Быйыл, 2026-жылы Кыргызстанда жаңы тартип күчүнө кирди: өлкө аймагында учурулган бардык учкучсуз учуучу аппараттар (дрондор) милдеттүү түрдө мамлекеттик каттоодон өтүшү керек. Бир гана учурда каттоо талап кылынбайт, эгерде дрондун салмагы 150 граммдан аз болуп, анда фото же видеокамера орнотулбаса. Аба кодексинин талаптары баарына бирдей, Кыргызстандын жарандарына да, өлкөгө келген чет элдик туристтерге да бирдей колдонулат. Өзгөчө өлкөнүн чек арасына жакын жайгашкан популярдуу эс алуу жайларында дрондорду пайдаланууга көзөмөл күчөтүлгөн. Алардын катарына Сары-Челек мамлекеттик коругу, Көл-Суу көлү жана Сары-Жаз капчыгайы кирет. Reporter.kg Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинен дрондорду каттоонун бардык жол-жоболорун тактап чыкты.

Каттоо үчүн арыздын үлгүсүн кайдан табууга болот жана анда эмне жазылат?

Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин расмий сайтындагы «Ишмердүүлүк» бөлүмүнө өтүп, «Жалпы багыттагы авиация жана учкучсуз учуучу аппараттар сектору» категориясын тандаңыз. Бул категориядан «Кыргыз Республикасында учкучсуз учуучу аппараттарды каттоого алуу жана эсепке коюу жөнүндө күбөлүктөрдү берүү тартиби тууралуу нускаманы бекитүү жана ишке киргизүү жөнүндө» документти тандайсыз.

Андан кийин төмөнкүлөрдү аткаруу зарыл:

• нускаманы кылдат окуп чыгып, дрондун учуу категориясына жараша каттоо тартиби жана талаптары менен таанышуу;
• Кыргызстандын аба мейкиндигинде дрондорду пайдалануу жана аларды маркалоо боюнча талаптарды үйрөнүү;
• дронду каттоо же убактылуу каттоо жөнүндө арызды, ошондой эле ага менчик укугун тастыктаган декларацияны толтуруу.

Арыздардын үлгүлөрү документтин эң акыркы бөлүгүндө жайгашкан. Ал эми документтерди жөнөтүүчү электрондук почтанын дареги документтин башында көрсөтүлгөн.

«Базалык орду» категориясында үйүңүздү, батириңизди же кызматтык дронду каттап жатсаңыз кеңсеңизди көрсөтөсүз. Эгерде сиз чет өлкөлүк жаран болсоңуз, анда Кыргызстанда жашай турган мейманкананын, хостелдин же батирдин дарегин көрсөтөсүз. Же болбосо тартуу жүргүзө турган жерди жазсаңыз болот. Мисалы: Көл-Суу көлү, Чоң-Кемин улуттук паркы же Аламүдүн капчыгайы.

Ошондой эле арыздарга жана декларацияга төмөнкүлөрдү тиркөө керек болот:

• Өздүгүн тастыктаган документтин көчүрмөсү (жеке жактар үчүн) же юридикалык жактын реквизиттери;
• Дрон жөнүндө маалыматтар (анын ичинде маркасы, модели, заводдук/сериялык номери, максималдуу учуу массасы, башкаруу тутумунун түрү жана мүнөздөмөлөрү);
• Дронго мыйзамдуу түрдө ээлик кыларыңызды далилдеген документ (сатып алуу-сатуу келишими, кабыл алуу-өткөрүп берүү актысы же ээлик кылуу декларациясы);
• Эгерде дрондун салмагы 150 г дан 4 кг чейин болсо – сиздин дронду колдоно аларыңызды жана атайын окуудан өткөнүңүздү далилдеген оператордун сертификаты;
• Эгерде дрондун салмагы 4 кг дан 25 кг чейин болсо – анын техникалык абалы жөнүндө акт жана тышкы пилот күбөлүгүңүз;
• Эгерде дрондун салмагы 25 кг дан ашса – анын учууга жарамдуулук сертификаты жана тышкы пилот күбөлүгүңүз.

Каттоо тууралуу арыз кандай каралат?

Арызды кароо мөөнөтү 10 жумуш күнүнө чейин созулат. Ошондуктан агенттик чет өлкөлүк жарандарга документтерди Кыргызстанга келерден мурда эле жөнөтүүнү сунуштайт.

Кыргызстандын жарандары болсо дронду өлкөгө алып кирген күндөн тартып же аны сатып алган, белекке алган же башка мыйзамдуу негизде ээ болгон күндөн тартып 10 жумуш күнүнүн ичинде мамлекеттик каттоого арыз берүүгө милдеттүү.

Эгерде документтериңиз талаптарга жооп берсе, электрондук почтаңызга Кыргыз Республикасынын Аба кодекси боюнча 10 суроодон турган онлайн-тест жөнөтүлөт. Тесттен ийгиликтүү өткөндөн кийин сизге дронду каттоо тууралуу күбөлүк жөнөтүлөт.

Бирок айрым учурларда каттоодон баш тартылышы мүмкүн. Айрыкча операторлор үчүн атайын окуудан өтпөй, дронду өз алдынча башкарууну үйрөнгөндөрдүн арызы четке кагылуу ыктымалдыгы жогору. Ошондой эле дронго мыйзамдуу ээлик кылганыңыз боюнча күмөн жаралса, каттоо жүргүзүлбөйт.

Дрон жоголсо же бузулса эмне кылуу керек?

Эгерде дронуңуз жоголсо, уурдалып кетсе же толугу менен жараксыз болуп калса (мисалы, дарыяга кулап агып кетсе), бул тууралуу 10 календардык күндүн ичинде ЖАМАга билдиришиңиз керек.

Мындай учурда дрон мамлекеттик каттоодон чыгарылат.

Эгерде дрон оңдолуп, анын классы же техникалык мүнөздөмөлөрү өзгөрсө, бул тууралуу да 10 күндүн ичинде мамлекеттик органга маалымдоо зарыл. Андан кийин каттоо күбөлүгүнө тиешелүү өзгөртүүлөр киргизилет.

Дронду белекке берүү же сатуу үчүн эмне талап кылынат?

Кыргызстандын мыйзамдары дронду белекке берүүгө да, сатууга да уруксат берет. Бирок мындай учурда ал жаңы ээсинин атына кайра каттоодон өткөрүлүшү керек.

Бул үчүн тиешелүү арыз жана менчик укугунун өткөнүн тастыктаган документтер берилет. Дрондун каттоо күбөлүгүн жөн гана башка адамга өткөрүп берүү мыйзам боюнча мүмкүн эмес.

Турист катары катталган дрон менен эмне болот?

Эгерде сиз дронуңузду Кыргызстанда эч кимге сатпасаңыз же белекке бербесеңиз, өлкөдөн чыгып кеткенден кийин анын каттоосу күчүн жоготот.

Эгер кайра Кыргызстанга келүүнү чечсеңиз, дронду кайрадан каттоодон өткөрүүгө туура келет. Ошондой эле сапар алдында учкучсуз учуучу аппараттарды пайдаланууга байланыштуу мыйзамдарга жаңы өзгөртүүлөр кирген-кирбегенин алдын ала тактап алуу сунушталат.

Елена Короткова