Фермерлер үчүн спутник, жамгыр чакыруучу дрондор, асыл тукум малдар жана ортомчусуз азык-түлүктөр — мунун баары Бишкектеги «АгроТехЭкспо — 2026» көргөзмөсүндө көрсөтүлдү. Космостон алгачкы сүрөттөр качан келет, кыргызстандык аграрийлер кайсы технологияларды өздөштүрүүдө жана бийлик азык-түлүк баасын кантип кармап турууну көздөп жатат — Reporter.kg’нин фоторепортажында.

23-октябрда Турдакун Усубалиев атындагы аянтта «АгроТехЭкспо — 2026» айыл чарба көргөзмөсү жана «Алтын күз» азык-түлүк жарманкеси ачылды. Бул жерге фермерлер, айыл чарба техникасын өндүрүүчүлөр, мал чарбачылыгынын жана балык чарбаларынын, ошондой эле кайра иштетүүчү ишканалардын өкүлдөрү чогулушту.

Спутниктен учкучсуз аппараттарга чейин: фермерлер үчүн технологиялар

Быйыл негизги басым инновацияларга жасалды. Экспонаттардын арасында айыл чарба жерлерин көзөмөлдөө үчүн колдонуу пландалган кыргыз спутнигинин прототиби, заманбап учкучсуз аппараттар (дрондор) жана фермерлер үчүн санариптик сервистер бар.

Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министри Эрлист Акунбеков журналисттерге заманбап технологияларды киргизүү агрардык секторду өнүктүрүүнүн негизги багыттарынын бири болушу керектигин айтты.

Министр өзгөчө үмүттү спутниктик маалыматтарды колдонуу менен байланыштырат. Анын айтымында, алгачкы сүрөттөр октябрь айынын аягында эле келиши күтүлүүдө. Учурда Айыл чарба министрлигинин имаратында адистер алынган маалыматтарды иштеп чыгып, фермерлерге жеткирип тура турган кырдаалдык борбор даярдалууда.

«Октябрдын аягында биз алгачкы сүрөттөрдү алабыз, аларды чечмелеп, фермерлерибизге бере баштайбыз. Бул ишти өз көзүңүздөр менен көрө алышыңыздар үчүн ачык эшик күнүн өткөрөбүз деп ойлойм», — деди Акунбеков.

Дагы бир технологиялык жаңылык — жасалма жаан-чачын чакырууга багытталган метеорологиялык дрон. Учкучсуз аппарат булуттарга атайын реагенттерди чачат. Мындай технология кургакчылык менен күрөшүүнүн жана суу ресурстарын толуктоонун бир жолу катары каралууда.

Анын жанында жайыттардын абалын баалоого, өсүмдүк катмарын изилдөөгө жана жердин деградацияга учураган аймактарын аныктоого жардам берген мультиспектралдык дрон коюлган. Алынган маалыматтар кайсы аймактарды калыбына келтирүү керектигин жана жайыттарды кантип натыйжалуу пайдалануу керектигин тагыраак аныктоого мүмкүндүк берет.

Экспозицияны көрүү учурунда министрдин көңүлүн айыл чарба техникалары да бурду. Акунбеков Кыргызстан машиналар менен жабдуулардын көбүн азырынча чет өлкөдөн сатып алып жатканын моюнга алды.

Бирок бул кырдаалды акырындык менен өзгөртүүнү көздөп жатышат. Министрдин айтымында, келерки жылы эле өлкөдө айыл чарба техникасын чыгаруучу кеминде төрт ишкананы ачуу пландалууда.

Ошондой эле фермерлер үчүн атайын иштелип чыккан iDyikan санариптик платформасы тааныштырылды.

Тиркеме айыл чарба өндүрүүчүлөрүнө керектүү пайдалуу маалыматтарды жана мамлекеттик кызматтарды бириктириши керек. Анын мүмкүнчүлүктөрү тууралуу маалымат алып, түздөн-түз жеринде катталууга болот. Алгачкы катталган 100 адамга эстелик белектер убада кылынууда.

