Кыргызстандын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлиги тарыхый-маданий мурас объектилерин мамлекеттик реестрлерден чыгарууга, аларды бузууга, ошондой эле коргоо аймактарынын чегинде башаламан курулуш жүргүзүүгө 10 жылдык мораторий киргизүүнү сунуштоодо. Тиешелүү мыйзам долбоору коомдук талкууга чыгарылды.

Маалымкат-негиздемеге ылайык, акыркы жылдары курулуш компаниялары тарабынан тарых жана маданият эстеликтерине басым жасоо күчөдү.

Министрликтин маалыматы боюнча, коргоо аймактары кыскарып, ал эми объектилердин өздөрү «тарыхый баалуулугун жоготту» же «авариялык абалда» деген шылтоо менен мамлекеттик тизмелерден чыгарылып, андан кийин алардын ордуна коммерциялык кыймылсыз мүлк курулууда.

Демилгечилердин пикиринде, маданий мурастарды коргоонун колдонуудагы механизмдери шаар куруу жана экономикалык кызыкчылыктардын алдында алсыз бойдон калууда. Ал эми археологиялык жана архитектуралык эстеликтер көп учурда аларды илимий изилдөө аяктай электе эле жок кылынуу коркунучуна дуушар болууда.

Маданият министрлиги сунушталып жаткан мораторий эстеликтерди жок кылууга убактылуу тыюу салууга, тарыхый-маданий мурас объектилерин толук инвентаризациядан өткөрүүгө, алардын коргоо аймактарынын чектерин аныктоого жана аларды сактоо, реставрациялоо чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты өркүндөтүүгө мүмкүндүк берет деп эсептейт.

Мекеме ошондой эле бардык мурас объектилерин комплекстүү инвентаризациядан өткөрүүнү сунуштоодо.

Министрлик белгилегендей, көптөгөн эстеликтердин ушул күнгө чейин актуалдуу документтери, так чектери, техникалык абалы жана укуктук макамы тууралуу маалыматтары жок. Мындан улам аларды коргоодо жана реставрациялоодо кыйынчылыктар, ошондой эле мурастарды сактоо менен курулуш долбоорлорун ишке ашыруунун ортосунда карама-каршылыктар жаралууда.

Маалымкат-негиздемеде мыйзамдын кабыл алынышы эстеликтердин мындан ары жоголуп кетишинин алдын алууга жана аларды коргоо системасын бекемдөөгө жардам берери айтылат.