Көптөгөн кыргызстандыктар 2020-жылдагы карантинди — жабык чек араларды, ээн калган көчөлөрдү жана беткап алуу үчүн кезектерди унута элек. Эми социалдык тармактарда жаңы коркунуч: үч адамдын өмүрүн алган круиздик лайнердеги хантавирустун очогу тууралуу айтыла баштады. Reporter.kg бул коркунуч Кыргызстан үчүн канчалык реалдуу экенин жана жаңы локдаунга даярдануу керекпи же жокпу — Жугуштуу оорулардын алдын алуу башкармалыгынын башчысы Динагүл Оторбаевадан сурап билүүнү чечти.

Бири-биринен жуктурушкан эмес

Коомчулукту тынчсыздандырган негизги суроо: борттогу жүргүнчүлөр ооруну бири-бирине жуктурушу мүмкүн беле? Оторбаева бул версияны тастыкталбаган деп эсептейт.

Анын айтымында, ооругандар лайнерге түшөр алдында Аргентинада, Чилиде жана вирустун негизги алып жүрүүчүсү болгон кемирүүчүлөр менен контакт болушу мүмкүн болгон башка бир катар өлкөлөрдө болушкан. Бул өлкөлөрдүн өкүлдөрү тарабынан жүргүзүлгөн иликтөө так ушул жугузуу булагын көрсөтүүдө.

«Алар бири-биринен жуктуруп алды деп айтуу — бул такталбаган маалымат», — деп баса белгиледи эксперт.

Негизги жүйө — 40 күнгө чейин созулушу мүмкүн болгон хантавирустун узак инкубациялык мезгили. Бул симптомдор бортто эле пайда болушу мүмкүн экенин, ал эми ооруну жуктуруп алуу андан бир топ эрте болгонун билдирет.

Паникага да, локдаунга да негиз жок

Оторбаева хантавирус жаңы көрүнүш эмес экенин эскертти: ал 1970-жылдардан бери катталып келет, дүйнө жүзү боюнча жыл сайын 150 миңге чейин адам ооруйт. 8-майда Женевада ДСУнун (Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму) өкүлдөрү расмий түрдө тастыкташты: калк арасында жайылуу коркунучу минималдуу бойдон калууда, ал эми кырдаалдын COVID-19 пандемиясы менен эч кандай окшоштугу жок.

Мүмкүн болгон локдаун тууралуу суроого эксперт кескин жооп берди:

«Бул тууралуу сөз да болбошу керек».

Мамлекеттин позициясы

Буга чейин Саламаттык сактоо министрлиги да ишендиргендей: республикада эпидемиологиялык абал туруктуу бойдон калууда, хантавирустун өлкөгө кирип келүү коркунучу — өтө төмөн, туристтер үчүн эч кандай коркунуч жок. Өзгөчө кырдаалдар боюнча операциялык борбор кырдаалга күнүмдүк мониторинг жүргүзүүдө.

Ведомство жаратылышка чыкканда сактык чараларын көрүүнү, ал эми чет өлкөгө сапарга чыгаар алдында — бара турган өлкөдөгү эпидемиологиялык абалды изилдөөнү жана жанында антисептиктерди, кол каптарды жана беткаптарды ала жүрүүнү сунуштайт.

Reporter.kg маалымкаты: Май айынын башында Аргентинадан Кабо-Вердеге багыт алган MV Hondius круиздик лайнеринде инфекция чыккан. ДСУ хантавирустун Andes virus (ANDV) штаммы менен жуккан алты учурду тастыктаган, 8-майга карата алардын саны сегизге жетти — ооругандардын үчөө каза болуп, дагы бири реанимацияда жатат. Карантин киргизилгенге чейин 40ка жакын адам Санта-Элена портунан кемеден түшүп кетүүгө үлгүргөн. Учурда бортунда 150 адамы бар лайнер Испанияны көздөй баратат.

ДСУ дүйнө калкы үчүн тобокелдикти төмөн, ал эми кеменин жүргүнчүлөрү жана экипажы үчүн орточо деп баалады. Улуттук саламаттык сактоо органдары Эл аралык медициналык-санитардык эрежелер механизми аркылуу кабардар кылынган жана байланышта болгон адамдарды (контакт болгондорду) көзөмөлдөө иштерин жүргүзүүдө.