Францияда алгач мектеп окуучуларынын чыгуулары менен башталып, кийин бүтүндөй өлкөнү каптаган массалык нааразылык акциялары басылбай жатат. Эл баалардын өсүшүнө, билим берүү тармагындагы көйгөйлөргө жана бийликтин ишине нааразы болуп көчөгө чыкты.

Эң олуттуу башаламандыктар 17-октябрда орун алды. Парижде жана башка шаарларда демонстрациялар полиция менен кагылышууга айланды: митингчилер административдик имараттарды өрттөп, дүкөндөрдү талкалап, укук коргоо органдары менен тирешүүгө барышты.

ЖМКлардын соңку маалыматтарына ылайык, кармалгандардын саны 2,4 миңден ашты. Протесттин бир катышуучусу каза таап, көптөгөн адамдар жаракат алганы кабарланууда.

Окуялардын өнүгүшү

Сентябрь — мектеп окуучуларынын нааразылыктарынын башталышы
Алгачкы нааразылыктар Париждин чет жакаларында башталган — ал кезде мугалимдердин жетишсиздигине, окуу жайларынын абалына жана билим берүүнүн жетишсиз каржыланышына нааразы болгон окуучулар менен студенттер көчөгө чыгышкан.

Кийинчерээк аларга кесиптик кошуундар жана ар кайсы тармактын кызматкерлери кошулган. Бара-бара акциялар билим берүү маселесинин чегинен чыгып кетти: адамдар баалардын өсүшүн токтотууну жана мамлекеттик кызматтардын ишин жакшыртууну талап кыла башташты.

Өсүп жаткан нааразылыктын шартында премьер-министр Себастьен Лекорню өкмөт жана полиция өкүлдөрү менен чукул жыйын өткөрдү.

Ал убакта кагылышуулардан ондогон адамдар жаракат алып, жүздөгөн жарандар, анын ичинде жашы жете электер кармалган эле. Митингчилер полицияны күчтү ашыкча колдонгон деп айыпташкан.

17-октябрь — массалык жүрүштөр жана башаламандыктар

Бул күнү бүткүл Франция боюнча жашоо наркынын өсүшүнө каршы массалык акциялар өттү.

Бийликтин маалыматы боюнча, көчөгө 550 миңге жакын адам чыккан. Уюштуруучулар башка санды — 800 миңди аташкан.

Париж, Марсель, Лион, Бордо жана башка шаарларда демонстранттардын бир бөлүгү полиция менен кагылышкан. Өрттөө жана талкалоо иштери башталган. Башаламандыктын катышуучулары витриналарды талкалап, дүкөндөрдү талап-тоноп, административдик имараттарга кол салышкан.

Лимож шаарында тарыхый мэриянын имараты олуттуу зыян тартса, Лиондо туристтик кеңсенин имараты өрттөнүп кеткен.

Бийликтин баштапкы маалыматтарына караганда, бир күндө 1,2 миңге жакын адам кармалган. 150 полиция кызматкери жана жандарм жаракат алган.

Макрон зомбулукту айыптады

Франциянын президенти Эмманюэль Макрон болуп өткөн окуяларга реакция жасап, мамлекеттик мекемелерге кол салууларды жана талкалоолорду айыптады. Ошол эле учурда ал тынч демонстранттарды башаламандык уюштургандар менен бир катарда көрбөөгө чакырды.

Премьер-министр Себастьен Лекорню талкалоолорго күнөөлүүлөр жоопкерчиликке тартылышы керектигин билдирди. Өкмөт ошондой эле мыйзам бузуучулардан келтирилген зыянды өндүрүп алууга мүмкүндүк берүүчү мыйзамдык чараларды илгерилетүү ниетинде.

Ал эми оппозициянын пикири экиге бөлүндү. Солчул саясатчылар полициянын аракеттерин сындашса, оңчулдар коопсуздук чараларын күчөтүүнү талап кылышты.

Башаламандыктардын масштабдуулугуна карабастан, Францияда өзгөчө абал киргизилген жок. Бийлик келтирилген зыяндын көлөмүн эсептеп, жабыркаган ишканаларга жардам көрсөтүү чараларын даярдоодо.

Башаламандыктын кесепеттери

ЖМКлардын маалыматы боюнча, 19-октябрга карата кармалгандардын саны 2,4 миңден ашты. Массалык чыгуулар өлкөдө ансыз да курчуп турган саясий абалды ого бетер чыңалтты.

2027-жылдагы президенттик шайлоого бир жылдан аз убакыт калды, ал эми болуп жаткан окуялар бийлик менен оппозициянын ортосунда жаңы талаш-тартыштарга жем таштады.

Оппозиция өкмөттү социалдык көйгөйлөрдү чече албай жатат деп күнөөлөсө, бийлик өз кезегинде коомдук тартипти калыбына келтирүү жана жаңы талкалоолорго жол бербөө керектигин билдирүүдө.

Француздар эмне үчүн көчөгө чыгышты?

Нааразылыкка бир топ себептер чогулуп калган: француздар баалардын кымбатташына, мугалимдердин жетишсиздигине, билим берүү системасындагы көйгөйлөргө жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатынын начарлашына даттанышууда. Көпчүлүк өкмөттүн чечимдерине да нааразы.

Ошол эле учурда акция катышуучуларынын басымдуу бөлүгү тынч митинг өткөрүшкөн.

Француз ЖМКларынын кабарлашынча, өрттөөлөрдү жана тополоңдорду өзүнчө чакан топтор уюштурган, алардын мындай аракеттерин ар кайсы саясий күчтөрдүн өкүлдөрү айыпташты.

Учурдагы окуяларды Францияда 2018-жылы башталган «сары жилеттердин» нааразылыктары менен салыштырып жатышат. Ал кезде да эл бийликтин экономикалык саясатына байланыштуу көчөгө чыгып, демонстрациялар полиция менен кагылышуулар жана масштабдуу кыйроолор менен коштолгон эле.

Анара Мамытова