Парламентте омбудсменге коюлган талаптарды өзгөртүү жана Акыйкатчы институтунун жетекчилигин кеңейтүү сунушталууда. Омбудсмен кызматына 40 жаштан 70 жашка чейинки жарандарды шайлоо, ал эми талапкердин кыргыз тилин билүү деңгээлин атайын сертификат менен ырастоо сунушталууда. Мындай өзгөртүүлөр Жогорку Кеңештин депутаты Бурул Аманова даярдаган конституциялык мыйзам долбоорунда камтылган.

Учурда талаптар башкача: омбудсмен кызматына 30 жаштан 65 жашка чейинки, жогорку билими бар жана мамлекеттик тилди билген Кыргызстандын жараны шайлана алат. Ушундай эле курактык чектөөлөр анын орун басарларына да тиешелүү.

Эгер өзгөртүүлөр кабыл алынса, омбудсмен үчүн төмөнкү курактык чек дароо он жылга — 30 жаштан 40 жашка чейин көтөрүлөт, ал эми жогорку чек 65 жаштан 70 жашка чейин жогорулайт. Орун басарлар үчүн азыркы 30 жаштан 65 жашка чейинки чек сакталат. Мындан тышкары, омбудсмен да, анын орун басарлары да мамлекеттик тилди билүү деңгээлин сертификат менен ырастоого тийиш болот.

Дагы бир олуттуу өзгөртүү орун басарлардын санына байланыштуу. Учурда омбудсмендин эки орун басары бар. Мыйзам долбоорунда алардын санын үчкө чейин көбөйтүү сунушталууда. Алардын бири биринчи орун басар болуп, Ош шаарында туруктуу иштейт.

Автор муну өлкөнүн түштүгүндө омбудсмендин ишин күчөтүү зарылдыгы менен түшүндүрөт. Ош шаарында иштей турган биринчи орун басар Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарынын тургундарынын укуктарынын сакталышына байланышкан маселелер менен да алектенери болжолдонууда.

Орун басарларды дайындоодо гендердик өкүлчүлүктү эске алуу сунушталууда. Талапкерлерди азыркыдай эле омбудсмен сунуштайт, ал эми аларды кызматка Жогорку Кеңеш шайлап, кызматтан бошотот.

Институттун иштөө тартибинин айрым эрежелери да өзгөрөт. Мисалы, аппараттын кызматкерлери кайрылууларды кароодо мамлекеттик органдарга, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жана менчигинин түрүнө карабастан уюмдарга каалаган убакта кирип, керектүү документтер менен таанышууга, алардын көчүрмөсүн алууга, фото жана видео тартууга, ошондой эле адамдар менен маектешүүгө укуктуу болушат.

Камакта, пенитенциардык системанын мекемелеринде жана психиатриялык мекемелерде кармалып турган адамдардын кайрылуулары менен иштөө тартиби да өзүнчө жазылат. Алардын омбудсменге жөнөткөн каттары купуя бойдон калууга тийиш: каттарды ачууга же цензурадан өткөрүүгө тыюу салынат, ал эми кат-кабар дароо дарегине жөнөтүлүшү керек. Кечиктиргендер үчүн тартиптик жоопкерчилик каралган.

Мындан тышкары, азыр мыйзамда омбудсмен арызды же даттанууну кароо мөөнөтүн канча убакытка чейин узарта алары так чектелген эмес. Автор мындай узартуунун жалпы максималдуу мөөнөтүн үч жыл деп белгилөөнү сунуштоодо.