Кыргызстанда уюмдарда жана ишканаларда энергетикалык изилдөөлөрдү өткөрүүнүн бирдиктүү тартибин бекитүү сунушталууда. Министрлер кабинетинин тиешелүү токтом долбоору коомдук талкууга коюлду.

Негиздеме-маалымкатка ылайык, Уюмдарда жана ишканаларда энергетикалык изилдөөлөрдү (энергетикалык аудиттерди) өткөрүү тартиби жөнүндө жобо «Энергияны үнөмдөө жөнүндө» мыйзамды ишке ашыруу максатында иштелип чыккан.

Учурда өлкөдө энергетикалык изилдөөлөрдү (энергоаудиттерди) уюштурууну жана өткөрүүнү комплекстүү жөнгө салган ченемдик укуктук акт жок экени айтылат. Мындай жөнгө салуунун жоктугу укуктук белгисиздикти жаратып, энергоаудиттердин сапатын көзөмөлдөөнү кыйындатат жана энергияны үнөмдөө чөйрөсүндөгү мыйзамдардын бирдей колдонулушуна тоскоолдук кылат.

Алсак, иштеп чыгуучу бир катар уюмдарды жана ишканаларды беш жылда бир жолудан кем эмес энергетикалык аудиттен өтүүгө милдеттендирүүнү сунуштайт.

Документке ылайык, милдеттүү энергоаудит төмөнкүлөр үчүн өткөрүлөт:

• Мамлекеттик органдар, мамлекеттик жана муниципалдык мекемелер жана ишканалар;
• Энергия ресурстарын сатып алууга жумшаган чыгымдары толугу менен же жарым-жартылай республикалык же жергиликтүү бюджеттен каржыланган башка уюмдар;
• Электр жана жылуулук энергиясын, жаратылыш газын, көмүрдү жана башка энергия ресурстарын казып алуу, өндүрүү, кайра иштетүү, берүү, ташуу, бөлүштүрүү же камсыздоо менен алектенген отун-энергетикалык комплексинин (ОЭК) уюмдары;
• Электр энергетикасы, жылуулук менен камсыздоо жана газ менен камсыздоо чөйрөлөрүндө жөнгө салынуучу ишмердүүлүктү жүргүзгөн уюмдар.

Дагы бир критерий — энергия ресурстарын керектөөнүн көлөмү. Жылдык жалпы иш жүзүндөгү керектөөсү 500 жана андан ашык тонна шарттуу отунду түзгөн уюмдар жана ишканалар үчүн изилдөө милдеттүү болот. Эсептөө үчүн электр энергиясы, жылуулук, жаратылыш газы, көмүр, мунай продуктулары жана башка энергия ресурстары белгиленген коэффициенттер боюнча шарттуу отундун тоннасына кайра эсептелет.

Мындан тышкары, бул талап республикалык же жергиликтүү бюджеттин, мамлекеттик фонддордун эсебинен энергияны үнөмдөө жана энергия натыйжалуулугун жогорулатуу боюнча долбоорлорду ишке ашырган уюмдарга, ошондой эле аудит жүргүзүү каржылоо шарттарында же энергосервистик келишимде каралган учурларга жайылтылат.

ОЭК чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жыл сайын 1-октябрга чейин кийинки жылы милдеттүү энергоаудиттен өтө турган уюмдардын жана ишканалардын тизмесин түзүп, өз сайтына жарыялап турушу керек. Эгерде уюм белгиленген критерийлерге жооп берсе, тизмеде жок болгону аны изилдөөдөн бошотпойт.

Милдеттүү аудиттин талаптарына кирбеген ишканалар аны ыктыярдуу түрдө өтө алышат.

Изилдөөлөрдү энергетикалык натыйжалуулук жана энергияны үнөмдөө чөйрөсүндө мамлекеттик квалификациялык сертификаты бар сертификатталган адистер гана жүргүзө алат.

Энергоаудиттин жүрүшүндө адистер энергия ресурстарын керектөөнүн көлөмүн жана түзүмүн изилдеп, жоготууларды жана энергияны үнөмдөө потенциалын аныкташат, ошондой эле чыгымдарды азайтуу жана энергия натыйжалуулугун жогорулатуу боюнча сунуштарды даярдашат.

Изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча техникалык отчет, ишкананын энергетикалык паспорту жана энергияны үнөмдөө боюнча иш-чаралар планы даярдалышы керек.

Уюмдун жетекчиси жыйынтыктоочу отчетту алгандан кийин 30 календардык күндүн ичинде сунушталган планды карап чыгып, иш-чараларды, аларды ишке ашыруу мөөнөттөрүн, каржылоо булактарын бекитүү боюнча чечим кабыл алышы же айрым сунуштарды негиздүү түрдө четке кагышы керек.

Иштеп чыгуучулардын пикиринде, бирдиктүү тартип энергоаудиттердин сапатын жана алардын жыйынтыктарынын ишенимдүүлүгүн жогорулатууга, ошондой эле ишканаларда энергияны үнөмдөө потенциалын натыйжалуу аныктоого мүмкүндүк берет.

Бул ченемдерди ишке ашыруу үчүн республикалык бюджеттен кошумча каржылоо талап кылынбай турганы айтылат.

Анара Мамытова