Ысык-Көлдүн жээгинде Шанхай кызматташтык уюмуна (ШКУ) мүчө мамлекеттердин биринчи Эл аралык кинофестивалы аяктады. Төрт күндүн ичинде — 16-июлдан 19-июлга чейин — Кыргызстан сегиз өлкөнүн делегациясын кабыл алып, сынактык сегиз тасманы көрсөттү жана ондогон кесиптик жолугушууларды өткөрдү. Калыстар тобу башкы сыйлыкты кыргыз тасмасына ыйгарды.

Ачылыш аземи 16-июлда Чолпон-Ата шаарындагы «Рух Ордо» маданий борборунда өттү. Уюштуруучулар атайын ар кыл форматтарды айкалыштырышты: сахнада кыргыз артисттери жана фольклордук жамааттар менен бирге симфониялык оркестр жана үч бийлеген робот өнөр көрсөттү. Ал эми кытайлык музыканттар салттуу үйлөмө аспаптарда чыгармаларды аткарышты.

Фестивалга Кыргызстан, Кытай, Орусия, Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан, Иран жана Беларустун делегациялары катышты. Иш-чара ШКУнун түзүлгөндүгүнүн 25 жылдыгына арналды.

Сегиз өлкө — сегиз тасма

Сынактык программага сегиз толук метраждуу тасма кирди. Кыргызстан «Кара кызыл сары» тасмасын, Кытай — «Дорогой ты», Казакстан — «Осенний бриз», Өзбекстан — «Великий Амир и Донна Мария», Орусия — «Ангелы Ладоги», Беларусь — «Одно на двоих», Тажикстан менен Иран биргелешип — «Рыбка на крючке» жана Иран — «Игрок» тасмаларын сунушташты.

Ар бир көрсөтүү көрүүчүлөр менен талкуулоо менен аяктап турду. Орусиянын Улуу Ата Мекендик согуш окуялары тууралуу «Ангелы Ладоги» тасмасы өзгөчө таасирдүү кабыл алынып, көрүүчүлөр оператор Сергей Астаховдун ишин жогору баалашты. Өзбек тасмасы тарыхый кино тууралуу кеп кылууга шылтоо болсо, ирандык «Игрок» жана тажик-ирандык «Рыбка на крючке» тасмалары аудиторияны кеңири прокатка сейрек чыга турган Жакынкы Чыгыштын автордук киносу менен тааныштырды.

Башкы тема: Кино — кызматташтыктын куралы катары

Тасмаларды көрсөтүүдөн тышкары, фестивалдын ар бир күнү тегерек столдорду жана панелдик талкууларды камтыды. Маданият министрликтеринин, киностудиялардын, кинофонддордун жана продюсердик компаниялардын өкүлдөрү тасмаларды биргелешип өндүрүү, мамлекеттик колдоо механизмдери жана ШКУ өлкөлөрүнүн жалпы кино рыногунун келечегин талкуулашты.

Биргелешкен кино өндүрүшүн колдоо үчүн атайын фонд түзүү идеясы борбордук темалардын бири болду. Катышуучулардын пикиринде, дал ушул копродукция (биргелешип тартуу) улуттук киного маданий өзгөчөлүгүн жоготпостон, жаңы аудиторияга чыгууга мүмкүндүк берет.

Жаш кинематографисттер өзүнчө талкууланды. Өзбекстандан келген калыстар тобунун мүчөсү Сайера Худойбердиева насаатчылык жана эл аралык билим берүү программаларынын зарылдыгы тууралуу айтты. Казакстандык катышуучулар биргелешкен кинолабораторияларды түзүүнү сунушташты. Кытайлыктар дүйнөдөгү эң ирилердин катарына кирген жана он миңдеген экрандары бар киноиндустриясы тууралуу айтып беришсе, ирандыктар чектелген ресурстар шартында автордук кинону өнүктүрүү тажрыйбасы менен бөлүшүштү.

Жабылыш аземи: Чыңалуу аймагынан келген сөз

Финалдык азем «Камбаркан» ансамблинин, «Кеңч» тобунун, Түркмөнстандын эмгек сиңирген артисткасы Нурайым Азыкбаеванын, эл аралык сынактардын лауреаты Аксай Мукамбет уулунун жана «Ак-Марал» мамлекеттик бий ансамблинин чыгуулары менен коштолду.

Кеченин эң эсте каларлык учурларынын бири — Ирандан келген калыстар тобунун мүчөсү Рухолла Хоссейнинин сөзү болду. «Мыкты сценарий» номинациясынын жеңүүчүсүн жарыялоонун алдында ал өз өлкөсү бул күндөрү оор окуяларды баштан кечирип жатканын эске салып, тынчтыктын тезирээк орношуна үмүт артты. Зал бир саамга жымжырт боло түштү.

Жеңүүчүлөр

Калыстар тобу төмөнкүдөй сыйлыктарды ыйгарды:

• Мыкты оператор — Сергей Астахов («Ангелы Ладоги», Орусия)
• Мыкты сценарий — Азат Хакимов («Осенний бриз», Казакстан)
• Мыкты режиссура — Лань Хунчунь («Дорогой ты», Кытай)
• Мыкты актерлор — «Рыбка на крючке» жана «Игрок» тасмаларындагы башкы ролдорду аткаруучулар.
• Гран-при — «Кара кызыл сары» (Black, Red, Yellow), Кыргызстан.

Жеңүүчүлөргө тынчтыктын, эркиндиктин жана жаңы мейкиндиктерге умтулуунун символу болгон турна түрүндөгү автордук статуэткалар тапшырылды. Кыргызстан конок ээси болгон фестивалда улуттук тасманын башкы жеңиши узакка созулган кол чабуулар менен коштолду.

Финал эмес, баштапкы чекит

Маданият министри Мирбек Мамбеталиев жабылыш аземинде сунушталган тасмалар искусство адамдарга тилине жана чек арасына карабастан бирин-бири түшүнүүгө жардам берерин дагы бир ирет тастыктаганын белгиледи.

Төрт күндүн ичинде режиссерлор продюсерлерди табышты, сценаристтер потенциалдуу өнөктөштөр менен таанышты, жаш авторлор таанылган чеберлер менен түз баарлашууга мүмкүнчүлүк алышты. Эгерде жетишилген макулдашуулар биргелешкен тасмаларга жана реалдуу маданий долбоорлорго айланса, Ысык-Көлдүн жээгиндеги биринчи ШКУ кинофестивалы тарыхта бир жолку окуя катары эмес, кино тармагындагы кызматташтыктын жаңы этабынын баштапкы чекити катары калат.