Улуттук банктын маалыматы боюнча, 2026-жылдын апрель айында Кыргызстандын коммерциялык банктары 65,7 млрд сом суммасында насыя беришкен — бул бардык мезгил аралыгындагы эң жогорку көрсөткүч болуп калды. Май айында насыялоонун көлөмү 40,6 млрд сомге чейин төмөндөгөн.

Салыштыруу үчүн айтсак: 2025-жылдын апрелинде банктар 56,1 млрд сом беришкен — 2026-жылдын апрель айындагы рекорд өткөн жылдын көрсөткүчүнөн дээрлик 17%га ашып түштү. Бир жыл мурун да эң жогорку чек дал ушул апрель айына туура келип, андан кийин жай айларында көлөмдөр салттуу түрдө төмөндөгөн.

Жыл ичиндеги динамика кандай өзгөрдү

2025-жыл бою насыялоонун көлөмү 36–56 млрд сом аралыгында өзгөрүп турган. Апрелдеги 56,1 млрд сомдук жогорку чектен кийин төмөндөө байкалган: майда — 42,5 млрд, июнда — 41,2 млрд, июлда — 41,9 млрд сомду түзгөн. Күзүндө көрсөткүч бир аз калыбына келип — сентябрь-октябрь айларында 44–45 млрд сомдун тегерегинде кармалып турган, андан кийин ноябрда минималдуу чекке — 36 млрд сомго чейин төмөндөгөн.

Декабрь адаттагыдай эле активдүү ай болду — 51,2 млрд сом. 2026-жылдын январында насыялоонун көлөмү кескин төмөндөп, 30,3 млрд сомду түздү — бул каралып жаткан бүткүл мезгил аралыгындагы эң төмөнкү көрсөткүч. Андан кийин калыбына келтирүү процесси жүрдү: февралда — 40,1 млрд, мартта — 49,2 млрд, акырында апрель айында рекорддук чекке — 65,7 млрд сомго жетти.

Насыяларды кимдер жана эмне максатта алышат?

Апрель айында насыялардын негизги көлөмү жарандардын керектөөчүлүк муктаждыктарына туура келди — 23,8 млрд сом, же жалпы сумманын үчтөн биринен көбү. Экинчи орунда соода жана коммерциялык операциялар турат: 16,9 млрд сом. Бул чакан жана орто бизнестин активдүүлүгүн чагылдырган көлөмү боюнча экинчи сегмент болуп саналат. Курулуш тармагы 6,7 млрд сом алган, бул кыйыр түрдө аталган сектордун жанданганынан кабар берет. Айыл чарбасына — 5,6 млрд сом, ипотекага — 4,4 млрд, транспортко — 1,5 млрд сом берилген.

Май айында кырдаал анча деле өзгөргөн жок, бирок жалпы көлөм дээрлик эки эсеге кыскарды. Керектөө насыялары дагы эле алдыда — 19,7 млрд сом, соода — 7,3 млрд, айыл чарбасы — 3,7 млрд, курулуш — 3 млрд, ипотека — 2,7 млрд сом. Баарынан да соода жана курулуш секторлорунун көрсөткүчтөрү төмөндөгөн — бул тармактардын ар бири апрелдеги көлөмүнүн жарымынан көбүн жоготту.

Сом мененби же чет өлкөлүк валютадабы?

Эки айда тең насыялардын басымдуу бөлүгү улуттук валютада берилген. Апрелде — 65,7 млрд сомдун 52,3 млрд сому, тагыраагы бүткүл насыялык портфелдин 80%ын түздү. Майда да ушундай эле катыш байкалды: 40,6 млрд сомдун 35,9 млрд сому — болжол менен 88%ы улуттук валютада берилди.

Валюталык насыялар апрель айында эквивалент түрүндө 13,4 млрд сомду түздү — бул мурунку айлардын көбүнө караганда байкаларлык жогору. Май айында валюталык насыялоо кескин кыскарып, 4,7 млрд сомду түздү.

Узак же кыска мөөнөттүү насыялар

Апрелде улуттук валютадагы насыялардын көбү узак мөөнөттүү болгон: 8,5 млрд сомдук кыска мөөнөттүү насыяларга каршы узак мөөнөттүүлөр 43,8 млрд сомду түзгөн. Бир жылдан үч жылга чейинки мөөнөттөгү насыялар 13,8 млрд сомду, ал эми үч жылдан ашкан мөөнөткө берилгендер рекорддук 30 млрд сомду түздү.

Май айында да түзүм сакталып калды: узак мөөнөттүү насыялар — 28,3 млрд сомду, кыска мөөнөттүүлөр — 7,5 млрд сомду түздү.