Бишкекке эң жаңы кытай тасмалары алынып келинди — орбитадагы космонавттардын чыныгы жашоосундагы кадрлардан тартып тарыхый баатырлар жана автожарыштарга чейин. Программаны даярдоого бир нече ай кеткен, ал эми анын авторлору кыргызстандык көрүүчүлөргө Кытайдын бир нече ар кандай тарабын бир эле учурда көрсөтүүнү каалагандыгын айтышат.

Бишкекте 12-августта Кытай киносунун күндөрү башталды. Алгачкы көрүүчүлөргө «Шэньчжоу-13» тасмасы көрсөтүлдү, анын басымдуу бөлүгүн кытайлык космостук миссиянын катышуучулары түздөн-түз орбитада тартышкан.

Космонавттар Чжай Чжиган, Ван Япин жана Е Гуанфу кытай космостук станциясында алты ай болушуп, болуп жаткан окуяларды атайын даярдалган 8K форматтагы камеранын жардамы менен өздөрү тартышкан. Ошондуктан тасмада компьютердик реконструкцияны эмес, космостогу адамдын чыныгы күнүмдүк жашоосун көрүүгө болот.

Уюштуруучулар ачылыш үчүн дал ушул тасманы бекеринен тандашкан эмес. Бишкектеги Кытай маданият борборунун директору Гао Чендин айтымында, ал бүгүнкү Кытайдын бир тарабын — технологиялардын жана космостук тармактын өнүгүшүн көрсөтүшү керек.

Бирок бүтүндөй программа бул принципке гана негизделбейт. Уюштуруучулар бир нече окуя аркылуу заманбап да, тарыхый да Кытайды көрсөтүү үчүн ар кандай жанрдагы жана доордогу тасмаларды тандоого аракет кылышкан.

«Бул кытай кинематография индустриясынын акыркы жетишкендиктери катары көрсөтүлүп, кыргыз элине биздин жашообузду, Кытайдын маданиятын, анын байыркы жана заманбап бөлүгүн жакындан билүүгө жакшы мүмкүнчүлүк берет», — деди Кытай Медиакорпорациясынын (CMG) Евразия бюросунун директору Ван Бинь.

Анын айтымында, Бишкекке негизинен таптакыр жаңы тасмалар алынып келинген. «Шэньчжоу-13» Кытайда өткөн жылдын аягында, ал эми «Пегас-3» жана программадагы тарыхый тасма 2026-жылдын биринчи кварталында чыккан.

Ошол эле учурда тасмаларды тандоо иштин бир бөлүгү гана болуп чыкты. Пекинден келген команда программаны бир нече ай даярдады: автордук укуктар, котормо маселелерин чечүү, ошондой эле кыргызстандык аудиторияга түшүнүктүү жана кызыктуу боло турган тасмаларды тандоо керек болчу.

Мындай тасмалардын бири байыркы Чанъань шаарына чөл аркылуу сырдуу адамды алып өтүшү керек болгон жол көрсөтүүчү жоокер жөнүндөгү тарыхый экшен болду. Андан уюштуруучулар көрүүчүнү кытайлык согуш өнөрү жанры менен гана эмес, милдет, эркиндик жана адилеттүүлүк жөнүндөгү түшүнүктөр менен тааныштыруу мүмкүнчүлүгүн көрүшөт.

Заманбап кытай киносунун дагы бир тарабын кесипкөй автожарыштар жана автожарышчы Чжан Чи жөнүндөгү “Пегас-3” спорттук комедиясы көрсөтөт. Тасма 2026-жылдагы Кытайдын эң ири кассалык хиттеринин бири болгон.

Программаны тандоодо маданияттардын айырмачылыгы эске алынган, дейт Ван Бинь. Анын айтымында, кыргызстандык жана кытайлык көрүүчүлөр менталитеттеги айырмачылыктардан улам бир эле окуяны ар кандай кабыл алышы мүмкүн. Бирок, анын пикиринде, кино эки тарапка тең түшүнүктүү маданий тил катары иштей алат.

Кыргызстанда да бул долбоорго ушундай эле көз карашта.

«Кинематограф аркылуу биз коңшуларыбызды, досторубузду, кесиптештерибизди, өнөктөштөрүбүздү тааныйбыз, алардын каада-салттарын, үрп-адаттарын билебиз жана бири-бирибизди жакшыраак түшүнө баштайбыз», — деди КР Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлигине караштуу Кинематография департаментинин директору Талант Бектулебеков.

Ал мындай алмашууну санариптик доордогу Жибек жолунун уландысы менен салыштырды. Эгерде тарыхта ал өлкөлөрдү экономикалык жана маданий жактан байланыштырып келген болсо, бүгүнкү күндө мындай өз ара аракеттенүүнүн жолдорунун бири кинематограф болуп калууда.

Анын үстүнө кыймыл эки тараптуу болушу керек. Бектулебековдун айтымында, жыл ичинде Кыргызстан жооп иретинде Кытайда — Пекинде жана башка шаарларда Кыргыз киносунун күндөрүн өткөрүүнү пландаштырууда.

Кытай киносунун күндөрү «Жибек жолунун жарыгы жана көлөкөсү» эл аралык долбоорунун алкагында өтүүдө. Уюштуруучусу катары Кытайдын Мамлекеттик кино башкармалыгынын жана кыргызстандык өнөктөштөрдүн колдоосу менен Кытай Медиакорпорациясы (China Media Group, CMG) чыгууда.