Кыргызстанда мамлекеттик органдарда, мекемелерде, ошондой эле мамлекеттик жана муниципалдык ишканаларда ички аудит системасын өзгөртүү сунушталууда. Тиешелүү мыйзам долбоору Жогорку Кеңеш тарабынан биринчи окууда кабыл алынды.

Негиздеме-маалымкатта айтылгандай, жаңы мыйзам мамлекеттик ресурстардын пайдаланылышына ички көзөмөлдүн натыйжалуу системасын түзүү үчүн зарыл. Ички аудит тобокелдиктерди жана мыйзам бузууларды аныктоого, чыгымдардын натыйжалуулугун жогорулатууга жана мүмкүн болгон коррупциялык көрүнүштөрдүн алдын алууга көмөктөшүүгө тийиш.

Негизги жаңылыктардын бири — электрондук аудитти киргизүү. Текшерүүлөрдү автоматташтырылган маалыматтык системалардын жардамы менен аралыктан да жүргүзүү сунушталууда. Иштеп чыгуучулардын пикиринде, бул аудиторлордун текшерилип жаткан кызмат адамдары менен түз байланышын азайтууга, иш сапарларга кеткен чыгымдарды кыскартууга жана мүмкүн болгон мыйзам бузууларды реалдуу убакыт режиминде аныктоого мүмкүндүк берет.

Мыйзам долбоорунда ички аудиторлордун көз карандысыздыгы да бекитилет. Алар уюмдун башка түзүмдүк бөлүмдөрүнөн уюштуруучулук жана функционалдык жактан көз карандысыз болууга тийиш, ал эми алардын ишине кийлигишүүгө тыюу салынат. Ошондой эле аудитордун жеке кызыкчылыгы болгон же өзү текшерилип жаткан мезгилде же ага чейинки акыркы 12 ай ичинде иштеген бөлүмдү текшерүүсүнө жол берилбейт.

Ички көзөмөл системасын түзүү жана анын иштешин камсыз кылуу жоопкерчилигин түздөн-түз уюмдардын жетекчилерине жүктөө сунушталууда. Мындай система ресурстардын натыйжалуу пайдаланылышын, активдердин сакталышын, финансылык отчеттуулуктун ишенимдүүлүгүн жана мыйзамдардын сакталышын камсыз кылууга тийиш.

Мындан тышкары, Министрлер Кабинети Ички аудит жана ички көзөмөл боюнча кеңеш түзөт. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган бул тармакты координациялап, эл аралык талаптарды эске алуу менен стандарттарды иштеп чыгат, алардын сакталышына мониторинг жүргүзөт жана эки жылда бир жолу ички аудит кызматтарынын ишине баа берет.

Аудиторлордун укук коргоо органдары менен өз ара мамилеси да өзүнчө жөнгө салынат. Укук коргоо органдарына ички аудитти пландаштырууга жана өткөрүүгө кийлигишүүгө тыюу салуу сунушталууда. Ошол эле учурда аудиттин жыйынтыгында мыйзамсыз аракеттер аныкталса, уюмдун жетекчиси тиешелүү органдарга маалымат берүүгө милдеттүү.

Финансы министрлигинин маалыматына ылайык, учурдагы «Ички аудит жөнүндө» мыйзам 2009-жылы кабыл алынган. Жүргүзүлгөн талдоо мыйзамдарды жаңылоо, анын ичинде аудит жүргүзүүнүн заманбап жана автоматташтырылган ыкмаларын мыйзамдык деңгээлде бекитүү зарылдыгын көрсөткөн. Ушуга байланыштуу учурдагы мыйзамды күчүн жоготту деп таанып, жаңы редакциядагы мыйзамды кабыл алуу сунушталууда.

Мыйзам кабыл алынгандан кийин Финансы министрлиги бир катар мыйзам алдындагы актыларды, анын ичинде ички аудиттин стандарттарын жана этикалык нормаларын жаңыртууга тийиш. Бул үчүн алты айга чейинки мөөнөт каралган.