Эл аралык валюта фонду Кыргызстанда инфляциянын тездешин болжолдоодо. Фонддун баалоосу боюнча, 2026-жылы баалар орточо эсеп менен 12,7%га, ал эми 2027-жылы 14,3%га өсөт. Бул Борбор Азия өлкөлөрүнүн ичиндеги эң жогорку көрсөткүч. Мындай маалыматтар ЭВФтин октябрь айындагы «Дүйнөлүк экономиканын өнүгүү келечеги» аттуу баяндамасында келтирилген.

ЭВФтин маалыматына ылайык, Кыргызстанда орточо жылдык инфляция 2024-жылы 5%ды, 2025-жылы 8,2%ды түзгөн. Фонд 2026-жылы инфляция 12,7%га, 2027-жылы 14,3%га жетет деп күтүп жатат. Ошентип, үч жылдын ичинде баалардын өсүү темпи дээрлик үч эсеге көбөйүшү мүмкүн.

2026-жылдын аягына карата ЭВФ инфляцияны 15% деңгээлинде болжолдоодо. Мындай эле божомолду буга чейин Кыргызстандын Улуттук банкы да берген. Улуттук банктын маалыматы боюнча, 2026-жылдын экинчи чейрегинин жыйынтыгында инфляция 11,1%ды түзгөн.

Эгер фонддун божомолу ишке ашса, 2026 жана 2027-жылдары өлкөдөгү баалар жалпысынан дээрлик 29%га өсөт. Башкача айтканда, 2025-жылы 1 000 сом турган товарлар менен кызматтардын баасы 2027-жылы болжол менен 1 290 сомго жетет.

ЭВФ инфляциянын басаңдашын 2028-жылдан тартып гана күтүп жатат. Анда инфляция 11,9%га чейин төмөндөшү мүмкүн. Божомол боюнча, 2029-жылы бул көрсөткүч 9,9%ды, 2030-жылы 7,9%ды, ал эми 2031-жылы 6,8%ды түзөт.

Коңшу өлкөлөрдө абал тескерисинче өзгөрөт

2025-жылы Кыргызстандагы инфляция Казакстанга караганда төмөн болгон: 8,2%га каршы 11,4%. Бирок ЭВФтин божомолу боюнча, 2026-жылы Кыргызстан коңшусунан ашып түшөт: Кыргызстанда инфляция 12,7%ды, Казакстанда 10,3%ды түзөт. 2027-жылы айырма дагы көбөйүп, Кыргызстанда 14,3%га, Казакстанда 8,2%га жетиши күтүлүүдө.

Өзбекстанда фонд инфляциянын басаңдашын болжолдоодо: 2025-жылдагы 8,8%дан 2026-жылы 6,9%га, 2027-жылы 5,7%га чейин төмөндөйт. Тажикстан менен Түркмөнстанда баалар өсөт, бирок алардын өсүү темпи Кыргызстандагы көрсөткүчтөн 2–3 эсе төмөн болот деп күтүлүүдө. Тажикстанда 2027-жылы инфляция 4,9%ды, Түркмөнстанда 4,3%ды түзүшү мүмкүн.

Инфляциянын жогорку деңгээли экономиканын тез өсүшү менен коштолууда. ЭВФтин маалыматы боюнча, 2025-жылы Кыргызстандын ички дүң продукциясы (ИДП) 11,1%га өскөн. Фонд 2026-жылы экономиканын өсүшүн 9% деңгээлинде болжолдоодо. Бул дүйнөдөгү 202 өлкөнүн ичиндеги бешинчи жогорку көрсөткүч. ЭВФтин баалоосу боюнча, 2027-жылы экономикалык өсүш 7%га чейин басаңдайт.

Бюджет тартыштыкка өтөт

ЭВФтин божомолундагы дагы бир терс көрсөткүч мамлекеттик бюджетке байланыштуу. 2025-жылы Кыргызстандын бюджети 51,7 миллиард сом профицит менен аткарылган. Фонд 2026-жылы профицит 56 миллиард сомду түзөт деп күтүп жатат. Бирок 2027-жылы бюджет тартыштыкка өтүп, дефицит болжол менен 66 миллиард сомго же ИДПнын 2,2%ына жетиши мүмкүн.

Кирешелер 2026-жылдагы деңгээлге жакын болуп, 911,3 миллиард сомду түзөт деп күтүлүүдө. Ал эми чыгашалар 852,9 миллиард сомдон 977,3 миллиард сомго чейин өсөт. ЭВФтин баалоосу боюнча, бюджеттин тартыштыгы 2031-жылга чейин сакталат.

2026-жылы мамлекеттик карыз 825,1 миллиард сомго, 2027-жылы 957,1 миллиард сомго чейин өсүшү мүмкүн. Ошол эле учурда анын ИДПга карата катышы төмөндөйт: 2025-жылдагы 39,4%дан 2027-жылы 32,2%га чейин. Бирок бул көрсөткүч Борбор Азия өлкөлөрүнүн арасында дагы деле эң жогору бойдон калат.