28-июлда Бишкекте Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёевдин мамлекеттик сапарынын алдында «Кыргызстан – Өзбекстан: өнөр жай кооперациясы, инвестициялар жана соода» аттуу Кыргыз-Өзбек бизнес-форуму өттү. Иш-чарага эки өлкөнүн мамлекеттик органдарынын, өнүктүрүү институттарынын, каржы уюмдарынын, соода-өнөр жай палаталарынын жана бизнес өкүлдөрү катышты. Форумдун алкагында өнөр жай кооперациясы жана соода, айыл чарбасы жана азык-түлүк өнөр жайы, ошондой эле Кыргызстанды аймактык фармацевтикалык хаб катары өнүктүрүү боюнча үч тематикалык панелдик сессия уюштурулуп, B2B жана B2G форматындагы жолугушуулар өткөрүлдү. Жыйынтыгында инвестициялык меморандумдарга, коммерциялык келишимдерге жана башка эки тараптуу документтерге кол коюлду.

Жаңы максат — 2 миллиард доллар

Улуттук инвестиция агенттигинин директору Равшанбек Сабиров форумду ачып жатып, Кыргызстан менен Өзбекстандын ортосундагы кызматташтык эгемендүүлүк жылдарындагы эң динамикалуу этаптардын бирине жеткенин белгиледи.

Анын айтымында, эки өлкөнүн президенттеринин ортосундагы саясий ишеним бара-бара ишкерлердин, аймактардын жана бүтүндөй тармактардын ортосундагы ишенимге айланып жатат. Учурда эки өлкөнүн товар жүгүртүүсү 1,2 миллиард доллардан ашып, мамлекет башчылары аны 2 миллиард долларга жеткирүү максатын коюшкан.

Сабиров ошондой эле Кыргызстандын экономикалык көрсөткүчтөрүнө токтолду. 2025-жылдын жыйынтыгында өлкөнүн экономикасы 11 пайыздан ашык өсүп, ИДП тарыхта биринчи жолу 1,9 триллион сомго жеткен. Түз чет элдик инвестициялар 1,3 миллиард доллардан ашып, төрттөн бирине көбөйгөн. Ал эми негизги капиталга инвестициялар 2026-жылдын июль айына карата 64,3 пайызга өскөн.

Акыркы үч жылда жалпы суммасы 12,4 миллиард доллар болгон 77 инвестициялык келишим жана мамлекеттик-жеке өнөктөштүк боюнча дагы 4,3 миллиард долларлык 55 келишим түзүлгөн. Жаңы долбоорлордун жалпы портфели 23 миллиард доллардан ашкан.

Сабировдун айтымында, өлкөгө болгон ишенимдин дагы бир көрсөткүчү катары Кыргызстандын 2027–2028-жылдары БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу эмес мүчөсү болуп шайланышы жана Европа Биримдигинин авиациялык коопсуздук боюнча «кара тизмесинен» чыгарылышы саналат.

Форум өткөн күнү президент стартаптарды, IT тармагын жана жасалма интеллектти колдоого багытталган «Венчурдук каржылоо жөнүндө» мыйзамга кол койду.

Ошондой эле Улуттук инвестиция агенттиги инвесторлор үчүн санариптик экосистеманы өнүктүрүүнү улантууда. Учурда жасалма интеллекттин негизинде иштеген жана 30 тилди колдогон жаңыланган инвестициялык портал, өлкөнүн интерактивдүү инвестициялык картасы жана AI-чат-бот иштеп жатат. Кийинки этапта «бирдиктүү терезе» принциби менен иштей турган «АИС Инвестициялар» мамлекеттик платформасын ишке киргизүү пландалууда.

Фонд 100 млн долларлык 37 долбоорду жактырды

Өзбекстан–Кыргызстан өнүктүрүү фондунун башкармалыгынын төрагасы Азиз Аалиев кызматташуунун практикалык жыйынтыктары тууралуу маалымат берди.

Анын айтымында, мындай форумдар Өзбекстандын президентинин мамлекеттик сапарынын алдында өткөрүлүүчү жыл сайынгы салттуу иш-чарага айланган.

Төрт жыл ичинде фонд энергетика, транспорт, социалдык тармак, техника жеткирүү, тигүү ишканаларын каржылоо жана тетиктерди жеткирүү боюнча жалпы суммасы 100 миллион доллардан ашкан 37 долбоорду жактырган.

