«Кызматтык иликтөөнүн жыйынтыгынын негизинде, Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлигинин 2026-жылдын 15-июнундагы буйругу менен П. Ф. Шубин атындагы Борбордук балдар музыкалык мектебинин директору Г. К. Суранчиеваяга «эскертүү» түрүндөгү дисциплинардык жаза колдонулду». Бул тууралуу Reporter.kg басылмасына ведомствонун ата-энелерге берген расмий жообунан белгилүү болду.

Документте ошондой эле «комиссия кайрылууда айтылган жагдайларга баа бергени жана ата-энелерге расмий, так маалымат берүүнү камсыздоо, ошондой эле финансылык операцияларды белгиленген тартипте жүргүзүү боюнча тиешелүү тапшырмалар берилгени» айтылат.

«Мындан тышкары, келишимдик негизде окуган окуучулар үчүн белгиленген төлөмдүн өлчөмүн эки тараптуу келишимдин мөөнөтү бүткөнгө чейин бир тараптуу өзгөртүүгө жол берилбестигин эске алуу менен, бул маселени 2026–2027-окуу жылына карата белгиленген тартипте кароо сунушталды», — деп жазат Маданият министрлиги.

Эске салсак, Шубин атындагы мектептеги кырдаал боюнча ата-энелердин Биринчи май райондук прокуратурасына жана Президенттин администрациясына да жөнөтүлгөн жамааттык кайрылуусунда, «2021-жылдан 2025-жылга чейинки мезгилде мектепти оңдоп-түзөө үчүн ар бир баладан жыл сайын 500 сомдон 1000 сомго чейин акча чогултулуп келгени» кабарланган.

«Ошол эле учурда музыкалык мектепте 1 миңден ашык окуучу билим алат. Мындан тышкары, жаңы кирген окуучулардын ата-энелери 2000 сом өлчөмүндө «кириш акысын» төлөөгө милдеттүү. Бул каражаттарды чогултуу китепкана аркылуу ишке ашырылган. Окуу акысын жогорулатуу, мектепти оңдоого акча чогултуу жана башка финансылык маселелер тууралуу бардык маалыматтар ата-энелерге мугалимдер тарабынан гана жеткирилген. Мектеп администрациясы жана директор бул маселелерди ата-энелер менен түз талкуулаган эмес», — деп айтылат ата-энелердин кайрылуусунда.

Reporter.kg кабарчысынын «мекемелер аралык комиссия ата-энелерден акча чогултууну анча маанилүү эмес деп таап, ошол себептүү директорго болгону эскертүү бердиби?» деген суроосуна Маданият министрлигинин кесиптик билим берүү бөлүмүнүн башчысы Нурсеит Абдырахманов: «Ишти изилдөө учурунда чогултулган материалдар Финансы министрлигине караштуу ички аудит кызматына жөнөтүлдү», — деп түшүндүрдү.

«Мектеп администрациясы ата-энелердин бардык жүйөлөрүн четке кагууда, бирок биз дагы, мекемелер аралык комиссия дагы ошол төлөмдөр тууралуу квитанциялардын скриншотторун көрдүк. Алар материалдарга тиркелип, Финансы министрлигине караштуу ички аудит кызматына жөнөтүлдү», — деп кошумчалады министрлик өкүлү жана текшерүүнүн жыйынтыгы ал аяктагандан кийин жарыяланарын ишендирди.

Эске салсак, 2023-жылы май айында Кыргызстандын президенти Садыр Жапаровдун жарлыгы менен республиканын мектептеринде мыйзамсыз акча чогултууга жана коомдук фонддорду түзүүгө тыюу салынган.

Мамлекеттик органдардын аракеттерине карабастан, өлкө мектептеринде ата-энелерден оңдоп-түзөөгө, күзөткө жана чарбалык муктаждыктарга жыл сайын акча чогултуулар уланып жатканы баса белгиленген. Акча чогултуулар мугалимдер, ата-энелер комитеттери, мектеп алдындагы коомдук фонддор жана башка коммерциялык эмес уюмдар аркылуу жүргүзүлүп, мажбурлоо мүнөзүндө болот: ата-энелер моралдык-психологиялык басымга дуушар болушат, бирок балага зыяны тийбесин деп даттануудан коркушат.

«Акчаны мыйзамсыз алуу же окуучуларга жана алардын ата-энелерине моралдык-психологиялык басым жасоо фактылары аныкталган учурда, күнөөлүүлөргө кызматтан бошотууга чейинки тартиптик жаза чаралары колдонулсун», — деп айтылат президенттин жарлыгында.