Аграрийлер үчүн каржылоо жана жеңилдетилген шарттарда айыл чарба техникасын сатып алуу маселелери боюнча да кеңеш берүүлөр уюштурулду. «Айыл Банк» жана «Элдик Банктын» өкүлдөрү насыялоо жана лизинг программалары, анын ичинде жылдык 3% жана 6% чендеги жеңилдиктер тууралуу айтып беришүүдө.

Асыл тукум мал чарбачылыгына өзүнчө орун берилген. Бул жерден швиц, симментал жана абердин-ангус породасындагы бодо малды, ошондой эле гиссар жана арашан породасындагы койлорду көрүүгө болот. Фермерлер бул породаларды багуунун өзгөчөлүктөрү менен таанышып, кесиптештери менен баарлашып, тажрыйба алмаша алышат.

Балык чарбалары да өз жетишкендиктерин көрсөтүүдө. Келгендерге балык өстүрүүнүн жолдору жана Кыргызстанда балык чарбасын өнүктүрүүнүн келечеги тууралуу айтып берип жатышат.

Мындан тышкары, айыл чарба өндүрүүчүлөрү түшүмдүүлүктү жогорулатуу боюнча тажрыйбалары менен бөлүшүп, чарба жүргүзүүнүн жаңы ыкмалары менен таанышып, кызматташуу мүмкүнчүлүктөрүн талкуулашууда.

«Алтын күз» жарманкеси: ортомчусуз азыктар жана кыш алдындагы баалар

«Алтын күз» азык-түлүк жарманкесинде жергиликтүү фермерлердин жана кайра иштетүүчү ишканалардын эти, жашылчалары жана башка продукциялары коюлган.

Жарманкенин негизги өзгөчөлүгү — түз сатуу. Өндүрүүчүлөр товарларын өздөрү алып келип, кардарларга ортомчуларсыз сунушташат, бул бааны кыйла арзандатууга шарт түзөт.

Эт сатуу үчүн атайын фудтрактар орнотулган. Тактап айтканда, мында сөөктүү уй эти 680 сомдон баштап сунушталууда.

Келген коноктор азык-түлүктөрдү тандоо менен гана чектелбестен, өндүрүүчүлөр менен баарлашып, товар кайдан алынып келгенин жана кантип өстүрүлгөнүн биле алышат.

Органикалык дыйканчылык менен алектенген чарбалар да өз продукцияларын алып келишкен. Сатып алуучулар жергиликтүү өндүрүүчүлөр менен таанышып, алардын товарларын сатып алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ. Ошондой эле келгендер үчүн тамактана турган атайын коомдук тамактануу жайлары уюштурулган.

Reporter.kg сайтынын жарманкедеги эт жана башка азык-түлүктөрдүн арзандатылган баалары, ошондой эле кыш алдында азык-түлүктүн сезондук кымбатташына жол бербөө боюнча мамлекеттин аракеттери тууралуу суроосуна жооп берип жатып, министр Эрлист Акунбеков өкмөт инфляцияны жана баалардын өсүшүн ооздуктоо боюнча атайын программа кабыл алганын билдирди.

Анын айтымында, айыл чарба жарманкелери — азык-түлүктү калкка жеткиликтүү кылуунун натыйжалуу жолдорунун бири.

«Бул жарманкенин алкагында биз баалардын 30–40%га арзандаганын көрүп жатабыз, анткени бул жерде айыл чарба өндүрүүчүлөрү — фермерлер жана кайра иштетүүчүлөр өздөрү турушат. Натыйжада шаардыктар азыктарды ортомчуларсыз, чындыгында 40%га арзан сатып ала алышат», — деди министр.

Акунбеков бийлик мындай тажрыйбаны улантуу ниетинде экенин кошумчалады. Жарманкелерди Бишкекте гана эмес, өлкөнүн башка аймактарында да үзгүлтүксүз өткөрүп туруу пландалууда.

«Бүгүн биз бул башталышы гана экенин белгиледик. Мындай жарманкелер Кыргызстандын бардык шаарларында жана район борборлорунда туруктуу өткөрүлүп турат», — деп баса белгиледи ал.

«АгроТехЭкспо — 2026» көргөзмөсү жана «Алтын күз» жарманкеси 25-октябрга чейин (кошо алганда) саат 9:00дөн 18:00гө чейин Бишкек шаарындагы Турдакун Усубалиев атындагы аянтта иштейт.