Жогорку Кеңештин депутаты Дастан Бекешевдин унаалардын жүргөн жолун көрсөткөн эсептегичтин маалыматын өзгөрткөндөргө айып пул салуу боюнча мыйзам долбоору кайра иштеп чыгуу үчүн күн тартибинен алынды. Демилгени талкуулоо учурунда мындай мыйзам бузууларды кантип аныктоо жана далилдөө маселеси көтөрүлдү.

Бекешев Укук бузуулар жөнүндө кодекске жаңы норма киргизүүнү сунуштаган. Анда одометрдин көрсөткүчүн өзгөртүү, унаанын жүргөн жолун эсептеген электрондук системаларга кийлигишүү, ошондой эле бул маалыматтарды өзгөртүү үчүн атайын жабдууларды жана программаларды колдонуу үчүн айып пул салуу каралган.

Мыйзам долбооруна ылайык, жеке жактарга 10 миң сом, ал эми юридикалык жактарга 28 миң сом айып пул салуу сунушталган.
Демилгесин тааныштырган депутат колдонулган унаалар рыногунда сатып алуучуларды алдоо учурлары көп экенин билдирди. Анын айтымында, айрым сатуучулар унааны кымбатыраак сатуу үчүн анын жүргөн жолун атайылап азайтып көрсөтүшөт.

Мисал катары Бекешев 200 миң чакырым жүргөн унааны келтирди. Сатуу алдында анын жүргөн жолун 90–100 миң чакырымга чейин азайтып коюшу мүмкүн. Мындай учурда сатып алуучу унаанын канчалык эскиргенин билбей калат.

Депутат ошондой эле Lalafo жана башка интернет-платформалардагы жарыяларды өзү текшергенин айтты. Анын сөзүнө караганда, ал жакта унаанын жүргөн жолун 2 500 сомго өзгөртүп берүү кызматтары ачык сунушталууда.

Бекешев мындай кызматтар кадимки унааларга да, электромобилдерге да көрсөтүлөрүн белгиледи. Бирок мыйзам долбоорун талкуулоо учурунда мындай укук бузууларды кантип далилдөө керек деген маселе жаралды.

Демилгечи өзү да Кыргызстанда азырынча унаалардын жүргөн жолу тууралуу бирдиктүү электрондук база жана аны текшерүү үчүн зарыл система жок экенин моюнга алды. Ошондуктан одометрдин көрсөткүчү чындап өзгөртүлгөнүн аныктоо кыйын.

Бекешев мыйзам долбоору боюнча өкмөттөн бир топ терс пикирлер келгенин билдирди. Ал айрым сын-пикирлерге макул экенин айтты.
Депутат экинчи окууга чейин унаанын жүргөн жолун өзгөрткөндүгү үчүн жоопкерчиликке байланышкан талаштуу жоболорду алып салууга даяр экенин билдирди. Бирок мындай кызмат көрсөткөндөргө айып пул салуу нормасын сактап калууну сунуштады.

Бекешевдин пикиринде, азыр конкреттүү унаанын жүргөн жолу өзгөртүлгөнүн далилдөө кыйын болсо да, мындай кызматтарды ачык сунуштаган жарандарга жана уюмдарга каршы чара көрүү зарыл.
Мындан тышкары, депутат Кыргызстанда унаалардын жүргөн жолу боюнча электрондук маалымат базасын түзүүнү сунуштады.

Анын айтымында, унааны каттоодо VIN-коду аркылуу анын жүргөн жолун каттап туруу керек. Кийинки жолу кайра каттоодон өткөрүүдө сатып алуучу менен сатуучу мурдагы жана учурдагы көрсөткүчтөрдү салыштырып, жүргөн жол азайтылып көрсөтүлгөн-көрсөтүлбөгөнүн текшере алышат.

Бекешев мисал катары Казакстанды келтирди. Анын айтымында, коңшу өлкөдө унааларды каттоодо мындай маалыматтарды киргизүү иши башталган.

Депутат кесиптештеринен мыйзам долбоорунун концепциясын биринчи окууда колдоону өтүндү. Ал экинчи окууга чейин зарыл түзөтүүлөрдү өзү киргизүүгө убада берди.

Бирок талкуунун жыйынтыгында мыйзам долбоору кайра иштеп чыгуу үчүн күн тартибинен алынды. Демек, сунушталган айып пулдар азырынча киргизиле элек. Демилге мындан ары дагы каралышы керек.