«MoveGreen» командасы Эль-Ниньо климаттык кубулушу боюнча аналитикалык сереп даярдады. Анда эл аралык актуалдуу божомолдор, эксперттик баалар жана бул кубулуштун Кыргызстандагы климаттык шарттарга жана жаратылыш тобокелдиктерине тийгизе турган таасири тууралуу маалыматтар топтолгон.

Дүйнөлүк метеорологиялык уюм 2026-жылдын 2-июнунда Тынч океандын тропикалык бөлүгүндө Эль-Ниньо табигый кубулушу үчүн шарттар калыптанып жатканын жарыялаган, ал эми 11-июнда америкалык NOAA агенттиги анын башталганын расмий тастыктаган.

Эль-Ниньо деген эмне?

Кадимки шарттарда шамал Тынч океандын жылуу сууларын батышка — Азия тарапка айдайт. Эль-Ниньо жылдарында бул шамалдар алсырап, жылуу суулар чыгышты көздөй жылат, бул бүткүл дүйнөдөгү атмосферанын көнүмүш циркуляциясын (айлануусун) бузат. Бул кубулуш тропиктердеги океандын үстүнкү бетинин температурасы бир нече ай бою нормадан 0,5°C жана андан жогору болгондо катталат. Анын кесепеттери аймактарга жараша кескин айырмаланат: айрымдарында кургакчылык болсо, башкаларында суу ташкындары жүрөт.

Борбор Азияны эмне күтөт?

Европа комиссиясынын Биргелешкен изилдөө борборунун 2026–2027-жылдарга карата болжолдуу талдоосуна ылайык, Борбор Азия жаан-чачындын нормадан кыйла көп болушуна дуушар болушу мүмкүн. Июндан августка чейин жаан-чачындын көлөмү нормага жакын болору күтүлүүдө, бирок кубулуштун күчөшү менен июндан ноябрга чейинки мезгилде жаан-чачын нормадан жогору болору божомолдонууда. Эгерде «Супер Эль-Ниньо» сценарийи өнүксө — мында океандын температурасы нормадан 2,5–3°Cге ашат — жаан-чачындын көптүгү дагы даана байкалат. Муну менен катар жай бою узакка созулган аптаптуу күндөрдүн болушу ыктымалдуулугу жогору сакталат.

Климатологдун комментарийи

Климатолог Ольга Стрижанцева божомолдордун негиздүүлүгүн тастыктап, Кыргызстан үчүн конкреттүү тобокелдиктерди эскертти.

«Бул божомолдордо логика бар. Жогорку температура интенсивдүү бууланууга алып келет. Пайда болгон булуттар кургактыкка жылып, ал жерде жаан-чачын түрүндө түшөт. Жакынкы апталарда Кыргызстанга циклондук циркуляция жакындап келе жатат — жаан-чачын, ала булуттуу жана шамалдуу аба ырайы күтүлөт», — деди ал.

Анын айтымында, нөшөрлөгөн жаан-чачындын көбөйүшү сел жана суу ташкындарынын коркунучун жогорулатат, ошондой эле жырылып кетүү коркунучу бар мөңгү көлдөрүнүн көлөмүнүн өсүшүнө өбөлгө түзүшү мүмкүн.

«Жакынкы жылдары мындай кубулуштардын бир аз көбөйүшү мүмкүн», — деп эскертти климатолог.