Алардын тогузу толугу менен аяктап, ишкерлер насыяларын толук төлөп бүтүштү. Учурда жалпы наркы дагы 100 миллион долларга жакын болгон 11 жаңы долбоор иштелип жатат.

Мындан тышкары, буга чейин долбоорлорду доллар менен гана каржылап келген фонд эми сом менен да насыя бере баштайт. Бул ишкерлер үчүн валюталык тобокелдиктерди азайтат.

Фармацевтика: ЕАЭБ рыногуна Кыргызстан аркылуу чыгуу

Форумдун өзүнчө бөлүгү фармацевтика тармагына арналды.

Наманган облусунун инвестициялар жана соода боюнча хокиминин орун басары Окибжон Инамов жалпы наркы 55 миллион доллар болгон долбоорлор талкууланып жатканын билдирди.

Алар даяр дары-дармектерди биргелешип өндүрүүнү гана эмес, фармацевтикалык чийки затты биргелешип өстүрүүнү да камтыйт.

Кызматташуунун негизги аянтчасы катары Наманган облусундагы Kosonsoy Pharm эркин экономикалык аймагы каралууда. Бул жерде Өзбекстандагы эң ири фармацевтикалык ишкана жайгашып, 368ден ашык түрдөгү дары-дармек чыгарат.

Наманган облусунун катышуусундагы кийинки ири бизнес-форум сентябрдын аягына пландалган.

Өзбекстандын инвестициялар, өнөр жай жана соода министри Лазиз Кудратов мындай кызматташтыктын логикасын түшүндүрдү.

Анын айтымында, Өзбекстан ЕАЭБге мүчө эмес. Бирок Кыргызстан менен биргелешип өлкө аймагында фармацевтикалык өндүрүш түзүү аркылуу көлөмү болжол менен 30 миллиард доллар болгон ЕАЭБ рыногуна чыгууга болот.

Ошондой эле Өзбекстан аркылуу Түштүк Азиянын болжол менен 65 миллиард долларлык рыногуна жол ачылат.

Мындан тышкары, Кыргызстан жыл сайын 2 миллиард доллардан ашык көлөмдө фармацевтикалык продукция импорттойт.

Электротехника, картошка жана Достук багы

Лазиз Кудратов электротехника тармагын дагы келечектүү багыт катары атады.

Анын айтымында, Кыргызстан менен Өзбекстан жез жана алюминийдин ири запастарына ээ болгондуктан трансформаторлорду, электр кыймылдаткычтарын жана кабелдик продукцияны биргелешип чыгарууга мүмкүнчүлүк бар.

Акыркы үч жылда Өзбекстан электротехникалык продукциянын экспортун 162 өлкөгө чейин кеңейтти.

Мындан тышкары, текстиль өнөр жайы, жүн менен терини кайра иштетүү жана мал чарбачылыгы боюнча кызматташтык да өнүктүрүлөт.

Форумда эки конкреттүү долбоор дагы жарыяланды.

Алардын бири — Ысык-Көл облусунда өнөр жайлык негизде картошка өстүрүүнү үстүбүздөгү жылдын ноябрь айында баштоо.

Экинчиси — Чүй облусунда көчөттөрдү өстүрүү үчүн «Достук багын» түзүү. Бул долбоорду октябрь айында ишке киргизүү пландалууда.

Чек арадагы экономикалык аймак

Дагы бир демилге Кыргызстан менен Өзбекстандын чек арасында пайда болду.

Жалал-Абад облусу менен Өзбекстандын Наманган облусунун кесилишинде аянты 12 миң чарчы метрден ашкан соода-логистикалык борбор курулуп бүттү. Учурда объектте көпүрөлөр, жолдор жана электр инфраструктурасы даяр.

«Кыргыз эко экспорт» компаниясынын башкы директору Уланбек Максымбеков бул жерде чакан көп тармактуу экономикалык аймак түзүүнү сунуштады.

Анын айтымында, биринчи этапта жергиликтүү өндүрүштөгү товарлар менен соода жүргүзүлүп, кийин индустриалдаштыруу жана биргелешкен ишканаларды түзүү каралууда.

Азырынча экономикалык аймактын так чек аралары аныктала элек. Бул маселе боюнча сүйлөшүүлөр уланууда.