Ошондой эле белгилей кетсек, 2026-жылдын 16-июнунда Башкы прокуратуранын басма сөз кызматы Бишкектеги №24 мектептин жетекчилигине карата ата-энелерден мыйзамсыз акча чогултуу фактысы боюнча Бишкек шаардык прокуратурасы тарабынан кылмыш иши козголгонун билдирди.

Текшерүүнүн жүрүшүндө мектеп администрациясы окуучулардын үй-бүлөлөрүнөн оңдоп-түзөө иштерине 1 миллион 131 миң 450 сом чогултканы, ал эми бул акчанын бир бөлүгү мектеп кызматкерлеринин биринин үйүндө сакталганы аныкталган.

Шубинкадагы чатактын тарыхы

Эске салсак, 2026-жылдын 11-майында музыкалык мектептин эки окуучусунун апасы Саадат Аманова социалдык тармактарда окуу акысынын көтөрүлүшү тууралуу пост жарыялаган.

Аманованын постунун алдында башка окуучулардын ата-энелери да пикирлерин калтырышкан. Алар билим берүүнү жана мугалимдердин эмгегин колдоого каршы эместигин, бирок мындай чечимдер ачык-айкын жана мыйзамдуу түрдө кабыл алынышы керектигин белгилешкен.

Өз кезегинде Маданият министрлигинин басма сөз кызматы социалдык тармактардагы маалыматка түшүндүрмө берип: «Шубин атындагы мектепте башталгыч музыкалык билим берүү программалары боюнча келишимдик окуу акысын белгиленген квотадан (мамлекеттик заказ) ашыкча жогорулатуу Маданият министрлиги менен макулдашылган эмес. Бул маселе боюнча акыркы чечим кабыл алына элек», — деп билдиришкен.

14-майда окуучулардын ата-энелери мектеп администрациясына расмий кайрылуу менен кайрылышкан. Анда кол койгондор окуу акысынын 3,5 миң сомдон 6,5–7 миң сомго чейин кескин жана негизсиз көтөрүлүшүнө кескин нааразычылыгын билдиришкен.

Ошондой эле алар бул сумманы 2026-жылдын апрель айы үчүн арткы дата менен төлөө талабына макул эместигин айтышкан. Ал учурда кайрылууга 24 адам кол койгон.

15-майда ата-энелердин кайрылуусу кырдаалды иликтөө өтүнүчү менен Маданият министрлигине, Биринчи май райондук прокуратурасына жана Президенттин администрациясына жөнөтүлгөн.

18-майда Reporter.kg кабарчысы мектептин директору Гүлзинат Суранчиеваядан комментарий алууга аракет кылган. Ал алгач WhatsApp аркылуу үндук билдирүүлөрдү жөнөтүп, бирок кийинчерээк аларды өчүрүп салган жана журналистке анын сөздөрүн колдонууга тыюу салып, расмий жазуу түрүндөгү комментарийди кийинчерээк берүүнү убада кылган.

21-майда посттун автору Саадат Аманова Бишкек шаарынын Биринчи май РИИБдин Тергөө кызматы тарабынан суракка алынган. Анын айтымында, күбө катары суракка алуу 4,5 саатка созулган — саат 18:30дан дээрлик 23:00гө чейин.

Тергөөчү Сыймык Төлөгөнов түшүндүргөндөй, суракка алууга Шубин атындагы мектептин директору Суранчиеваянын «менин дарегиме жалган маалымат таркатылууда» деген арызы себеп болгон.

22-майда мектеп администрациясы ата-энелердин жамааттык кайрылуусун (претензиясын) «каттоонун тартиби бузулгандыгы жана юридикалык негиздердин жоктугу үчүн» четке каккан.

7-июнда Биринчи май РИИБдин тергөөчүсү Сыймык Төлөгөнов директор Суранчиеваянын арызы боюнча Амановага карата кылмыш ишин козгоодон баш тарткан.

Документте ошондой эле материалдардын көчүрмөлөрү КР Укук бузуулар жөнүндө кодексинин тартибинде карап чыгуу жана чечим кабыл алуу үчүн Биринчи май РИИБдин Коомдук коопсуздук кызматына өткөрүлүп берилгени айтылат.

Аманова кабарчыга билдиргендей, ал улук лейтенант Сагынбек Сатаров тарабынан түзүлгөн 107-1-берененин 2-бөлүмү (Интернетте жана ЖМКда жалаа жабуу жана мазактоо) боюнча укук бузуу тууралуу протокол менен таанышкан.

Бул укук бузуу үчүн жаза:
• Жеке жактар үчүн — 20 миң сом (200 эсептик көрсөткүч);
• Юридикалык жактар үчүн — 65 миң сом (650 эсептик көрсөткүч).

Аманованын айтымында, ал бул протоколго макул эмес жана аны сотто талашууга ниеттенүүдө.

Анара Мамытова