Курман айт — кайрымдуулукту, жакындарга жардам берүүнү жана рухий жактан тазарууну билдирген исламдагы башкы майрамдардын бири. Майрам күндөрү эмнелерди жасоо маанилүү жана кайсы аракеттер ката деп эсептелет? Майрамдын каада-салттары, анын негизги мааниси жана кеңири тараган жаңылыштыктар тууралуу Reporter.kg сайтына Махмуд Кашгари атындагы мечиттин имамы Адыл каары Шапиев айтып берди.

— Мусулмандар үчүн Курман айт эмнени билдирет жана анын негизги рухий идеясы эмнеде?

— Жараткан бизге эки маанилүү майрамды белгилеп берген: Орозо айт жана Курман айт. Араб тилинен которгондо «курбан» же түрк тилдеринде «курман» деген сөз «жакындашуу», башкача айтканда, курмандык чалуу аркылуу Аллага жакындашуу дегенди билдирет.

Бул ыйык күндөрү мусулмандар айт намазын окушат, Аллахтын жолунда курмандык чалышат, муну менен Жаратканга дүйнө мүлкүнө байланбаганын, өздөрүнүн моюн сунуусун жана сүйүүсүн далилдешет. Ошондой эле жакшы иштерди жасап, бул күндөрдү кайрымдуулукка жана кубанычка бөлөшөт.

— Курмандыкты кимдер чалышы керек?

— Курмандык чалуу салты кылымдардан бери келе жатат. Бул улуу ибадат Аллага чексиз моюн сунуунун, сүйүүнүн жана берилгендиктин символу болуп калган.

Жараткан Ибрахим пайгамбар үчүн кайсынысы маанилүү экенин — көптөн күткөн сүйүктүү уулубу же Жаратуучуга болгон сүйүүсүбү, ошону сынап көрүүнү каалаган. Ибрахим көргөн түшүн уулуна айтып берет,

Исмаил эч бир шектенбестен жана моюн сунуу менен Аллахтын буйругун аткарууга макул болот. Ибрахим өзүнүн берилгендигин далилдеп, бычакты көтөргөндө, алардын чын ыкластуулугун көргөн Аллах аны токтотуп калат. Туруктуулугу үчүн сыйлык катары уулунун ордуна Бейиштен түшүрүлгөн кочкор курмандыкка чалынган.

Биз, момундар үчүн да бул сыноо: биз өзүбүздүн напсибизди, каалоолорубузду тыйып, Жараткандын буйругун аткарып, мал — кой же бодо мал союу менен куткарылууга жакындайбыз.

Бизде болгондун баары Аллахтан экенин жана Жараткан каалаган учурда аны алып коюшу мүмкүн экенин дайыма эстен чыгарбоо керек.

— Курман айт тууралуу көп кездешүүчү каталар жана жаңылыштыктар

— Эң көп тараган ката — айрым адамдар бул күндү аза күтүү күнүнө айлантып, аны көзү өткөндөрдү эскерүүгө арнаганында. Бирок Аллах өзү Курман айтты майрам катары белгилеген. Бул күнү бири-бирин куттуктоо, белек берүү жана жакындарын кубантуу кабыл алынган. Кимдир бирөөнү таарынтып алган болсо, андан чын жүрөктөн кечирим суроо, ошондой эле өзүн таарынткандарды кечирүү абдан маанилүү.

Ошондой эле курмандыкка чалынуучу малды айт намаздан кийин эмес, ага чейин союу керек деп эсептөө да ката.

Көпчүлүк адамдар курмандык чалуунун ордуна акча таркатып койсо жетиштүү болот деп жаңылышат. Бул туура эмес жана курмандык чалууну кадимки садака менен алмаштырбоо керек.

Дал ушул курмандык чалууну аткаруу, тактап айтканда, мал союу ибадатын кылуу маанилүү.

— Курмандыкка чалынуучу малга коюлган талаптар барбы?

— Курмандыкка бодо мал да союлушу мүмкүн, аны бир нече адам биригип акчасын төлөп сатып алса болот, же жандык (кой, эчки): бир адам — бир жандык соёт. Бодо малды бир эле учурда жетиден ашпаган адам биригип курмандыкка чала алышат.

Этти бөлүштүрүүгө келсек, эгерде адам өзү муктаж болуп турса, анда ал баарын өзүнө алып калса болот. Бирок, аалымдар айткандай, этти үч бөлүккө бөлгөн жакшы: бир бөлүгүн өзүнө алып калуу, экинчисин муктаждарга таркатуу, ал эми үчүнчүсүн — туугандарына жана жакындарына берүү керек.

Кимге жардам берүү керек? Биринчи кезекте — муктаж туугандарга, кошуналарга, андан кийин гана тааныштарга жана башка адамдарга.

— Малдын баасынын өсүшү тууралуу

— Ооба, мындай көрүнүш бар. Бирок малдын гана эмес, күйүүчү-майлоочу майлардын, коммуналдык кызматтардын, биринчи кезектеги керектелүүчү буюмдардын жана башка көптөгөн товарлар менен кызматтардын да баасы өсүүдө.

Ошого карабастан, каражаты чектелүү адамдардын курмандык чалып жатканын көрүп, көптөр мотивация алышат. Алар үчүн бул — эл көрсүн үчүн эмес, Аллага болгон ишеним үчүн жасалган өзүнчө бир стимул болуп калат. Аятта айтылгандай: «Менин намазым, курмандыгым, жашоом жана өлүмүм — Жараткан Аллах үчүн».

Кудайга шүгүр, азыркы жаштар түшүнүп калышты: эгерде адамдын колунда бар болсо, ал муктаждар менен бөлүшүп, аларга жардам бериши керек. Бул кубанта турган жакшы көрүнүш. Сараң жана кайдигер болууга болбойт.

— Майрам алдында кыргызстандыктарга эмне каалайт элеңиз?

— Балдарыбызга жана жаштарыбызга жаштайынан эле кайрымдуулук кылууга, жоктор менен бөлүшүүгө үйрөнүүсүн каалар элем. Өзүндө аз болуп турганда да жардам берген адамга сооп жазылат жана анын абалы жакшырат.

Бардык момун мусулман кыргызстандыктарга эки дүйнөнүн бактысын каалайм, Аллах алардын дубаларын жана тилектерин угуп, кабыл кылсын.

Жараткан ар бир момун мусулманга жыл сайын курмандык чалуу мүмкүнчүлүгүн берсин. Бардык элге молчулук, чың ден соолук жана тынчтык каалайм.

Анара Мамытова.