Быйыл абройлуу Авиньон театр фестивалы өзүнүн 80 жылдыгын белгилөөдө. Франциянын түштүгүнө ондогон өлкөлөрдөн артисттер келишти. Фестивалдын алкагында 13-июлдан 26-июлга чейин Авиньондо Борбордук Азия күндөрү өттү. Кыргызстан бул аянтчада биринчи жолу «Учур» жаштар театрынын спектакли менен тааныштырылды.

15-июлдан тарта Théâtre de l’Arrache-Coeur сахнасында кыргыз жана совет жазуучусу Чыңгыз Айтматовдун «Ак кеме» повестинин негизинде коюлган «Бугу Эне» спектакли күн сайын көрсөтүлүүдө. Француз көрүүчүлөрү постановканы буга чейин эле тайманбас жана поэтикалуу деп баалап үлгүрүштү.

Дээрлик сөз колдонулбаган спектакль драманын, пластиканын, вокалдын жана комуздун жандуу үнүнүн синтези аркылуу универсалдуу сахна тилин жаратат. Европалык көрүүчү дүйнөлүк мифтерге үндөш болгон кыргыз элинин келип чыгышы жана көчмөн салттары тууралуу сакралдуу (ыйык) тарыхты өзү үчүн ачууда.

Авиньон шаарынын маданий долбоорлор боюнча мурдагы вице-мэри Бернар Хокмаяндын айтымында, быйыл Кыргызстандан келген артисттерди кабыл алуу шаар үчүн чоң сыймык.

«Бизге Бишкектен суперпьеса алып келишти! Жана биз Кыргызстандан башка дагы актердук курамдарды — Avignon Off фестивалынын алкагында тосуп алууга абдан үмүттөнөбүз», — деди Хокмаян.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Reporter.kg (@reporter_kg)

Белгилей кетсек, Авиньондогу театр фестивалы, Канн кинофестивалы сыяктуу эле, Экинчи дүйнөлүк согуш жылдарында антифашисттик манифест катары ойлонуп табылган. Бүгүнкү күндө Avignon Off аянтчасы — бул спектаклдерди көрсөтүү гана эмес, форумдар, ишкердик жолугушуулар жана кесипкөй тажрыйба алмашуу үчүн да аянтча.

Спектаклдин көрүүчүлөрүнүн бири Алена Сластихина-Достерт жазгандай, качандыр бир кезде «Ак кеме» тасмасы Берлин жана Венеция кинофестивалдарын багындырган болсо, эми «Учур» театры Авиньондогу театр фестивалын багындыруудан үмүттөнүүдө.

«Бугу уруусунун башатында турган сакралдуу фигура — Бугу-Эне тарабынан куткарылган жана тарбияланган балдардын окуясы жан дүйнөнү терең козгойт. Сахнада актерлор драмалык оюнду, бийди, вокалды жана салттуу музыканы, анын ичинде кыргыз маданиятынын негизги символдорунун бири болгон комуздун үнүн айкалыштырышат. Сахналык аракеттин жана музыканын синтези аркылуу көрүүчүгө оозеки баяндоонун жандуу салты ачылат. Дээрлик сөзсүз спектакль маданиятына жана тилине карабастан көрүүчүгө түшүнүктүү болгон универсалдуу сахна тилин жаратат», — деп өз таасирлери менен бөлүшөт Сластихина-Достерт.

Ал белгилегендей, «Кыргызстан өлкө катары Францияда азырынча аз белгилүү жана анын тургундары тоолор менен көлдөр, талаа менен асманды бириктирген кооз пейзаждарды, ошондой эле мегаполистердин жашоочулары үчүн жүрөккө тынчтык катары абдан зарыл болгон, көчмөн салттарда жана мифтерде терең тамыр жайган маданиятты өздөрү үчүн ача элек».

Көрүүчү постановка этнографиялык кызыкчылыктын чегинен чыгып, кыйла кеңири көркөм жана мифологиялык диалогго кирерин баса белгиледи.

Алена Сластихина-Достерт ошондой эле спектакль үчүн борбордук болгон бугунун образы европалык салттарда, өзгөчө Авиньондо да өз ордун табарын айтты.

«Эгерде спектаклдин алдында Папа сарайынын Бугу залына кирсеңиз, рыцардык романдардагы жана "Бугу-Король" жомокторундагы ак бугунун кыргыз талаасынан келген бул кичинекей жана тайманбас Бугу-Эне менен байланышын өзгөчө жол менен, феноменологиялык деңгээлде сезе аласыз. Балким, байыркы фрескадагы бугу да дал ушул спектаклден өз куткарылуусун табар», — деп бөлүштү ал. Андан сырткары, «тайманбас жана поэтикалык "Bougou Éné" спектакли ар кандай маданий катмарларды бириктирип, мифтин, эс-тутумдун жана тирүүлүктүн универсалдуу тилин биздин морт дүйнөбүзгө үмүт катары сиңирет», — деп кошумчалады.

Өз кезегинде Кыргызстандын эмгек сиңирген артисти, «Кыргызстан Авиньондо» долбоорунун автору Галина Кетова бул идеяны кантип ишке ашырууга мүмкүн болгондугун айтып берди.

Анын айтымында, кыргыз маданиятын жана кыргыз театрын тааныштыруу мүмкүнчүлүгү Маданият министрлигинин жана Театр ишмерлер союзунун биргелешкен жана ырааттуу ишинин аркасында пайда болгон.

«Кыргызстандын Театр ишмерлер союзу долбоорду ишке ашырууда мага эки жыл жардам берди, жана албетте, Маданият министрлиги абдан чоң колдоо көрсөттү. Алар дүйнөгө "Учур" жаштар театрынын аткаруусундагы эң сонун "Бугу Эне" уламышын көрсөтүү үчүн актерлорду жана студенттерди алып барууга ири каражат жумшашты. Бул чоң окуя, жана бүгүнкү күндө бизге мындай олуттуу долбоорлор абдан керек», — деп баса белгиледи Кетова.

Белгилей кетсек, абройлуу сахнада спектаклди сөзсүз эле түшүнүштү — кыргызстандык таланттуу артисттер чет элдик кесиптештерин шыктандырып, ал эми француз көрүүчүлөрүндө чын жүрөктөн кызыгуу жаратып, Авиньондо кыргыз театрын кайрадан көрүү каалоосун ойгото алышты.