БУУнун Башкы катчысы Антониу Гутерриш Бишкектеги «ШКУ+» саммитинде эл аралык институттарды, анын ичинде Бириккен Улуттар Уюмун жана Бреттон-Вудс системасын заманбап дүйнөлүк реалдуулуктарга шайкеш келтирүү үчүн реформалоого чакырды.

Гутерриштин айтымында, дүйнө көп уюлдуу болуп баратат жана күчтөрдүн катышы өзгөрүүдө, бирок иштеп жаткан эл аралык институттар көп жагынан Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин калыптанган системага негизделген бойдон калууда.

«Күчтөрдүн катышы өзгөрүүдө, бирок көп тараптуу уюмдар дагы деле негизинен 1945-жылдын реалдуулугун чагылдырып турат. Биз адилеттүү дүйнөлүк тартипти куруу үчүн көп тараптуу институттарыбызды, анын ичинде БУУну жана Бреттон-Вудс системасын бүгүнкү реалдуулуктарды чагылдыргандай реформалашыбыз керек, ошондой эле өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн өкүлчүлүгүн жана таасирин арттыруубуз зарыл», — деп билдирди башкы катчы.

Ал эл аралык институттарда өнүгүп келе жаткан мамлекеттердин өкүлчүлүгүн жана таасирин кеңейтүү зарылдыгын баса белгиледи.

Гутерриш ошондой эле БУУ менен ШКУ өз ара аракеттенүүнү тереңдете турган төрт багытты белгиледи.

БУУнун башкы катчысы биринчи багыт катары глобалдык коопсуздукту атады. Анын пикиринде, БУУ менен ШКУ биринчи кезекте бул чөйрөдө өнөктөштүктү чыңдашы керек.

Эл аралык жаңжалдар тууралуу айтып жатып, Гутерриш Жакынкы Чыгыштагы кырдаалга өзүнчө токтолду.

«Жакынкы Чыгыштагы жаңжалдардын кесепети чоң. Жетишилген макулдашуулар жана ок атышууну токтотуу боюнча келишимдер тынымсыз бузулуп, соккулар уланууда. Дүйнөгө тынчтык, адилеттүү жана узак мөөнөттүү жөнгө салуу керек», — деп баса белгиледи ал.

Экинчи багыт катары Гутерриш мамлекеттердин өнүгүүсүнө багытталган долбоорлорду каржылоо чөйрөсүндөгү кызматташтыкты атады.

Ал глобалдык финансылык архитектураны реформалоо жана өнүгүп келе жаткан өлкөлөр үчүн кыйла адилеттүү шарттарды камсыз кылуу зарылдыгын билдирди. Өзгөчө көңүл, анын айтымында, карыз маселесине бурулушу керек.

«Биз глобалдык финансылык архитектураны реформалап, анда адилеттүүлүктү жана теңчиликти камсыз кылышыбыз керек, ошондой эле көптөгөн өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдү өтө оор абалга калтырган карыз көйгөйү менен олуттуу алектенишибиз зарыл», — деди Гутерриш.

Кызматташтыктын үчүнчү багыты катары БУУнун башкы катчысы климаттын өзгөрүшүнө каршы күрөштү атады. Бул чөйрөдө, анын айтымында, өнүгүп келе жаткан мамлекеттерге финансылык колдоо көрсөтүүгө, ошондой эле кендерди жоопкерчилик менен иштетүүгө жана пайдалуу кендерди казып алууга көңүл буруу зарыл.

Төртүнчү багыт жасалма интеллект болду. Гутерриш жасалма интеллекттин өнүгүшү чектелген өлкөлөргө эмес, бардык мамлекеттерге пайда алып келиши керектигин баса белгиледи.

«Жасалма интеллект бардык өлкөлөргө пайда алып келиши керек. Бул үчүн тиешелүү коргоо жана жөнгө салуу механизми зарыл», — деди БУУнун башкы катчысы.

Анын пикири боюнча, коопсуздук, дүйнөлүк финансылык архитектура, климат жана жасалма интеллект чөйрөлөрүндөгү кызматташтык БУУ менен ШКУнун мындан аркы өз ара аракеттенүүсүнө негиз боло алат.