясатчылардын арасында бул масштабдуу инфраструктуралык долбоорду ишке ашырууга каршы чыккандар да бар.

Жапаров буга чейин Кытай темасынын тегерегинде коомдук нааразычылыкты жаратууга аракеттер болгонун билдирди. Бирок жарандар мындай чагымчылдыкка алдырган эмес, андан кийин кара ниеттер кыргыздар менен өзбектерди бири-бирине кагылыштыруу мүмкүнчүлүгүн талкуулай башташкан.

«Эл Кытай темасынын тегерегиндеги чагымчылдыктын артынан ээрчибей койгондо, алар эки бир тууган элди — өзбектер менен кыргыздарды — бөлүп-жарып, бири-бирине кагылыштыруу пландарын түзө башташты», — деди президент.

Мамлекет башчысы ошондой эле айрым саясатчылар Кытай — Кыргызстан — Өзбекстан темир жолунун курулушунун бүтүшүнөн кооптонуп жатышат деп эсептейт.

«Биздин кара ниет саясатчылардын арасында Кытай — Кыргызстан — Өзбекстан темир жолунун курулушунун бүтүшүнөн баарынан көбүрөөк чочулагандар бар. Эч качан алардын чагымына алданбаңыздар!» — деп баса белгиледи Жапаров.

Президент мындай саясатчыларды кыска ойлуу деп атап, алардын аракеттери өлкөнүн кызыкчылыгы эмес, бийликке умтулуу менен гана шартталганын айтты. Анын пикиринде, темир жолдун курулушунун аякташы Кыргызстан үчүн ондогон жылдарга кеңири экономикалык келечекти ачат.

«Кудай буюрса, аталган темир жолдун курулушу аяктагандан кийин Кыргызстандын алдында жүздөгөн жылдарга кеңири келечек жана бактылуу доор ачылат», — деди ал.

Башаламандыктарды уюштурууну көздөгөндөргө эскертүү

Жапаров кырдаалды туруксуздаштыруу пландарын талкуулап жаткан саясатчыларга өзүнчө кайрылды. Ал укук коргоо органдарында мыйзамсыз аракеттерди аныктоо жана ага бөгөт коюу үчүн заманбап техникалык каражаттар бар экенин эскертти.

«Сиздердин жасаган иштериңиздер байкалбай калат деп ойлобоңуздар!» — деди президент.

Мамлекет башчысы укук коргоо системасынын мүмкүнчүлүктөрү кыйла кеңейгенин, ал эми күч органдарынын кызматкерлери тийиштүү кесиптик даярдыкка ээ экенин белгиледи.

Анын айтымында, заманбап технологиялар мыйзамсыз аракеттерди уюштургандарды жана алардын катышуучуларын кыйла тез аныктоого мүмкүндүк берет.

«Мурда “Жаман иш кырк жылда билинет” деп айтышчу, бүгүнкү күндө ал 40 мүнөттө билинет», — деп баса белгиледи Жапаров.

Ал ошондой эле өлкө боюнча коомдук коопсуздукту камсыз кылуу үчүн ондогон миң видеокамералар иштеп жатканын билдирди.

Президент укук коргоо органдарынын кызматкерлеринин кесипкөйлүгүнө жана мекенчилдигине ишеним артып, алар чагымдын кесепеттерин жакшы түшүнөрүн жана алардын алдын алуу үчүн кеңири техникалык мүмкүнчүлүктөргө ээ экенин белгиледи.

Жапаровдун айтымында, бийлик коомду бөлүп-жарууга жана жарандардын тынчтыгын бузууга аракет кылган адамдарга карата мындан ары да катуу чараларды көрөт.

«Кийин саясий негизде куугунтукталып жатабыз деп чыкпаңыздар»

Мамлекет башчысы ошондой эле чагымчылыкты уюштурууну пландагандар кийин жоопкерчиликке тартылып калса, аны саясий куугунтук катары көрсөтпөөгө тийиш экенин эскертти.

Ал саясатчыларды аракеттери оор кесепеттерге алып келе электе мыйзамсыз ойлорунан кайтууга чакырды.

«Тиешелүү органдар сиздерди жоопко тарта баштаганда, темир тор артында отуруп алып: “Мен таптазамын, мени саясий негизде гана камашты, адилетсиз соттоп жатышат” деп кыйкырбаңыздар», — деди президент.

Жапаров жарандардын коопсуздугу жана коомдук тартипти сактоо мамлекеттин артыкчылыктуу багыты бойдон кала берерин баса белгиледи.

«Кеч боло электе эсиңиздерге келип, мыйзамсыз аракеттериңиздерди токтотуңуздар!» — деп кайрылды ал чагым жасоону көздөгөндөргө.

Тынчтыкты жана ынтымакты сактоого чакырык

Кайрылуунун аягында президент Кыргызстан бир нече ондогон жылдар бою баштан кечирген саясий туруксуздук мезгилдерин эске салды. Анын айтымында, өлкө мурдагы кризистердин кесепеттерин жакында гана жеңип чыгып, алдыга ишенимдүү кадам шилтей баштады.

«30 жыл бою баш аламандыктан чыга албай, акыры сазга батып калганыбызды эл дагы деле унута элек. Андан эми гана чыгып, алдыга ишенимдүү багыт алдык», — деди Жапаров.

Ал саясатчыларды мамлекеттин өнүгүшүнө тоскоолдук кылбоого, ал эми жарандарды сабырдуулукту, өз ара урматтоону жана улут аралык ынтымакты сактоого чакырды.

«Кыргызстанга жана бүтүндөй Кыргызстан элине тынчтык менен туруктуулук гана керек!» — деп баса белгиледи мамлекет башчысы.

Президент «Ынтымак бар жерде ырыс бар» деген элдик даанышман сөздү эске салып, биримдик гана өлкөгө чагымчылдыкка туруштук берүүгө жана өнүгүүнү улантууга мүмкүндүк берерин белгиледи.

«Ынтымакта жана биримдикте жашайлы, анткени ушул жол менен гана биз өнүгүп-өсө алабыз. Биримдикти сактоо менен гана биз ар кандай чагымчылдарга каршы тура алабыз жана алардын арам ойлорун ишке ашыруусуна жол бербейбиз», — деп жыйынтыктады президент.

Рубрики: Жаңылыктар, Коом

Теги: конфликт, Кыргызстан, обращение, президент, Садыр Жапаров