КЭР Төрагасы Си Цзиньпиндин сапарынын жыйынтыгында Кыргызстандын тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев кыргыз банктары Кытайдын чек ара аралык банктар аралык төлөм системасына (CIPS) кошулуп жатканын билдирди. Буга чейин «Элдик Банк» Борбор Азияда бул системанын түз мүчөсү макамын алган алгачкы банк болгон, эми бул механизмди өлкөнүн башка банктары да колдоно башташы күтүлүүдө. Бул кадам Кыргызстан үчүн эмнени билдирерин экономист Искендер Шаршеев Reporter.kg басылмасына айтып берди.

Анын айтымында, CIPS — бул негизинен юань менен эсептешүүлөргө арналган кытай системасы. Ал SWIFTти толугу менен алмаштырбайт, тескерисинче, төлөм билдирүүлөрүн жөнөтүүнү кытай валютасындагы клиринг жана эсептешүүлөр менен айкалыштырган кошумча канал болуп саналат. Бул банктарга ортомчулардын санын азайтуу менен операцияларды жүргүзүүгө мүмкүндүк берет, бул болсо которуулардын убактысын жана чыгымын кыскартат.

Шаршеев белгилегендей, Кыргызстан үчүн CIPSке кошулуу биринчи кезекте республиканын эң ири соода өнөктөштөрүнүн бири болгон Кытай менен эсептешүүлөрдү жеңилдетет. Товарлар, жабдуулар, технологиялар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн төлөмдөр банк-корреспонденттердин чынжырын кыскартуу аркылуу тезирээк жана комиссиялык чыгымдарды азайтуу менен жүргүзүлөт. Бирок операциялардын ылдамдыгы жана баасы ар бир банктын шартына жана тандалган которуу схемасына көз каранды болот.

Экономист дагы бир маанилүү артыкчылыкты — долларды ортолук валюта катары колдонбостон, түз юань менен операцияларды жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн баса белгиледи. Бул бизнеске конвертациялоо чыгымдарын азайтууга жана валюталык тобокелдиктерди төмөндөтүүгө жардам берет. Шаршеевдин айтымында, бул жерде доллардан же SWIFTтен баш тартуу тууралуу сөз жок, бул — финансылык инфраструктураны диверсификациялоо жана бир гана төлөм багытынан көз карандылыкты азайтуу.

Экономисттин пикиринде, ыңгайлуу эсептешүүлөр сооданын жана инвестициянын өсүшүнө колдоо көрсөтүп, кыргыз продукциясын Кытайга экспорттоону, жабдууларды импорттоону жана кытай капиталын тартууну жеңилдетет. «Элдик Банктын» башка финансылык уюмдарга корреспонденттик банк катары CIPSке мүмкүнчүлүк бериши өзгөчө мааниге ээ. Эгер бул багыт өнүксө, Кыргызстан юань менен эсептешүүчү жана Борбор Азиядагы соода агымдарын тейлеген аймактык аянтча катары өз позициясын бекемдей алат.

Шаршеевдин ою боюнча, практикада мындан негизги пайданы экспортчулар, импортчулар жана кытайлык өнөктөштөр менен иштеген компаниялар көрөт — алар убакытты үнөмдөп, транзакциялык чыгымдарды азайтып, төлөмдүн түз жана ачык-айкын механизмин колдоно алышат. Жалпысынан алганда, кыргыз банктарынын CIPSке кошулушу Кытай менен финансылык кызматташтыкты тереңдетүүдөгү практикалык кадам болуп саналат, ал эми анын реалдуу эффектиси канча банк жана компания системаны колдоно баштаганына, кандай тарифтер белгиленгенине жана юань менен түз эсептешүүлөрдүн канчалык жигердүү өнүгөрүнө жараша болот.