АКШ президенти Дональд Трамп Украинаны Орусия менен болгон жаңжалды жөнгө салуу боюнча келишимге келе ала турган жаңы президент шайлоого чакырды. Журналисттер менен болгон маегинде ал Зеленскийди сынга алып, согуштун башталышына компетентсиздикти (чабал саясатты) себеп катары атады жана Орусиянын мунай кайра иштетүүчү заводдоруна (МКЗ) сокку урууну токтотууну талап кылды.

Зеленскийди алмаштыруу жөнүндө

Трамп Украинага согушту токтотуу боюнча тил табыша ала турган жаңы лидер керектигин билдирди.

«Мен Украинага бүтүм түзө ала турган жаңы лидерди шайлоону сунуштайм. Эмнегедир Зеленский эч качан сүйлөшүүлөргө барып, келишим түзбөйт», — деди АКШ президенти.

Анын пикиринде, Зеленскийдин чыр-чатакты жөнгө салууга буга чейин бир нече жолу мүмкүнчүлүгү болгон, бирок ал аларды пайдаланган эмес.

«Ал бул жаңжалды буга чейин эле көп жолу жөнгө салса болмок, бирок муну кылбоону туура көрдү», — деди Трамп.

Америкалык лидер ошондой эле Зеленскийдин аракеттери Украина үчүн гана эмес, башка мамлекеттер, анын ичинде АКШ үчүн да көйгөйлөрдү жаратып жатат деп айыптады.

Компетентсиздик жана жаңжалдын башталышынын себептери жөнүндө

Трамп орус-украин чыр-чатагынын келип чыгуу себептери боюнча да өзүнчө токтолду. Анын айтымында, согуштун алдын алууга мүмкүн болчу.

«Андан да ары кетейин. Эгер мен президент болгонумда, бул согуш такыр болмок эмес. Ал эч качан башталмак эмес. Украина менен Орусиянын ортосундагы бул согуштун башталышына эч кандай себеп жок болчу. Ал компетентсиздиктин (жоопкерсиздиктин) айынан башталды. Бул согуш такыр болбошу керек эле», — деди Ак үйдүн башчысы.

Трамп Украинанын аймактарынан ажырап калуу маселесине да токтолду. Анын айтымында, жаңжалдын уланышынан улам өлкө өз аймагынын бир топ бөлүгүн жоготту.

«Силер аймагыңардын 30%ын жоготмок эмессиңер. Азыр силер өз аймагыңардын 30%ын жоготуп койдуңар», — деди ал.

Ошол эле учурда АКШ президенти согуштун башталышына алып келген компетентсиз чечимдер үчүн кимди жооптуу деп эсептей турганын так айткан жок.

Украинанын Орусиянын МКЗларына жасаган соккулары жөнүндө

Сүйлөшүүнүн дагы бир темасы Орусиянын мунай кайра иштетүүчү заводдоруна (МКЗ) жасалган чабуулдар болду. Трамп мындай соккуларга жол берилбестиги тууралуу Зеленскийге бир нече жолу эскерткенин билдирди.

АКШ президентинин айтымында, мунай кайра иштетүүчү жайларга жасалган чабуулдар дүйнөлүк дизель отуну рыногунда кошумча көйгөйлөрдү жаратып, америкалык фермерлер менен мал чарбачыларынын кызыкчылыктарына доо кетирет.

«Биз аларга: “Орусияга эмне кылсаңар ошону кылгыла, бирок мунай кайра иштетүүчү заводдорго сокку урбагыла, анткени бул дүйнөлүк маселени жаратат” дедик, ал болсо бүт дүйнөгө көйгөй жараткысы келет», — деди Трамп.

Ал Орусия дүйнөлүк рынокко дизель майын жеткирүүчү ири мамлекеттердин бири экенин белгилеп, кайра иштетүүчү ишканаларга сокку уруу анын жеткиликтүүлүгүнө таасир этиши мүмкүн экендигин кошумчалады.

«Ал дизелдик отундун айынан биздин фермерлерге жана малчыларга көйгөй жараткысы келет, анткени Орусия анын олуттуу бөлүгүн дүйнөлүк рынокко камсыздайт», — деди АКШ лидери.

Трамп дизель өндүрүшүнө байланыштуу объектилерге чабуул коюунун кесепеттери тууралуу Украина тарапка эскерткенин баса белгиледи.

«Биз аларга: “Эмне кылсаңар ошо кылгыла, бирок дизель отунуна байланыштуу объектилерге сокку урбагыла, анткени бул чоң көйгөйдү, чоң коркунучту жаратат” дедик. Ал эмне кылып жатат? Ал барып ошол объектилерге сокку урууда», — деди ал.

«Ал муну токтотсо жакшы болмок»

АКШ президенти Зеленскийди Орусиянын мунай заводдоруна чабуул жасоодон баш тартууга дагы бир жолу чакырды. Анын айтымында, Украина тарап күйүүчү май өндүрүшүнө тиешеси жок башка буталарды тандашы керек.

АКШ лидери мындай чабуулдарды токтотуу Американын айыл чарбасы жана дүйнөлүк отун рыногу үчүн кошумча көйгөйлөрдүн алдын аларын кошумчалады.

«Ошондуктан ал муну токтотсо жакшы болмок», — деп баса белгиледи Трамп.

Эске салсак, жума күнү Орусиянын президенти Владимир Путин Дональд Трамп менен телефон аркылуу сүйлөшкөн. Сүйлөшүүнүн жыйынтыгы боюнча америкалык лидер тараптар Орусиядан дизелдик отун ташып жеткирүү боюнча макулдашууга жетишкенин билдирген.

Трамп АКШ орус дизелин алууга кызыкдар экенин жана ага муктаж экендигин айткан.